Volledig scherm
Hoogtevrees? Blijf vertrouwd met grote hoogtes, zegt psycholoog Jan van den Berg. © Shutterstock

Smetvrees en zes andere angsten die een topvakantie in de weg staan

Eindelijk breekt de vakantie aan, even geen werk, geen stress. Hoewel, sommige mensen voelen juist meer spanningen in de zomermaanden. Deze zeven angsten staan een topvakantie in de weg. Misschien herkenbaar?

Hoogtevrees

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

Voor zo’n 30 procent van de volwassenen is een bergwandeling of een bezoek aan de Eiffeltoren geen vorm van ontspanning: zij lijden aan hoogtevrees. Wat een heel natuurlijke angst blijkt te zijn: hoogtevrees is een aangeboren beschermings­mechanisme dat ervoor zorgt dat je als kind niet overal vanaf valt. Overmatige hoogtevrees verkrampt en blokkeert veel mensen. Sommigen hebben last van – geloofwaardige – gedachten zoals ‘als ik nu maar niet naar beneden spring’.

,,Hoogtevrees is niet zomaar opgelost”, zegt Jan van den Berg, psycholoog en hoofd van Angstbehandelcentrum IPZO. ,,Maar het helpt om jezelf jaarlijks een paar keer expres op hoogte te begeven. Zo blijf je ermee vertrouwd. En eenmaal op 
vakantie is het belangrijk om niets te forceren. Ga je bijvoorbeeld de bergen in, geef jezelf dan een paar dagen de tijd om te wennen aan de hoogte. Dan gaat het vaak best.”

Spinnenfobie

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

Lijdt de aanblik van of alleen al denken aan een spin bij jou tot paniekaanvallen, hartkloppingen of duizeligheid? Je bent niet de enige: spinnenangst is een van de meest voorkomende fobieën. Wie er echt panisch voor is, zit pas rustig op een hotelkamer nadat hij deze helemaal, van onder tot boven, heeft doorzocht. Kamperen is er zeker niet bij. Spinnenangst lijkt een overblijfsel uit de evolutie. ‘Onze’ spinnen zijn onschuldig, maar veel exemplaren waren wel degelijk gevaarlijk voor onze voorouders.

Gelukkig is spinnenangst een van de best behandelbare angsten. Met gedragstherapie leer je te wennen aan deze geleedpotigen. Bijvoorbeeld door naar een spin in een potje te kijken. Uiteindelijk durft bijna iedereen er een over zijn hand te laten lopen.

Vakantieangst

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

Voor het vertrek onrustige dagen, eerder terugkeren of alleen dicht bij huis op reis gaan, ook angst voor de vakantie zelf komt vaak voor. Veel mensen voelen zich kwetsbaar als ze niet in hun eigen omgeving zijn, stelt Van den Berg. Ze vinden het moeilijk om de dagelijkse structuur te verliezen. Ze zijn onzeker in andere culturen of bang om een ziekte of ongeluk te krijgen. Binnen relaties geeft deze angst vaak wrevel. Jij wilt graag op reis, maar je partner durft niet. Wat doe je dan? 

Een tip om ondanks deze angst een vakantie toch te laten slagen, is zo veel mogelijk gebruikmaken van de sterke eigenschappen van je reisgenoten. ,,Vind je vreemde culturen en talen spannend, laat dan bijvoorbeeld je partner zo veel mogelijk het woord doen. Durf je niet achter het stuur uit angst voor een ongeluk? Laat iemand anders rijden die er geen problemen mee heeft.”

Smetvrees

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

Bang zijn voor viezigheid en bacteriën is onhandig als je verre oorden wilt bezoeken. Want alleen al de gedachte aan een nacht op een hotelmatras bezorgt je nachtmerries. En je houdt liever je behoefte op totdat je buikpijn hebt dan dat je het vliegtuigtoilet bezoekt.

Mensen met smetvrees willen niet vies worden en ontsmetten urenlang deurklinkers en wc’s, of wassen hun handen tot bloedens toe. Thuis, en al helemaal op vakantie. Doen ze dit niet, dan worden ze angstig. Eigenlijk is smetvrees geen angst maar een dwangstoornis. Meestal ontstaat het voordat iemand 35 jaar is. Volgens schattingen leidt circa 1 procent van de volwassenen aan een dwangstoornis. De behandeling bestaat uit gedragstherapie met medicijnen.

Vliegangst

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

In plaats van een vliegvakantie naar de Canarische eilanden twee dagen in de auto zitten naar de Costa del Sol. Zo’n drie miljoen Nederlanders zijn bang om te vliegen. Vaak is vliegangst een gevolg van andere klachten, zoals de angst voor afgesloten ruimten, de angst voor ongelukken of hoogtevrees. Sommige mensen vrezen de techniek van bijvoorbeeld een ingewikkeld apparaat als een vliegtuig. Zij voelen zich dan overgeleverd aan iets wat ze niet begrijpen.

Volgens Stichting Valk, een organisatie die vliegangst behandelt, helpt het om kennis op te doen over de luchtvaart, om te leren omgaan met die angst en uiteindelijk de confrontatie met vliegen aan te gaan. Heeft je reispartner vliegangst, laat hem of haar dan tijdens de vlucht praten. Geef wat te drinken; bij voorkeur water, melk of vruchtensap en geen opwekkende dranken als koffie, thee of alcohol.

Angst voor onweer

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

Continu de weersvoorspellingen in de gaten houden, dagenlang onrustig zijn bij broeierig weer, het is het lot van mensen met onweerangst. Tijdens een onweersbui schuilen ze op de wc of verstoppen zich met oordoppen onder een deken. Onweerangst ontstaat vaak nadat iemand eens enorm is geschrokken van noodweer, bijvoorbeeld omdat hij een blikseminslag heeft meegemaakt, aldus psycholoog Jan van den Berg. Je kunt de fobie ook meekrijgen vanuit je opvoeding. Onweerangst is besmettelijk. Ook hier helpt het om veel te leren over het weersverschijnsel. En vandaaruit je niet te laten lijden door je angst, maar nieuwe omgangsstrategieën te gebruiken.

Tunnelangst

Volledig scherm
© Bram van Rijen (Nozzman)

In een bergachtige omgeving kun je er haast niet omheen: tunnels. Heb je die fobie dan vind je het eng dat je erin gaat en erdoorheen moet rijden. Tunnelfobici zijn bang de controle te verliezen of niet meer te kunnen sturen. Ze zweten, trillen en denken niet meer helder na. Vaak rijden ze kilometers om om de tunnels te ontwijken. De therapie laat je eerst oefenen in gesloten ruimtes, zoals liften en donkere gangen van gebouwen.

Gaat dat goed, dan kun je mee als bijrijder in een tunnel. Vervolgens probeer je zelf te rijden, eventueel met een rijangstcoach. Wat kan helpen, aldus psycholoog Van den Berg, is om (op de rechterbaan) achter een andere auto aan te rijden. Dit geeft houvast, zeker als je een vrachtwagen uitkiest. En denk niet in afstand maar in tijdsduur, bijvoorbeeld: de tunnel duurt één liedje.