Volledig scherm
De aanpak van wegovertreders faalt © ANP

Aanpak van wegovertreders faalt

De aanpak van wegovertreders laat zwaar te wensen over en daardoor is de verkeersveiligheid verre van optimaal. Die snoeiharde conclusie staat in een kritisch onderzoeksrapport wat minister Ard van der Steur deze week stilletjes in de avonduren naar de Kamer heeft gestuurd.

Volledig scherm
© anp

Het huidige beleid moet flink op de schop om het aantal verkeersdoden en -gewonden weer te laten dalen, blijkt uit een onderzoek van de betrokken ministeries naar verkeershandhaving. Het AD legt de 8 flaters van het handhavingsbeleid onder een vergrootglas.

1. Handhaving géén prioriteit
Handhaving heeft gewoon geen landelijke prioriteit, stellen de onderzoekers vast. ,,Gezien de hoge maatschappelijke kosten en toename van het aantal ernstige verkeersgewonden is het de vraag waarom dit nog niet is gerealiseerd." Behalve het leed rijzen ook de kosten de pan uit: verkeersongevallen kosten ons land inmiddels ruim 14 miljard euro per jaar. Door de forse groei van het aantal ernstig gewonden waren de kosten in 2015 liefst 30 procent hoger dan in 2006.

2. Slechte afstemming
Het rapport kraakt harde noten over de gebrekkige samenwerking tussen het ministerie van Infrastructuur en Milieu (verantwoordelijk voor verkeersveiligheid, wegennet en voorlichting) en Veiligheid en Justitie (gaat over verkeershandhaving). Probleem is dat minister Melanie Schultz verantwoordelijk is voor verkeersveiligheid, milieu en doorstroming, maar dat haar collega Ard van der Steur handhaving doet. Zo wil de Verkeersminister bijvoorbeeld dat er geen files staan door werkzaamheden, terwijl de Veiligheidsminister graag gauw flitskasten wil repareren.

3. Gemeenten te laat in actie
Op gemeentelijk niveau komen verkeersveiligheid en handhaving vaak pas aan bod als er al incidenten zijn, bijvoorbeeld een dodenweg binnen de grenzen. Een groot aantal wegbeheerders (provincies en gemeenten) hebben niet eens een plan voor verkeersveiligheid en handhaving. En provincies hebben nauwelijks iets te zeggen over de verkeershandhaving door politie en Openbaar Ministerie.

4. Openbaar Ministerie machteloos
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft een heus expertisecentrum verkeer en vervoer, voor inname van rijbewijzen en bezwaren tegen boetes. Zij hebben begin 2016 aangegeven dat álle gemeenten en provincies een plan voor verkeersveiligheid en handhaving moeten hebben. Maar andere afdelingen binnen het OM zijn verantwoordelijk voor verkeershandhaving, waardoor 'hét' expertisecentrum vleugellam is.

5. Niet inspelen op nieuwe ontwikkelingen
Verkeershandhaving speelt 'niet voldoende' in op nieuwe ontwikkelingen als afleiding door smartphones en andere apparatuur in de auto'', stelt het rapport. Naast agenten zou je voor handhaving bijvoorbeeld ook veel vaker camera's in kunnen zetten.

6. Verkeersteams onderbezet
Verkeersteams zijn onderbezet en worden ingezet voor opsporing, wat ten koste gaat van handhaven. Met ongeveer 350.000 aanhoudingen was dat in 2016 nog niet eenvierde van het aantal mensen dat van de weg is geplukt in 2007. Directeur van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid Peter van der Knaap (SWOV) riep deze week in deze krant al op om miljoenen extra boetes voor te hard rijden uit te delen.

7. Onduidelijk waar doden vallen
Bovendien is het in veel gevallen duister waar doden vallen. In 2015 stond van 160 doden niet vast op welk type weg ze waren overleden, terwijl dit aantal in 2014 nog 100 bedroeg. Door de koppeling van gegevens moet dat sinds 2015 beter gaan. Nu is er nog extra onderzoek nodig naar de effectiviteit van handhaving en staande houding op verschillende locaties.

8. Inkomsten ongewis
De ontvangsten uit boetes liet de laatste jaren te wensen over door bijvoorbeeld de afschaffing van het bonnenquotum (verplicht aantal bekeuringen), niet werkende trajectcontroles en de crisis. ,,Maatregelen om de tegenvallers te voorkomen hebben niet voldoende geholpen", luidt de scherpe conclusie. Bovendien blijkt het inschatten van de inkomsten de laatste jaren grotendeels mislukt, melden de rapporteurs.

Die financiële risico's zullen alleen maar toenemen nu het kabinet heeft besloten om meevallers bij de boete-inkomsten naar de staatskas te laten vloeien. De schatkist draagt óók de risico's van tegenvallers. Minister Van der Steur laat in een reactie weten dat de stijgende ongevallencijfers ook hem zorgen baren. Om de situatie te verbeteren gaan de betrokken ministeries iedere twee jaar samen bekijken hoe de handhaving, voorlichting en inrichting van de infrastructuur erbij staan en wat er beter kan. Het eerste plan is in mei dit jaar klaar, aldus Van der Steur.