Volledig scherm
Frank de Boer met Mounir El Hamdaoui in 2011. © PRO SHOTS

'Het escaleert als witte trainer haantjesgedrag vertoont'

Marokkaans-Nederlandse voetballers zijn oververtegenwoordigd in de eredivisie. Zij doen het veel beter dan bijvoorbeeld de Turken. Maar een Marokkaanse topvoetballer die voor een absolute Europese topclub speelt, blijft uit. Zou Adam Maher na zijn transfer naar PSV wel die stap kunnen maken?

Volledig scherm
© PRO SHOTS

Ze kunnen alles met een bal, zijn de smaakmakers bij hun ploeg, staan met plezier op het veld, maar ze blijven maar al te vaak op een bepaald niveau hangen. Ibrahim Afellay was er dichtbij, maar met FC Barcelona noem je ook direct dé absolute topclub in Europa. Probeer maar eens overeind te blijven op een middenveld met Messi, Xavi en Iniesta. En dan ook nog eens die blessures. Ook bij Schalke 04, dat hem vorig seizoen huurde, had de ex-PSV'er daarmee te maken. Kan er op het avontuur van Afellay bij Barcelona al het stempel 'mislukt'?

Mounir El Hamdaoui was er ook dichtbij. In zijn eerste seizoen bij Ajax scoorde hij er in de eerste seizoenshelft op los. Zou hij zijn voorganger Luis Suarez achterna gaan naar de top van de Premier League? Maar toen was daar in maart 2011 het conflict met trainer Frank de Boer. De spits zou na een wissel in de rust tijdens het bekerduel met RKC het gezag van de coach hebben ondermijnd. Na maanden bij Jong Ajax te hebben getraind, vertrok El Hamdaoui vorige zomer naar Fiorentina. In Florence moet hij het met invalbeurten doen.

Wij-cultuur
Ali Eddaoudi, publicist en persoonlijk begeleider, zag het met lede ogen aan. 'El Hamdaoui brak bij Ajax op karakter. Je kunt nog zó goed zijn, maar als je een tegendraads karakter hebt, dan word je daarop afgerekend,' zegt de schrijver van onder meer Marokkaanse jongeren. Daders of slachtoffer?

'De Marokkaanse cultuur is een wij-cultuur. Dus als een coach op de training zegt: Hé zakkenwasser, speel die bal een keer af, dan neemt iemand als El Hamdaoui dat persoonlijk op. Die schiet in de verdediging en probeert zijn eer tegenover de groep te redden. Voor hem is het net alsof hij een mes op zijn keel krijgt. Terwijl een autochtone Nederlandse voetballer na zo'n opmerking van de coach vijf minuten later weer gewoon aan het lachen is.'

Volledig scherm
Nourdin Boukhari. © PRO SHOTS

Mentaliteit
Ex-Ajacied Nourdin Boukhari, vorig seizoen spelend bij RKC: 'Alles heeft met 'willen' te maken. Wij als Marokkaanse voetballers zijn technisch begaafd. Maar talent alleen is niet goed genoeg, je moet ook een goede mentaliteit hebben en daar ontbreekt het soms aan. Dan heb ik het vooral over de jongens in de jeugdelftallen.'

Maar waar komt dat verongelijkte van sommige Marokkaans-Nederlandse voetballers vandaan? Waar komt die boosheid vandaan waardoor een carrière in de war wordt geschopt? Volgens Eddaoudi zijn Marokkanen thuis niet gewend om opbouwende kritiek te krijgen. 'Het is altijd goed of slecht. Dus een compliment of: hé ezel, het wordt nooit wat met je! Marokkaans-Nederlandse spelers moeten op hun beurt leren accepteren dat ze in hun eigen belang worden aangesproken, want het gaat tenslotte om hun carrière.'

Volledig scherm
Mounir El Hamdaoui. © PRO SHOTS

Op z'n lazer geven
De Marokkaans-Nederlandse publicist zou El Hamdaoui graag 'op zijn lazer geven'. 'Ook iemand als Badr Hari heeft dat soms nodig. Maar wel op een manier die bij hun belevingswereld, hun culturele en religieuze waarden aansluit. Dat dwingt meer respect af dan een trainer of manager die vanuit zijn witte referentiekader naar die mannen kijkt.'

'Aan de andere kant hebben deze jongens een peptalk nodig. Op emotioneel vlak is er onder allochtone sporters nog veel te bereiken, maar dan hebben ze dus een begeleider nodig die hen begrijpt. Ze hebben geestelijke doping nodig, want op dat vlak hebben ze alles op eigen kracht gedaan. Dat hebben ze van huis uit niet meegekregen.'

Vooral in de Randstad heten spelertjes in de jeugdopleiding van de eredivisieclubs steeds vaker Tarik, Sami of Zakaria. Behalve voetballers van Marokkaanse afkomst zijn er veel jongens met Surinaamse, Antilliaanse of Turkse wortels. Hoe kunnen de clubs ervoor zorgen dat de volgende generatie wél de Europese top kan bereiken?

Volgens Eddaoudi is de oplossing simpel: meer trainers met een andere afkomst. 'De KNVB en het hele voetbal in Nederland is een 'witte wereld'. Natuurlijk is het zo dat sommige spelers geen goede mentaliteit hebben. En ook een temperamentvolle houding. Maar als je als witte trainer dan haantjesgedrag vertoont en hem belerend aanspreekt, dan kan de boel escaleren. Dat is bij El Hamdaoui ook gebeurd.'

Volledig scherm
Mohammed Allach. © PRO SHOTS

Ahmed-weet-alles
Ajax stelde onlangs Saïd Ouaali aan als trainer van de B1. De voormalig Marokkaans-Nederlandse profvoetballer Mohammed Allach is sinds augustus 2011 wel technisch manager bij de KNVB, al stapt hij in oktober nu over naar Vitesse. Maar dat is volgens Eddaoudi niet voldoende.

'Ik ben blij met de aanstelling van Ouaali. Maar de KNVB moet oppassen voor het Ahmed-weet-alles-syndroom. Is er een probleem in de interculturele communicatie? Oh kom, dan vragen we het Ahmed, die weet het wel. Maar ik heb toch ook niet één blanke die alles voor mij doet: mijn tandarts, mijn timmerman, mijn belastingadviseur in één persoon? Op het vlak van interculturele communicatie hebben de KNVB en ook de profclubs in Nederland een specialist nodig, want Allach is er voor de technische zaken.'

Niet geaccepteerd
Veel Marokkaanse voetballers voelen zich volgens de publicist al vroeg niet helemaal geaccepteerd bij hun 'witte' club. 'Omdat er moeilijk wordt gedaan over apart douchen en over de ramadan. Dan heb je al snel een emotionele kloof. Clubs zeggen: Wij behandelen je als ieder ander. Dat is op zichzelf goed, maar Marokkaans-Nederlandse voetballers hebben wel een andere achtergrond.'

Eddaoudi, die eerder in enkele gevangenissen als geestelijk verzorger werkte, geeft een voorbeeld van de interculturele kloof die soms op de werkvloer kan ontstaan. 'In de gevangenis in Breda zei een Antilliaanse gevangene: Bewaker, ik moet bellen. Die autochtone bewaker zei: Moeten? Jij moet helemaal niets! Terwijl die Antilliaan ermee bedoelde: ik wil graag bellen, of: mag ik even bellen? Voor hem heeft het woord 'moeten' een andere betekenis. Maar vanwege die kloof ontstond vervolgens een opstootje in de gevangenis. Dat had niet gehoeven.'

Marokkaans-Nederlandse trainers kunnen volgens Eddaoudi helpen om die kloof in het profvoetbal te dichten. 'Of in elk geval coaches van allochtone afkomst die meer begrip hebben voor voetballers met een andere achtergrond. Witte trainers zijn doorgaans niet geïnteresseerd in de cultuur van die spelers. Dat krijgen ze pas als er problemen zijn, maar dan is het te laat.'