Volledig scherm
Een medewerker van het zeehondencentrum Pieterburen (L) en biologe Laura Lauta van Aysma bij de overleden bultrug op De Razende Bol © ANP

Bultrug Johanna verwerkt tot motorolie en stroom

De bultrug die vorig jaar stierf op de Razende bol bij Texel, is verwerkt tot motorolie en stroom, meldt het AD vandaag. De resten zijn omgezet in biomassa voor groene elektriciteit. Haar vet ging naar olieverwerkers. De walvis levert na haar dood een jaar lang genoeg stroom op voor vijf Nederlandse gezinnen.

Volledig scherm
© ANP Communique
Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© ANP

Als na de veel bediscussieerde doodsstrijd de bultrug de laatste adem heeft uitgeblazen, wordt het gigantische kadaver in de vroege ochtend van 18 december in Texel aan land gebracht. Dan wordt duidelijk dat het beest dat tot die tijd nog Johannes werd genoemd, eigenlijk een vrouwtjesbultrug is. Ze gaat als Johanna de boeken in.

Bungelend aan een hijskraan ploft ze na een korte meet- en weegsessie neer op de kade. Op de kade trapt een onderzoeker met zijn kaplaarzen op de walvis: bloed en viezigheid spuit uit de ontredderde bultrug, terwijl omstanders hun coltrui over hun neus trekken tegen de stank. Die dag is de Texelse kade een openluchtslachthuis als tientallen hulpverleners met kapmessen de vet- en spierlaag van Johanna in mootjes hakken en ingewanden uit het zoogdier trekken. Als een immens blok kaas wordt Johanna, een stevige 16.000 kilo, in blokjes gesneden. 'We ontleden walvissen altijd ter plekke en splitsen de ingewanden en het vlees van het skelet,' zegt Astrid Kromhout van het natuurhistorisch museum Naturalis.

Skeletresten
Kort na de lugubere slacht beginnen Johanna's restanten aan een reis door het land. Als eerste gaan de stukken walvis per vrachtwagen naar Naturalis in Leiden. Kromhout: 'Omdat we het geraamte van Johanna wilden bewaren voor onze collectie, hebben we de skeletresten waar nog vlees aan zat een week laten rotten in een bak met lauw water. Bacteriën doen vervolgens het scheidingswerk. Wat overblijft, gooien we in tonnen.'

Kromhout weet dat de restanten vervolgens worden afgevoerd en vernietigd, maar hoe dat precies in zijn werk gaat en door wie dat wordt gedaan, kan zij niet vertellen.

Het nieuwe draaiboek voor aangespoelde walvissen, dat het ministerie van Economische Zaken deze week presenteerde, geeft uitsluitsel. Alle delen van Johanna die niet voor onderzoek nuttig zijn, gingen naar destructiebedrijf Rendac. Bedrijfswoordvoerder Tom Doomen: 'Drie containers met zo'n 16.000 kilo aan bultrugvlees zijn door ons opgepikt en afgevoerd naar onze vestiging in Son. Daar hebben we het kadaver verwerkt tot diermeel en diervet. Hoe dat gaat? Nou, we malen het vlees en de ingewanden eerst in kleine vierkante blokjes, daarna pasteuriseren we de vleesbrij en wordt het geheel onder hoge druk gesteriliseerd.'

Walvisworst
Het is haast hoe een ambachtelijke slager worst maakt, zegt Doomen. Walvisworst in dit geval. 'Als je bijvoorbeeld hard in een worst knijpt, dan houd je een smeuïge substantie in je handpalm terwijl het vet langs je pols druipt. Dat gebeurde ook met Johanna. Het meel wordt opgekocht door een energiebedrijf als brandstof en het vet verkopen we aan de petrochemische industrie.' Daar verdwijnt het vet bijvoorbeeld in motorolie.

Walvisliefhebber en directeur van actiegroep Sea Shepherd Gert Vons wist niet van de bultrugrecycling. 'Ik word echt compleet overvallen. Schitterend! Dat Johanna's vlees op deze manier wordt hergebruikt in groene stroom. Een bultrug gooi je natuurlijk niet zomaar in de prullenbak. Prachtig als er nu zo functioneel mee wordt omgegaan.'

Johanna, de kringloopwalvis, het idee spreekt Vons aan. Maar angstig is hij ook: 'Ik kijk met een schuin oog naar Japan. Daar staat de energievoorziening onder druk, door de problemen met kernenergiecentrales en wordt er massaal op walvissen gejaagd. Voor je het weet worden daar walvissen gevangen voor de energieproductie. Je spreekt dan niet meer van groene stroom, maar van blauwe stroom. Dat moet worden voorkomen. Al is dit kringloopidee fantastisch, het kan zomaar doorslaan naar een horrorscenario.'

Met het opstoken van Johanna resteert alleen nog haar skelet in de opslag van Naturalis.

Lees meer in het AD vandaag.