Volledig scherm
PREMIUM
© Frank de Roo

Digitaal remspoor beter dan verbrand rubber op de weg

Zwarte doosDe zwarte doos in auto's slaat het rijgedrag minutieus op. De politie wil die gegevens graag hebben, want die zeggen veel meer dan sporen op het wegdek.

Volledig scherm
© Shutterstock
Quote

Jij als automobi­list moet kunnen bepalen wat er wordt opgeslagen

Vincent Böhre
Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© RV

In 2009 maakte de Rotterdamse politie voor het eerst gebruik van de Event Data Recorder, de zwarte doos. Een Amerikaanse Dodge Ram was toen betrokken bij een ongeluk waarbij vier doden vielen. Uit gegevens van de EDR bleek dat de pick-up snelheden had behaald van 147 km/uur. In de Vierhavenstraat, waar het ongeluk plaatsvond, geldt een maximumsnelheid van 30 tot 50 km/uur. Toen de bestuurder van de bijna 3000 kilo zware pick-up een personenauto op een kruising zag naderen, trapte hij op de rem, hij ramde de auto met vijf inzittenden met 86 km/uur. Mede op basis van de gegevens uit de zwarte doos van de Dodge werd de bestuurder veroordeeld tot negen jaar cel.

Remsporen
De Verkeers Ongevallen Analyse van de politie werkt nu nog ouderwets. Aan de hand van remsporen, beschadiging van de auto en de plaats op de weg wordt geprobeerd een ongeluk met krijt op de weg te reconstrueren. Die analyse wordt er met moderne auto's niet eenvoudiger op: door antiblokkeersystemen als ABS en ESP zijn remsporen minder vaak te zien, waardoor de rol van de digitale remsporen nog groter wordt.

EDR is, in tegenstelling tot in de VS, nog niet verplicht in Nederland en de rest van Europa. Branchevereniging RAI weet niet welke auto's data opslaan. Volgens schattingen beschikt 70 procent van de nieuw verkochte auto's over een soort zwarte doos. Van een uniforme opslag is nog geen sprake. Vaak is de data alleen door de autofabrikant uit te lezen. Niet alle autofabrikanten staan toe dat de EDR door derden wordt uitgelezen. Als de fabrikant wordt gevraagd om de zwarte doos uit te lezen worden er bovendien hoge kosten gemaakt. Bij de proef in Rotterdam, waarbij de hulp van de fabrikant of importeur werd ingeroepen, varieerden de kosten tussen de 800 en 2000 euro.

Er wordt op Europees niveau wel nagedacht om een EDR te verplichten, omdat er veel voordelen aan het systeem zijn en de kosten gering zijn. Een auto wordt er slechts enkele tientjes duurder door. In sommige landen zijn er verzekeraars die korting geven als er een leesbare EDR is geïnstalleerd. Politieauto's zijn ook uitgerust met een zwarte doos.

Privacy
Er zijn ook zorgen. Wat wel en niet mag met de data die een auto verzamelt is nog schimmig terrein. Autobrancheorganisatie Bovag en de ANWB pleiten al langer voor betere wetgeving om te bepalen hoe er met de data moet worden omgegaan. Privacyorganisatie Privacy First vindt het prima als mensen data wíllen delen. ,,Maar er moet encryptie zijn van de data en het moet mogelijk zijn om de zwarte doos uit te zetten. Jij als automobilist moet kunnen bepalen wat er wordt opgeslagen. Want het gaat niemand wat aan hoe jij je beweegt in de openbare ruimte'', zegt directeur Vincent Böhre van Privacy First.

Veiligheid
In Europa is Zweden het actiefst met het gebruik van informatie uit de zwarte doos om de toedracht van ongelukken te achterhalen. Fabrikanten gebruiken die data ook zelf om de auto's veiliger te maken. Volvo slaat alle mogelijke data op om na een ongeval exact te kunnen achterhalen waar het fout ging en de auto zo veiliger te maken. Volvo deed begin dit jaar de belofte dat er vanaf 2020 niemand meer zal overlijden bij een ongeluk in een nieuwe auto van dat merk.

De volgende toepassing waarbij data uit de auto wordt aangewend is eCall, een verplicht Europees systeem waarbij de auto zélf 112 belt als de computer in de auto berekent dat snelheid en impact dusdanig waren dat er wel een ernstig ongeluk met gewonden móet hebben plaatsgevonden. Naar verwachting wordt eCall in 2018 verplicht voor nieuwe auto's.