Volledig scherm
PREMIUM
Josse de Voogd © Shody Careman

'De verkiezingen win je in de randgemeenten en kleine steden'

De boze stemmerKiezers in de randgemeenten en kleinere steden voelen zich genegeerd door 'progressief Nederland'. Geen wonder dat veel blanke kiezers boos worden en hun stem laten horen, zegt electoraal onderzoeker Josse de Voogd.

Quote

Potentiële Pv­dA-kie­zers wonen in de randgemeen­ten en kleinere steden: in Tiel en Oosterhout, Vlaardin­gen, Et­ten-Leur. Daar worden verkiezin­gen gewonnen

Josse de Voogd
Volledig scherm
Vergelijk stemmers in de jaren 1963 en 2012. © AD

Waarschijnlijk kent niemand de Nederlandse kiezer beter dan 'electoraal geograaf' Josse de Voogd (32). Als klein jongetje vroeg hij zich al af waarom kiezers in Callantsoog bij het ene stembureau op de VVD stemden en bij het andere op het CDA. ,,Wat bleek? In het VVD-deel van het dorp woonden veel marinegezinnen. In het CDA-deel meer ouderen."

De Voogd, die werkt als zelfstandig onderzoeker en als docent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), maakte van onderzoek naar kiespatronen zijn specialisatie. En hij komt tot opmerkelijke conclusies: ,,Weet je waarom links telkens de landelijke verkiezingen verliest? Omdat zij zich richten op de inwoners van de grote steden: rijke blanken in de binnensteden en allochtonen in de armere wijken.

Maar de grote steden vertegenwoordigen slechts een klein deel van de stemmen. Potentiële PvdA-kiezers wonen in de randgemeenten en kleinere steden: in Tiel en Oosterhout, Vlaardingen, Etten-Leur. Daar worden verkiezingen gewonnen. De VVD begrijpt dat, dat is de partij van die kleine gemeenten en de suburbs, de voorsteden."

Het is een zondagavond in een rustige wijk in Utrecht. De Voogd legt een kleine, door hem getekende landkaart van Nederland op tafel. Hij legt een lineaal scheef over de kaart: van linksboven naar rechtsonder, met ruwweg de A2 als scheidslijn. ,,Het deel rechts, het noord-oosten, is politiek stabiel. Maar in de randgemeenten van het linkerdeel, het zuid-westen, woedt een politieke veenbrand. Daar lopen de kiezers massaal over naar de PVV en soms naar de SP."

Focussen
Wat in die regio's gaande is, zegt De Voogd, de onvrede die er heerst, dat wordt in Den Haag en door sommige collega-onderzoekers slecht begrepen. ,,Dat komt doordat zij zich focussen op twee groepen: de hogere en de laagste inkomens in de grote steden. Waarom? Omdat die politici en wetenschappers meestal zelf in de steden wonen. Dan denk je al gauw dat heel Nederland zo is. Ze gaan er ook vanuit dat heel Nederland multicultureel is. Maar dat is niet zo. De Nederlandse bevolking is veel witter dan men veronderstelt."

Kiezers in die 'witte' randgemeenten zijn vaak links-conservatief: sociaal-economisch links, maar in cultureel opzicht behoudend: ze willen minder immigratie en staan wantrouwend tegenover de islam. De multiculturele samenleving houden ze het liefst buiten de deur. ,,Het is een politieke zuil die door geen enkele partij wordt bediend", zegt de Voogd. Dit zijn de 'ontevredenen', de burgers die zich niet meer met de gevestigde orde identificeren.