Energienota flink omhoog door belastingtruc gemeenten

50 euro meerNederlanders gaan komend jaar zeker 50 euro meer betalen voor gas en licht. Belangrijke reden is dat steeds meer gemeenten een zakcentje zien in het belasten van stroomkabels en waterleidingsbuizen onder hun grondgebied.

David Bremmer 22-11-16, 02:59 Laatste update: 22-11-16, 23:02

,,Onze leden zijn miljoenen duurder uit. Het is krankzinnig."
Hans Grünfeld, directeur VEMW

Netbeheerders als Stedin, Alliander en Enexis willen hun tarieven komend jaar flink verhogen. Ze hebben toezichthouder ACM een toename van tenminste 15 euro per huishouden voorgesteld, de grootste verhoging in jaren.

Oorzaak is de zogenoemde precariobelasting, de lokale taks op onder meer kabels en leidingen. In een poging hun inkomsten te vergroten, hebben tientallen gemeenten die de afgelopen jaren stilletjes ingevoerd. Per gemeente gaat het gemiddeld om 2 miljoen euro aan opbrengsten.

Woedend
Grote stroom en watergebruikers in onder andere de industrie en landbouw zijn woedend. Door de hogere belastingen stijgen de energiekosten van véél bedrijven met 5 tot wel 10 procent. ,,Onze leden zijn daardoor miljoenen duurder uit, stelt directeur Hans Grünfeld van belangenclub VEMW. ,,Het is krankzinnig."

Zeker Liander, gevestigd in onder meer Noord-Holland, Gelderland en Friesland, maakt het bont, stelt de VEMW. Volgens Netbeheer Nederland kunnen de beheerders niet anders. ,,Iemand moet die kosten betalen."

Zo houden zij slim hun lokale lasten deels buiten zicht van hun inwoners en betalen inwoners van andere gemeenten nog mee ook
COELO-onderzoeker Corine Houben

COELO
Cijfers bevestigen de precario-trend. Hieven 199 gemeenten in 2015 samen nog 154 miljoen euro precario, dit jaar zijn dat al 227 plaatsen die 206 miljoen euro rekenen. Voor 2017 zijn de cijfers niet bekend, aldus het COELO, het Groningse universitaire instituut dat onderzoek doet naar de economie en financiën van gemeenten.

Volgens COELO-onderzoeker Corine Houben is de precario voor gemeenten zo aantrekkelijk omdat de netbeheerders het opgelegde bedrag netjes over alle inwoners in hun regio moeten verdelen. Zo betalen de twee miljoen klanten van Stedin - inclusief inwoners van gemeenten die geen precario kennen - mee aan de de taks - 11,7 miljoen per jaar, liefst 88 euro per huishouden - die Den Haag rekent. ,,Zo houden zij slim hun lokale lasten deels buiten zicht van hun inwoners en betalen inwoners van andere gemeenten nog mee ook."

Rechter
De VEMW spreekt van een ,,perverse prikkel" en dreigt naar de rechter te stappen als toezichthouder ACM het voorstel van netbeheerders accepteert. ,,Deze stijging is in strijd met de wet en Europese regels." Volgens de branche mogen netbeheerders de precario niet doorberekenen aan burgers en bedrijven.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wijst de kritiek fel van de hand. De VNG stelt dat alle kabels en leidingen onder hun grond hen geld kosten. ,,Tijdens graafwerk moeten we bijvoorbeeld verkeersmaatregelen nemen," zegt Ilse Heemskerk. ,,Ook is er bij het graven versnelde schade aan het wegdek."

Fors omhoog
Al met al gaat de energienota voor een gemiddeld gezin in 2017 fors omhoog met wel 50 euro. Want naast de netwerkkosten stijgt ook de belasting waarmee het Kabinet de aanleg van windparken en andere duurzaamheidsmaatregelen betaalt: de Opslag Duurzame Energie. Een gemiddeld gezin betaalt 17 euro extra, een groothandel 229 euro. Dat is een stijging van ruim een derde.

De tarieven voor gas en licht zelf worden bovendien voor het eerst in jaren ook duurder, bleek twee weken geleden al. Volgens Zeeuwse energieleverancier Delta gaat het om 15 tot 20 euro per huishouden. ,,Nuon, Essent en Eneco volgen die normaliter altijd," zegt Ben Woldring, directeur-eigenaar van vergelijkingssite Gaslicht.com. Hij wijst er op dat de energiebedrijven doorgaans hun tarieven deze maand al bekend maken. ,,Als zij wachten, zoals nu, duidt dat vrijwel altijd op een stijging."

Ongewenste effecten
De snel stijgende precariolasten zijn des te opmerkelijker nu minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) in juni net een wetsvoorstel heeft ingediend om de belasting af te schaffen. De overgangstermijn is met tien jaar echter ruim. Véél te ruim, volgens de VEMW. ,,Veel gemeenten melden zich nog snel aan om belasting te kunnen heffen."

Het ministerie van Binnenlandse Zaken erkent dat de precariobelasting op kabels en leidingen ongewenste effecten heeft. ,,Dat is de reden dat het Kabinet de belasting afschaft," laat minister Plasterk via zijn woordvoerster weten. Onduidelijk is echter wanneer de wet ingaat, deze ligt nog ter behandeling bij de Tweede Kamer. De kans is groot dat er pas op z'n vroegst volgend jaar over wordt gestemd.