PSV-fans die bedelaars vernederen: Het leek zo normaal

VideoPSV-fans die bedelaars in Madrid vernederen door geld op straat te gooien en eurobiljetten voor hun ogen te verbranden. De filmpjes gaan de wereld over en iedereen spreekt er schande van.

Quote

Die vrouwen deden dan wel een paar stappen naar voren, maar hadden ook snel door dat ze dat vijfje echt niet zouden krijgen.

Supporter Jeroen Coppens
Volledig scherm

,,Ik zal eerlijk zeggen: het is dat ik geen kleingeld op zak had, anders had ik het ook gedaan,'' zegt de 31-jarige Jeroen Coppens uit Veghel. Coppens is PSV-supporter en was dinsdag ook aanwezig op dat plein in Madrid, waar PSV-fans bedelende zigeunervrouwen vernederden door ze achter kleingeld te laten rennen als honden achter een bal.

,,Omdat het zo normaal leek. Niemand vond het gek of zo. Pas achteraf realiseer je je dat het niet kan, maar die bedelaars bleven ook maar lachen en dansen en gebaren dat we meer geld moesten gooien.''

Jeroen Coppens is eerlijk: hij zag er ook de humor wel van in. Vijf zigeunervrouwen die op het Plaza Mayor achter stuivers en dubbeltjes aanrenden die tientallen fans vanaf hun terrasjes over het plein smeten.

Zelfs als één mafketel demonstreert dat ze zich moeten opdrukken voor een paar centen, doet een van de vrouwen dat ook nog. De treiterij bereikt een dieptepunt met de PSV-fan die een briefje van 5 euro voor de ogen van de bedelaars in brand steekt. Eén vrouw probeert het biljetje nog te pakken.

,,Dat gaat natuurlijk veel te ver,'' zegt Coppens. ,,Ik was toen zelf al weg, maar eerder al zag ik dat iemand een vijfje in de lucht hield, zo van: kom maar halen. Die vrouwen deden dan wel een paar stappen naar voren, maar hadden ook snel door dat ze dat vijfje echt niet zouden krijgen.''

Triester
Die bizarre sfeer van lachen en toekijken. De Spaanse student journalistiek Pablo Vande Rusten (21) constateerde het ook. Met collega Ignacio Camacho maakte hij de filmpjes die de wereld over gingen. ,,Het was ontzettend druk op dat plein, maar er hing een vreemde sfeer, waarbij iedereen het maar normaal vond wat er gebeurde,'' vertelt Pablo telefonisch. ,,Oók de zigeuners zelf, want ze bleven maar lachen en dansen. Althans: ik hóóp dat dat was om meer geld te krijgen en niet omdat ze dat vernederen zelf ook leuk en normaal vonden, dat zou nóg triester zijn.''

Volgens Pablo werden de zigeuners aan het begin van de middag nog weggehaald door de politie, omdat ze vochten om het kleingeld. Later lieten de vele honderden omstanders en de politie het maar gebeuren om de boel niet te laten escaleren.

,,Er is dan toch wat spanning op zo'n plein met al dat bier drinken,'' zegt Pablo. ,,Dan krijg je ook naar je hoofd: camera weg! Maar dat vernederen ging niet constant door, die zigeuners kwamen alleen steeds terug en dan stonden tientallen PSV-fans weer een kwartiertje in een kring om ze heen.''

Dat de bedelaars 'erg volhardend' zijn, beaamt Pablo. Een anonieme PSV-fan die er ook was, ervoer het zo: ,,Je komt niet van ze af. Ze blijven achter je aanlopen of bij je tafel wachten. Dat is heel vervelend. Na een tijdje denk je: ik geef iets, dan zijn ze weg. Maar het zijn net eksters, dan staan er gelijk vijf man bij je tafeltje. En echt fris ruiken ze ook niet. Ze vallen iedereen lastig, dat is echt een probleem. De bedelaars hebben echt niet elk muntje op straat hoeven oprapen. Het merendeel hebben ze gekregen en dat ging bij elkaar om tientallen euro's. Da's toch beter dan een oude fontein in Rome slopen.''

Volledig scherm

Groepsdruk
Hoe zoiets werkt, een groep PSV-fans die bedelaars vernedert op een plein vol mensen, van wie niemand ingrijpt? Nou zo: ,,Eén persoon doet iets wat breekt met de norm. Jij vindt dat misschien niet oké, maar iedereen lacht, dus durf je niets meer te zeggen. Want dan verpest je de sfeer. Als de situatie verdergaat, durf je dat zeker niet meer en besluit je stil te blijven," legt Kai Jonas, sociaal psycholoog aan de Universiteit van Amsterdam uit. Groepsdruk dus. ,,In combinatie met alcohol en imitatiegedrag."

Het incident in Madrid laat volgens Jonas vooral zien 'hoe snel onze normen en waarden overboord kunnen gaan'. ,,Het is ook een vorm van gemeenschappelijk wegkijken: als de een het niet als een probleem lijkt te ervaren, dan doet de ander dat ook niet."

Complicerende factor op het Madrileense Plaza Mayor was wel dat de bedelaars, de 'slachtoffers' van het vernederende gedrag, zichzelf niet per se als slachtoffers zagen. ,,Als iemand geld op de grond had gegooid en geen bedelaar had het opgepakt, was dit snel voorbij geweest. Maar ze gaan niet weg, want ze willen dat geld hebben."

De PSV-fans stellen dat de groep Roma 'irritant' was en steeds weer terugkwam. ,,Hoe irritant ze ook waren, misschien moeten de fans zich hun eigen luxe leven beseffen: dat zij de mogelijkheid hebben om naar Madrid te gaan en daar op een terras bier te kunnen drinken."

De kans dat een neutrale omstander op het plein zou hebben ingegrepen is klein: hoe meer mensen ergens omheen staan, hoe kleiner de kans dat een individu in actie komt, leert de theorie. ,,De enige manier waarop die vernederende situatie dan misschien nog op te lossen was geweest, was door ingrijpen van de politie."