Volledig scherm
© anp

'Ludwig von Gaal' wordt Van Gaal 2.0: één en al Freundlichkeit

De Duitstalige persconferentie is ten einde en Louis van Gaal slaat amicaal een arm om de schouder van een jonge Duitse journalist, zijn tanden bloot grijnzend. Luid buldert zijn stem door het zaaltje van hotel Huis ter Duin. 'Zie je nou wel, jongen', zegt Van Gaal. 'Ik ben één en al Freundlichkeit.'

Volledig scherm
© epa
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© EPA
Volledig scherm
© EPA
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© EPA
Volledig scherm
© anp

Het is typisch Van Gaal 2.0, ongewoon geduldig en aimabel, op het theatrale af soms, maar deze keer in de Duitstalige variant. Zo groot is de belangstelling vanuit Duitsland voor de 'Tulpengeneraal', dat de KNVB op dinsdag een speciale persconferentie heeft belegd voor het bezoekende journaille, in een apart ingerichte ruimte.

Van Gaal omarmt de gelegenheid vol overgave, strooiend met kwinkslagen en quasi-complimenten. 'Jullie stellen goede, inhoudelijke vragen', zegt Van Gaal. 'Daar houd ik van.'

Het is zijn tweede thuisland geworden na een roerige, maar betrekkelijk succesvolle periode bij Bayern München. De cultuur, de mentaliteit, Van Gaal omhelsde het allemaal met duizend armen. Andersom genoot Duitsland van de zo kleurrijke coach, nooit te beroerd voor een memorabele uithaal. Hij groeide er uit tot een tamelijk geliefd mediafenomeen, op een manier die in al zijn onbevangenheid aan Rudi Carell deed denken. Stralend hees Van Gaal zich jaarlijks in een Tiroler-kostuum.

'Löffeltje löffeltje'. 'Feierbiest'. 'Der Tod oder die Gladiolen'. Vooral het Nederduits van Van Gaal verwierf een cultstatus bij het Duitse publiek. Dus toen de trainer onlangs een interview gaf aan het Duitse SportBild, kwam de verslaggever met een enorme bos gladiolen aanzetten. Van Gaal nam ze stralend in ontvangst, benadrukkend 'erg trots' te zijn de Duitse taal verrijkt te hebben met een geheel nieuw gezegde.

Van Gaal combineert de stereotype Duitse hang naar orde en discipline met het a-politieke, extreem zelfverzekerde karakter van een typische Nederlander. Hoe hij op het bordes van München stond na de landstitel met Bayern München in 2010, schreeuwend dat Bayern de beste van Duitsland was, 'en straks misschien wel van Europa!' De doorsnee Duitser zou het niet durven roepen, belast met de beladen nationale geschiedenis van de Marienplatz in München, maar Van Gaal deed het zonder schroom en zonder gêne.

Ergernis wekte hij ook, niet in de laatste plaats bij Bayern-president Uli Hoeness, die soms knettergek werd van de eigenwijze, dominante Nederlander. En andersom noemde Van Gaal de oud-voetballer 'de grote kwade genius achter mijn ontslag bij Bayern'.

Duitsers vinden hem in veel opzichten karakteristiek Nederlands, zoals wij Van Gaal altijd al wat Duitse trekjes toedichtten, vooral wanneer hij de tronie opzette van een bulderende legerofficier. Voormalig Trouw-journalist en voetbalhistoricus Matty Verkamman noemde hem ooit al eens gekscherend 'Ludwig von Gaal' - en vorige maand ging een Roemeense krant nog twintig stappen verder. 'Von Hitler', kopte de sportkrant, zogenaamd in de veronderstelling dat het hier een algemeen aanvaarde bijnaam betrof.

Het blijft een belevenis Van Gaal in het Duits te horen, zoals nu, kort voor het oefenduel met de Mannschaft van bondscoach Joachim Löw. Het mag technisch gezien dan steenkolenduits zijn, het is ook ongedwongen en tamelijk charmant. Een Duitse verslaggever wijst Van Gaal op een uitspraak van collega Löw eerder die dag, die er fijntjes op wees dat de Nederlander zich nog nooit had geplaatst voor een eindtoernooi.

'Dat zijn nu eenmaal feiten', antwoordt Van Gaal daarop. 'En feiten zijn de waarheid. Of mij dat ergert? Ja, natuurlijk ergert mij dat. Sterker nog: het is precies de reden waarom ik nóg een keer bondscoach ben geworden.'

Een andere journalist vraagt omslachtig en uiterst beleefd of het klopt dat Van Gaal rustiger is geworden. En vriendelijker. En geduldiger dan in zijn tijd bij Bayern. 'Maar zo ben ik toch altijd geweest?', zegt Van Gaal. 'Ook bij Bayern heb ik heel veel plezierige persconferenties gegeven volgens mij. Immer in Freundschaft. Want zo ben ik.'

De Duitse pers weet precies hoe het Van Gaal moet kietelen. Verdediger Philipp Lahm stelde ooit dat Duitsland een soort 'Louis von Löw-Fussball' speelt, een uitspraak die Van Gaal nog een keer gretig voor de voeten wordt geworpen. De Nederlandse bondscoach spint er tevreden bij.

Fijntjes benadrukte Van Gaal onlangs dat zijn erfenis nog altijd zichtbaar is in Duitsland, zowel bij Bayern als bij de nationale ploeg. 'Ze spelen nog altijd mijn systeem', zei Van Gaal daarover in SportBild. En dat zogenoemde 4-2-3-1-concept houdt nog altijd stand. 'Ook andere clubs in Duitsland spelen inmiddels dat systeem, zoals Schalke 04 en Dortmund', zegt Van Gaal nu.

En op iets bescheidener toon: 'Dat Duitsland zo is gaan spelen, is gebeurd onder verantwoordelijkheid van Löw, dus dat is zijn verdienste. Ze spelen zeer aantrekkelijk voetbal, iets wat je niet kunt zeggen van veel andere landen.'

Soepel manoeuvreert hij zichzelf en Oranje in de underdogpositie voor de interland in de Amsterdam Arena. 'We missen allebei belangrijke spelers, maar het verschil is dat Löw nog altijd uit een arsenaal spelers kan putten dat in de Champions League speelt. Bij mij is dat niet het geval.'

Soepel lepelt hij terloops de verwachte Duitse opstelling op, moeiteloos uit het hoofd. 'Dan moeten jullie maar zeggen of het klopt', aldus Van Gaal. Ja, knikt de zaal. Het klopt.