Volledig scherm
Khalid Boulahrouz probeert in de return tegen AS Roma het publiek te kalmeren. De wedstrijd werd tijdelijk stilgelegd, Feyenoord werd aangeklaagd. © Pim Ras

Tijd voor actie of tijd voor nieuwe bazen

AchtergrondEen jaar geen Europees voetbal of anders twee wedstrijden zonder publiek? Vandaag oordeelt de UEFA over het gedrag van Feyenoord-fans tijdens de wedstrijd tegen AS Roma. De verwachte hoge straf is een gevolg van wanbeleid door generaties Feyenoord-bestuurders, vindt Wessel Penning, chef sport van het AD.

Volledig scherm
De slag bij Beverwijk in 1997, een treffen tussen Ajax- en Feyenoordhooligans in een weiland langs de snelweg. © anp
Volledig scherm
© anp
Quote

Het Stadion­plein was dan een oorlogsge­bied, beheerst door Vak S, de militie, die politieman­nen aanviel en treinen sloopte, maar met respect werd bekeken door gewone fans en clubbe­stuur­ders.

Wessel Penning
Volledig scherm
2011: Met getrokken pistool konden agenten voorkomen dat de opgewonden fans de roltrap naar boven konden nemen om het bestuur en de directie van de Rotterdamse club te belagen. © anp
Volledig scherm
2011: Een half uur voor het begin van de wedstrijd Feyenoord - De Graafschap hebben zich zaterdagavond enkele rellen bij stadion De Kuip voorgedaan. Een groep van een paar honderd boze supporters dreigde het Maasgebouw te bestormen. © anp
Quote

Wie een tijdlijn maakt van Rotterdams hooliganis­me, stuit op een stroom ellende.

Wessel Penning
Volledig scherm
2007: De ME voert voor de Kuip een charge uit op onrustige Feyenoordfans. © anp
Quote

Maar echt beleid, met serieuze supporters­in­spraak en repressie­ve actie bijvoor­beeld, is nooit gemaakt. Het was pappen en nathouden.

Wessel Penning
Volledig scherm
2006: Onrust op de tribune bij de Feyenoordfans tijdens het UEFA Cup-duel AS Nancy tegen Feyenoord in Nancy. © anp
Volledig scherm
2007: De ME voert voor de Kuip een charge uit op onrustige Feyenoordfans voor het competitieduel met Groningen. © anp

Wat gebeurt er vandaag precies?

De UEFA behandelt de zaak naar aanleiding van de gebeurtenissen bij Feyenoord - AS Roma (26 februari) schriftelijk. Feyenoord heeft zich in een brief kunnen verweren tegen drie aanklachten: er zijn voorwerpen op het veld gegooid, de organisatie van de wedstrijd was gebrekkig omdat de tribunetrappen niet vrij waren en de zwaarste: racisme, vanwege de opblaasbanaan die op het veld werd gegooid.

Het verweer van Feyenoord wordt vandaag vergeleken met de rapporten van drie waarnemers die in de Kuip op de tribune zaten. Wanneer de uitspraak volgt, is niet duidelijk. Het kan vandaag al zijn, maar het kan ook dagen of zelfs weken duren. Is Feyenoord het niet eens met de sanctie, die kan variëren van vrijspraak of een boete tot wedstrijden zonder publiek of uitsluiting, dan kan de club in beroep bij de UEFA. Is vervolgens de nieuwe straf in Rotterdamse ogen nog steeds te zwaar, dan is er nog één kans: een gang naar het sporttribunaal (CAS) in Lausanne.

Volledig scherm
© reuters
Volledig scherm
© REUTERS
Volledig scherm
© ap
Quote

De hooligans ruiken die angst. De voorzit­ters Jorien van de Herik en Eric Gudde kregen thuis in Antwerpen en Maassluis al kwaad volk op bezoek. Je gunt dat niemand.

Wessel Penning
Volledig scherm
© epa
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© epa
Volledig scherm
© afp
Volledig scherm
© epa
Volledig scherm
© EPA

,,We gaan de joden vermoorden'', zei hij. Naast me, op de trap van Vak R in de Kuip, stond een driftige, magere puber, die met honderden anderen op weg was naar de overkant, naar de Ajax-fans. Het was de bekerfinale van 1980 en het stond 0-1.

In die jaren waren onze voetbalstadions niet bestand tegen groot geweld. Wie naar het uitvak wilde om te knokken, kon daar komen. Na een veldslag met agenten, die niet wisten hoe te opereren tegen deze meute, lagen de joden voor het grijpen.

Het Stadionplein was dan een oorlogsgebied, beheerst door Vak S, de militie, die politiemannen aanviel en treinen sloopte, maar met respect werd bekeken door gewone fans en clubbestuurders. Hun strijdlied klonk overal in de Kuip:

Cherio, Cherio

In Rotterdam zingen we zo

Ajax moet dood en AZ moet kapot

En zondag dan slaan we de treinen verrot

Het waren andere tijden. Het Weena, tegenwoordig een hoogbouwallee in hartje Rotterdam, was een hertenkamp. Het Schouwburgplein leek op een leeggelopen zwembad en bij Rotterdam Centraal heersten hoeren en junks. In de oude stadswijken was wonen, door criminaliteit en verrotte huizen, ook geen lolletje.

Rotterdam was een neerslachtig stemmende stad, vol werklozen, arbeidsongeschikten en laagopgeleiden. Niemand wilde wonen in het troosteloze centrum. Na zessen, wanneer de Bijenkorf sloot, werd het er een eenzame bedoening. Passanten versnelden er hun pas. Wegwezen!

In die dagen verdiende Rotterdam het stempel 'probleemstad', een oord waar mensen in sommige wijken zeven jaar korter leven dan u en ik. Bij zo'n stad paste Feyenoord. Die club was vergroeid tot een onrustige club met veel hooligans.

Nee, over Rotterdam was niet veel goeds te melden, ook al pochten we graag over onze Euromast, die door objectieve buitenstaanders ook wel als een rare bonenstaak werd gezien.

Maar kijk nu eens.

De wederopbouw is zo goed als voltooid. Het college van André van der Louw liet de woonwijken opknappen, Bram Peper gaf met zijn wethouders de aanzet tot de bouw van een echte stad, een adembenemende brug, een station van allure en hippe appartementen in heel hoge flats. De Leefbaren van Pim Fortuyn joegen de hoeren en junkies de stad uit.

Nuchtere Rotterdammers schamperen over reisgidsen, die de stad tegenwoordig als toeristenbestemming in de categorie Berlijn markeren, maar Rotterdam is aantrekkelijker geworden. Je kunt zeggen dat op de probleemstad door het stadhuis succesvol beleid is gemaakt.

Het werk is gelukt, de vooruitgang is overduidelijk.

Maar Feyenoord is in veel opzichten nog zo achterlijk als toen.

Het supportersprobleem is gebleven. Wie een tijdlijn maakt van Rotterdams hooliganisme, stuit op een stroom ellende. Van een spijkerbom (in het Ajax-stadion) tot een moord (bij rellen in Beverwijk), tot een schietincident (op de Coolsingel) en een bestorming (van het Maasgebouw), en uit de hand gelopen trips naar Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië.

De nu spelende kwestie over een al dan niet racistische opblaasbanaan hoeft geen weldenkend mens serieus te nemen, maar veel en veel ernstiger is dat in de Kuip nog altijd de sfeer wordt bepaald door een subcultuur van duizend hooligans en duizenden meelopers, die agressie stoer vinden. No one likes us. We don't care, staat er in gothische letters op hun zwarte jackies.

De andere fans zijn de explosieve boosheid gaan beschouwen als iets dat hoort bij deze rauwe stad. Het gejuich van duizenden nadat een strijker weer een krater heeft geslagen in het heilige gras, het gegooi met aanstekers en bier - tot in de vipboxen wordt het niet hard veroordeeld.

Hoe kan dit?

Door wanbeleid.

De huidige bazen van Feyenoord hebben de club financieel gezond gemaakt, maar lieten, net als hun voorgangers, de hooligankwestie op zijn beloop. In veertig jaar supportersgeweld bedachten ze pasjesregelingen en stadionverboden en namen ze oude hooligans in dienst om de achterban rustig te houden, wat soms even lukte. Maar echt beleid, met serieuze supportersinspraak en repressieve actie bijvoorbeeld, is nooit gemaakt. Het was pappen en nathouden.

Terwijl de kwestie echt niet onoplosbaar lijkt. De hooligans van Feyenoord zijn geen grote criminelen, eerder ongeorganiseerde, puistige, opgeschoten jongeren uit Capelle, Zevenkamp en Gouda, die niet bestand zullen zijn tegen een aanvalsplan van mensen die verstand van veiligheid hebben.

Helaas, de durf is er niet.

,,Jullie moeten het supportersprobleem aanpakken,'' zei ik eens tegen een topman van Feyenoord. ,,Ja, ja, makkelijk praten,'' reageerde hij. ,,Voor je het weet staan ze in je tuin.''

De hooligans ruiken die angst. De voorzitters Jorien van de Herik en Eric Gudde kregen thuis in Antwerpen en Maassluis al kwaad volk op bezoek. Je gunt dat niemand. Maar een Feyenoord-bestuurder die het supportersprobleem niet durft aan te pakken is als een topman van Justitie die Holleeder laat lopen, is als de voorzitter van de Europese Unie die de kwestie Griekenland uit de weg gaat.

Die is ongeschikt voor zijn baan.

Natuurlijk had politiek Den Haag in de afgelopen decennia betere wetgeving tegen voetbalsupporters moeten organiseren, maar Feyenoord zelf vluchtte ook voor zijn verantwoordelijkheid.

,,Schaamt u zich, meneer Van Dop?'' vroeg ik in februari 2002 aan de directeur van toen, nadat fans in het Ibrox-park in Glasgow een familievak vol Schotse fans te lijf waren gegaan.

,,Viel toch wel mee?'' zei hij. ,,Bovendien hadden de Schotten te weinig stewards neergezet.''

,,Schaamt u zich als Feyenoorder voor de gebeurtenissen in Rome?'' vroeg de verslaggever van het Journaal in februari 2015 aan Eric Gudde. ,,Ik schaam me als Hollander,'' zei hij.

In het Rotterdamse stadhuis bestaat ergernis over de gebrekkige daadkracht van Gudde en de zijnen. ,,Wie is de baas eigenlijk in het stadion?'' zei burgemeester Aboutaleb onlangs. ,,Het lukt hem en anderen niet om de supporters het gewenste gedrag te laten vertonen. Terwijl hij zelf over de regels gaat.''

Gudde vond het allemaal onzin. Feyenoord toont zich zelden onder de indruk als de Coolsingel spreekt. Feyenoord is een stad binnen de stad met eigen bazen, die de mores tolereren dat supporters nog altijd zingen dat ze op jodenjacht gaan. En bij een verdiende straf van de UEFA zullen ze grienen als verwende kleuters.

Of loopt het anders, toont de clubleiding alsnog durf en begint vandaag de strijd tegen het tuig?

Zo ja:

Dan keert het fatsoen terug in de Kuip. Dan worden spelers verplicht zich uit te spreken tegen supportersgeweld. Dan krijgt de achterban inspraak, op voorwaarde dat fans die zich slecht gedragen eendrachtig uit het legioen worden geschopt. Dan wordt het stadhuis beleefd om hulp gevraagd en worden experts ingehuurd om een gedurfd aanvalsplan tegen de hooliganmacht te maken.

Zo nee:

Dan is het tijd voor nieuwe bazen.

Volledig scherm
Het banaan-incident tegen AS Roma. © epa
Volledig scherm
© anp