Volledig scherm
PREMIUM
De familie Schaaps woont met drie generaties onder een dak. © Koen Verheijden

Drie generaties, één huis

samenwonenHoe gaan we wonen als we ouder worden? Steeds meer opa's en oma's weten het wel: ze zoeken een huis samen met hun kinderen en kleinkinderen.

Volledig scherm
Onder dit dak in Almere wonen: Annemarie (65), Gerlof (69), Maayke (41), Xander (45), Jetze (11), Geke (9), Minke (39), Yme (42), Menke (10) en Ids (8). © Koen Verheijden

FAMILIE JORRITSMA

'We maken een hoop lol samen'

Annemarie en Gerlof Jorritsma besloten jaren geleden om met dochters Maayke en Minke en schoonzonen te gaan samenwonen.

,,In een paar avonden hebben we alle voors en tegens besproken. Wat doen we bij een echtscheiding of ruzie? Wat als iemand overlijdt? Dat hebben we allemaal vastgelegd. Over één ding waren we het snel eens: drie gezinnen onder één dak is praktisch en vooral gezellig. Daarom hebben we het gedaan.''
Zo ontstond de Nije Stins, gebaseerd op een hoeve met binnenplaats, in de vorm van een U. Achter de voordeur is een grote hal met drie deuren die leiden naar de drie woningen. Iedereen mag bij elkaar binnenlopen. Wie behoefte heeft aan privacy, draait de deur op slot.
Elke woning beschikt over een eigen terras; de binnenplaats met zwembad is van iedereen. Er is een gezamenlijke ruimte met wasmachines en -drogers en een logeerkamer die door de drie huishoudens wordt gedeeld. Elk gezin draagt bij aan de gezamenlijke pot voor de hulp in de huishouding, klein onderhoud en de energierekening.
De familie bestaat inmiddels uit tien mensen. Jorritsma vindt het samenwonen nog leuker dan vooraf gedacht. ,,Iedereen gaat harmonieus met elkaar om, we maken een hoop lol samen. Mijn dochters kunnen heel goed met elkaar opschieten en hun partners liggen elkaar ook goed.''
Jorritsma is nu vaker thuis dan toen ze nog Kamerlid, minister of burgemeester was. ,,Ik zie mijn kleinkinderen vaker dan dat ik mijn eigen dochters vroeger zag. Natuurlijk zijn er weleens discussies, over de manier van opvoeden bijvoorbeeld. Ik bemoei me er zo min mogelijk mee. Elk gezin heeft zijn eigen regels en de kleinkinderen weten dat.''
Gerlof is taxi- en oppasopa. Hij brengt en haalt de kleinkinderen drie keer per week van en naar school, ook past hij die dagen 's middags op. Eén avond per week, als Annemarie bewindsliedenoverleg in Den Haag heeft, kookt Gerlof voor negen personen.
Over 'later' heeft Jorritsma nog niet veel nagedacht. ,,Mocht mijn man of ik hulpbehoevend worden, dan regelt zich dat vanzelf. Wie dan leeft, wie dan zorgt. Ik hoop trouwens dat ik op mijn 90ste nog steeds alles zelf kan doen. Met mijn dochters heb ik het er nooit over gehad. Hooguit als grapje: dat ze me later onder de treurwilg zetten en me aan het einde van de dag zijn vergeten.''

Het is niet zo normaal meer dat de overheid onderdak voor je regelt als je ouder wordt. Was het veertig jaar geleden meer regel dan uitzondering dat je als kerngezonde 65-plusser al naar een bejaardenhuis ging, nu willen mensen zolang mogelijk thuis wonen. Steeds vaker kiezen families voor nog een andere oplossing: ze gaan met twee of drie generaties onder één dak wonen. Het is een mes dat aan twee kanten snijdt.

Bij Annemarie Jorritsma en haar man Gerlof begon het destijds als een grapje. Zij was nog minister en woonde doordeweeks in een appartement in Den Haag, de ene dochter woonde in IJsselstein, de andere in Rotterdam. En Gerlof zat in z'n uppie in Bolsward. ,,Mijn man zei: Laten we met z'n allen op één plek wonen, in het Groene Hart. Dan kunnen we elkaar vaker zien. Een grapje. Toen ik burgemeester van Almere werd in 2003, kwam dochter Maayke met een soortgelijk idee, maar dan in Almere. Zij bedoelde het niet als grapje.''

Een geintje was het bij Jeroen Gerrits (35) uit het Overijsselse Heeten niet; het was een geleidelijk proces. Zijn hele jeugd woonde hij in een afgelegen gebied, op een perceel van een paar hectare. Ravotten, hutten bouwen, altijd was hij buiten. Jeroen is verknocht aan de plek waar zijn ouders (vader 73 jaar, moeder 69 jaar) nog steeds wonen. Hij heeft altijd in zijn achterhoofd gehad op de plek te gaan wonen waar hij vandaan komt. Dat gaat nu gebeuren: samen met vriendin Marlous Esselink (34), die zelf uit een gezin komt dat met meerdere familieleden in één woonboerderij met tuinderij woonde.

,,Ik weet eigenlijk niet beter'', zegt zij. ,,Meerdere generaties onder één dak.'' Ze zegt te kiezen voor hem. ,,Dus ook voor zijn keuze om daar te wonen. Mijn droom om in het buitengebied te wonen komt uit.''

Gerrits en Esselink vroegen ontwerper Marten Jansen een nieuw huis te ontwerpen. Die heeft ervaring: hij realiseerde eerder meergeneratiewoningen. Langzamerhand kiezen vaker mensen voor deze woonvorm, ziet Jansen, zij het nog wel mondjesmaat. ,,Ik denk dat deze woonvorm hier wat vaker voorkomt dan in de Randstad, met name bij agrarische families. De familiebanden zijn sterk en bovendien is hier de ruimte.''

Meestal trekt een volwassen kind met zijn of haar gezin in het ouderlijk huis. ,,Wij noemen deze woonvorm kangoeroewonen of tandemwonen'', zegt Jansen. Daar horen wel concessies bij, heeft Eselink gemerkt. Zo wordt het huis anders dan ze in gedachten had. ,,Mijn droomhuis is een wit gestuct huis met een rieten dak. Het wordt een huis van baksteen met dakpannen. Niet erg, het wordt een prachthuis. Een wit huis in het midden van het bos bleek niet zo handig.''