Volledig scherm
PREMIUM
Halbe Zijlstra. © anp

'Als de PvdA wil, waarom niet?'

halbe zijlstraZijn partij won de verkiezingen, maar staat nu voor een puzzel om tot een nieuw kabinet te komen. VVD-kopstuk Halbe Zijlstra over de formatie, verkeerd populisme en de nazorg aan Diederik Samsom. 'De PvdA is nog steeds een optie'.

Quote

De meest groene ministers ooit waren VVD-ministers

De VVD claimt dat het populisme niet heeft gewonnen. Maar hebben CDA en VVD niet gewoon een groot deel van de PVV-standpunten overgenomen?
,,Amehoela. Dat laat ik me niet aanleunen. De PVV heeft juist zaken van ons overgenomen. Ze is de radicale variant van de VVD.''

En dat noemen jullie verkeerd populisme. Wat is dat dan?
,,Goed populisme wil recht doen aan gevoelens die onder de bevolking leven. Verkeerd populisme wil die gevoelens slechts benoemen zonder met oplossingen te komen.''

Een 'verkeerde populist' als Wilders heeft ook oplossingen. Een moskee kun je sluiten.
,,Niet als je de godsdienstvrijheid serieus neemt. Hij komt aan de wezenskenmerken van dit land.''

Hoe gaat u bij de formatie recht doen aan het sentiment van alle kiezers?
,,Tja, wat is dan hét sentiment? Er is een versplinterd landschap met dertien partijen in de Kamer. Er is niet één sentiment.''

Groene partijen als GroenLinks, Partij voor de Dieren en D66 hebben óók flink gewonnen.
,,Bij elkaar is dat 36 zetels. Dat is dus ook maar een deel. En het huidige kabinet heeft met het energieakkoord al enorme stappen op hun terrein gemaakt. De doelstellingen van 2020 gaan we halen. Windparken op zee zijn bijna rendabel. We hebben al veel gedaan. En gaan nog meer doen. Met wie dan ook.''

Maar zeggen kiezers niet: daar heeft u GroenLinks voor nodig?
,,Nee, daar hebben we GroenLinks echt niet voor nodig. Overigens waren de meest groene ministers ooit in Nederland twee VVD-ministers, namelijk Ed Nijpels en Pieter Winsemius. En als men over een paar jaar terugkijkt op Henk Kamp, zal men oordelen dat hij het heel goed heeft gedaan. Met een halvering van de gasproductie in Groningen, een energieakkoord. Kijk, hij heeft het heel erg achter de schermen gedaan. Heel erg des Henk Kamps.''

Linkse partijen bestrijden dat vast. Uit hun programma spreekt toch veel meer ambitie.
,,Nou laten we wel zijn: die discussie rond de kolencentrales klinkt heel sympathiek. Maar als wij hier de centrales sluiten, moeten we smerigere energie inkopen uit het buitenland. Simpelweg omdat de afspraken in Europa nog niet toereikend zijn. Dat is dure symboolpolitiek hoor. In Europa moeten we gaan hameren op strengere normen. Anders help je het milieu helemaal niet. Dan schiet je geen meter op.''

U zegt eigenlijk: met GroenLinks hoeven we niet zo nodig samen te werken.
,,Nee, maar voor GroenLinks zal gelden: dan moet je dingen inleveren. Vraag is of ze dat willen. Bij Klaver droop het enthousiasme er niet vanaf in de campagne om met ons te gaan. En gezien hun programmapunten zijn ze niet onze gedroomde partner.''

Dan zijn jullie eruit. Dan gaan jullie over rechts.
,,Die luxe om dat even te zeggen hebben we niet. Het moet gek lopen als de romp niet uit VVD, CDA en D66 gaat bestaan en daarna zou ik zeggen: kijk in een glazen bol, alles is mogelijk. U weet net zo veel als ik.''

Hoopt u dat de optie met GroenLinks in de verkenning van tafel gaat?
,,Ik hoop vooral dat de verkenning oplevert dat we geen toneelstukken gaan uitvoeren. Ik wil dat partijen aangeven wat ze willen. Om GroenLinks te nemen: die hebben gezegd dat ze linksaf willen. Dan heb je zes partijen nodig. Maar als ze dat nu dus toch niet zien zitten, zeg het dan. Doe geen toneelstukje voor de kiezer. Geen Haags spelletje alsjeblieft. En dan kunnen we gewoon aan de slag. Het is al complex genoeg.''

De PvdA is eigenlijk een natuurlijker partner om aan te schuiven.
,,De PvdA is een bestuurlijke partij die, hoe moeilijk het ook is, bereid is verantwoordelijkheid te nemen voor zaken waarvan ze donders goed weten dat ze niet goed zijn voor hun politieke positie. Ondanks de grote ideologische verschillen is het voor ons nog altijd een optie. Laten we realistisch zijn: Asscher moet nu eerst even wat verbandtrommels laten aanrukken. Daar kan je niet boos om worden. Maar als ze het willen: we hebben uiteindelijk vier jaar uitstekend met ze samengewerkt.''