Volledig scherm
Ebru Umar © epa

Ebru Umar: Ik vrees dat ik over een tijdje instort

En nu? Terug naar haar huis in Amsterdam-West is voor Ebru Umar (46) geen optie. Te gevaarlijk, na alle bedreigingen en na de intimiderende inbraak tijdens het 'landarrest' van de Turks-Nederlandse columniste in Turkije. Bij die inbraak, waarbij haar woning overhoop werd gehaald, werd een laptop gestolen. De vermoedelijke daders lieten een boodschap achter: 'Hoer' stond op de muur geklad.

Quote

Ik vroeg aan mijn oudste zus: 'Moet ik niet een psycholoog raadplegen?' Zij: 'Ja. dat moet je zeker'

Ebru Umar
Volledig scherm
© ANP

Bijna drie weken lang mocht Ebru Umar Turkije niet uit, op beschuldiging de Turkse president Erdogan op twitter te hebben beledigd. 'Fuck Erdogan', schreef ze. Nu zit Umar in een 'safe house' ergens in Nederland, geregeld door haar opdrachtgever Telegraaf Media Groep (TMG). Ze heeft wegens alle bedreigingen aan haar adres beveiliging, ook georganiseerd door TMG. ,,Je regelt eerst zelf iets, dan je werkgever, dan de overheid," legt Umar uit. ,,Zo is de volgorde." Openbare optredens meldt ze, volgens afspraak, bij de instanties.

De aanklacht in Turkije is nog niet ingetrokken en de onzekerheid niet weggenomen. Hoe kan het dat Umar, na achttien dagen van stress en met een onzekere toekomst voor zich, nog zo coherent klinkt? ,,Ja, ik ben coherent, inderdaad. Maar ik vrees dat ik rond de 30e ga instorten. Tot die tijd heb ik veel werk. Maar hoe het daarna zal gaan? Ik vroeg aan mijn oudste zus, een nuchtere vrouw: 'Moet ik niet een psycholoog raadplegen?' Antwoordde zij: 'Ja. dat moet je zeker'. Haha, nou, ik denk dat ik eerst maar een tijdje weg ga."

Vliegticket

Volledig scherm
© ANP
Quote

Mij is duidelijk geworden hoe makkelijk het is om van alles afstand te doen als je veiligheid op het spel staat

Ebru Umar

Het onverhoopte vertrek uit de Turkse havenstad Kusadasi, waar Umar een appartement heeft, was onwerkelijk. ,,Mij is duidelijk geworden hoe makkelijk het is om van alles afstand te doen als je veiligheid op het spel staat. Dat is wonderbaarlijk. Ik ben met drie plastic tasjes naar het vliegveld gegaan. Drie tasjes, daar alles in. Ik kwam aan op Schiphol en de mensen die mij opvingen zeiden: 'Heb je verder niets bij je?' Maar ik had mijn geld en nog wat dingen en dat was genoeg."

De Nederlandse ambassade zorgde voor een vliegticket ('Denk je dat ik dat moet terugbetalen?) en bij de douane in Izmir legde niemand haar een strobreed in de weg. ,,Het was: boem, stempel in m'n paspoort en doorlopen. Wat mijn vermoeden bevestigde dat ik al eerder had weg kunnen gaan. Maar dat wilden mijn ouders niet, die wilden alles volgens de regels doen."

Geluk

Volledig scherm
© AP
Quote

Ik heb wel te horen gekregen: je krijgt maar één kans, de volgende keer sta je er alleen voor

Ebru Umar

Umars ouders, twee Turkse medisch-specialisten die in Nederland een loopbaan opbouwden, stonden ter plekke hun dochter bij. Ze maken nu een trip door de regio. Typisch de familie Umar, zo lijkt het: het leven gaat verder, je laat je niet intimideren. ,,Mijn vader wilde zijn vakantie in Turkije niet afbreken en mijn moeder laat zich ook niet van haar stuk brengen. Alleen mijn jongste zus was even van streek toen ze al die media-aanvragen over zich heen kreeg omdat ik nog geen communicatie mogelijkheden had."

Kritiek was er in Nederland op de regering, op premier Rutte, op minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken, die niet voldoende zouden hebben gedaan om Umar vrij te krijgen. ,,Maar ze hebben me teruggekregen. Ja, na achtttien dagen pas, maar ik weet dat ze er achter de schermen alles aan hebben gedaan. Joh, ik had een hotline met Mark Rutte, ik belde met Lodewijk Asscher, met Koenders, met de ambassadeur. Die laatste wist niet wat hem overkwam, die werd door Bert Koenders uit z'n bed gebeld omdat hij zich met mij bezig moest gaan houden. Mijn advocaat had zoiets van: wat gebeurt hier allemaal? Kortom, ik heb mazzel gehad, omdat ik het was en niet een of andere Pietje Bell. Maar ik heb wel te horen gekregen: je krijgt maar één kans, de volgende keer sta je er alleen voor."

Steun

Umar was blij verrast door alle steun die ze de afgelopen weken kreeg, ook van onbekenden, vaak via sociale media. ,,Dat had ik nooit verwacht, het was zo veel. Ik weet niet waar het aan ligt. Ik moet in al die jaren dat ik schrijf mijn werk goed hebben gedaan. Anders doen mensen dit niet."

Had ze niet de indruk dat ze ook een pion werd, in een aanzwellende storm van kritiek op Erdogan en op de agressieve 'Nederturkjes' die haar beschimpen en bedreigen? ,,Nee, dat had ik niet. Alleen toen een bepaald programma zei: 'We kopen een ticket voor je en staan klaar op Schiphol' dacht ik: 'Die willen iets van me'. Joh, wie dachten ze dat ze voor zich hadden? Als ik had gewild stond er een privéjet voor me klaar. Ik had dat ticket helemaal niet nodig."

Nieuw leven

Ze wil, als het even kan, actief meewerken aan de komende Libelle Zomerweek. Die jaarlijkse samenkomst van Libelle-lezers in Almere is al jaren Umar's liefdesbaby. ,,Ik heb al contact gehad met Libelle en zij willen graag dat ik er bij ben. Maar ik moet daar natuurlijk niet een soort attractie worden."

Eerst moet ze een nieuw leven opbouwen. ,,Maar ik heb gewoon geen idee nog hoe het allemaal moet. Ik doe nu even alles wat TMG mij opdraagt." 

En dan zijn er nog allerlei onvoorziene gevaren, zoals: gaat Turkije mogelijk om haar uitlevering vragen? En wat betekent dit dan concreet? Umar: ,,Ik las op teletekst dat de Tweede Kamer over die vraag debatteerde en dacht: 'Shit, hoe werken die uitleveringsverdragen eigenlijk?' Ik kan zolang er een zaak tegen mij loopt, geen afstand doen van mijn Turkse paspoort. Stel, ik ben in een ander land en Ankara vraagt om mijn uitlevering, zoals bij criminelen wel gebeurt. Hoe serieus moet ik dat nemen?"