Dat zegt de mensenrechtenorganisatie Amnesty International in een vandaag vrijgegeven tussenrapport. Door de aandacht voor de uitgebuite arbeidsmigranten en door internationale druk is de regelgeving in Qatar wel veranderd, erkent de organisatie. Er is officieel een minimumloon gekomen. Het beruchte kafala-systeem, waarbij paspoorten worden ingenomen wat buitenlandse werknemers volledig afhankelijk maakt van de werkgever, is officieel afgeschaft. ,,Alleen zie je en dat blijkt uit ons rapport dat werkgevers in Qatar zich daar in de praktijk weinig van aantrekken. En de overheid van Qatar doet weinig om dat te controleren”, aldus Ruud Bosgraaf, woordvoerder van Amnesty Nederland.

Amnesty wilde vanavond in De Kuip voor de wedstrijd tegen de Noren een groot spandoek ophangen in Rotterdam met de tekst ‘Qatar FIFA: geen woorden maar daden voor de migrantenarbeiders’. Dat gaat niet door. De mensenrechtenorganisatie hoopt zeer dat Nederland zich plaatst voor het WK, zegt Bosgraaf. ,,Natuurlijk hopen we dat. Als we gaan hebben we een stok in de hand om misstanden aan de kaak te stellen. Nu gaat het nog over de arbeiders die de stadions, de vliegvelden en de wegen bouwen, maar inmiddels zijn die faciliteiten allemaal behoorlijk vergevorderd. Straks gaat het over de hotels en de restaurants waar mensen even goed worden uitgebuit. De KNVB gaat daar volgende maand nog twee keer kijken. Als we ons plaatsen moeten we wel weten waar het Nederlands elftal gaat zitten. Hoe worden de mensen die in die accommodaties werken behandeld? Dat soort vragen moet je nu gaan stellen.”

De mensenrechtenorganisatie sprak met werknemers in Qatar die hun verhaal doen onder schuilnamen, uit angst voor represailles van werkgevers. Zo vertelt Aisha, die in de horeca werkt, dat ze werd bedreigd door haar werkgever toen ze van baan wilde veranderen. Ze moest hem tenslotte 1400 euro betalen - meer dan vijf keer haar maandsalaris - om te voorkomen dat hij haar naar huis zou laten sturen. Hoewel de wetswijziging en de afschaffing van het kafala-systeem waarmee Qatar pronkt de vrouw in staat had moeten stellen vrij van baan te veranderen gaf het Qatarese ministerie van Arbeid en Sociale Zaken haar werkgever gelijk.

Er zijn meer voorbeelden van werkgevers die salarissen en uitkeringen inhouden of een visum annuleren als een (onderbetaalde) arbeidsmigrant van baan wil veranderen. Soms wordt dan een klacht tegen de werknemer ingediend omdat die zou zijn weggelopen. Dat laatste wordt in Qatar nog steeds als een misdrijf beschouwd.

Diverse voetbalbonden, waaronder de KNVB, hebben hierover aan de bel getrokken voordat ze hun teams willen afvaardigen naar het WK. ,,De KNVB is van ver gekomen”, aldus Bosgraaf. ,,Twee jaar geleden wilden ze nog niks. Dat is echt wel veranderd. Ze doen veel meer. Er is een aantal voetbalbonden in de noordelijke landen, met voorop Noorwegen, Zweden en Denemarken, dat radicale maatregelen tegen Qatar wil. Je hebt ook wat landen die niets willen doen zoals Duitsland en Engeland. De KNVB zit daar tussenin. Ze willen echt hun best doen en ze proberen Duitsland en Engeland nu wat mee te trekken. Wij zijn niet ontevreden over hun inspanningen.”

Jammer blijft, volgens Amnesty dat de Nederlandse voetbalbond de Fifa niet harder en ook openlijk aanspreekt op het negeren van wantoestanden in Qatar. De KNVB doet dat achter de schermen, weet Bosgraaf. ,,Soms kan dat werken maar dat vinden wij ietsje te weinig.”

Bekijk hier al onze voetbalvideo’s: