Volledig scherm
Het moment van de overdracht van Derk Bolt en Eugenio Follender door hun ontvoerders. © Defensoría del pueblo

'Geen losgeld betaald voor vrijlating Bolt en Follender'

De vorig weekend in Colombia ontvoerde Spoorloos-presentator Derk Bolt (62) en cameraman Eugenio Follender (58) zijn vrij. Dat bevestigt Richard Claro, hoofd van de humanitaire commissie die met de ELN onderhandelde over de vrijlating van de Nederlanders. Volgens hem verkeren ze in goede conditie. 

De twee Nederlanders werden afgelopen nacht omstreeks 01.40 uur plaatselijke tijd (07.40 uur Nederlandse tijd) vrijgelaten in een landelijk gebied in Catatumbo, een zeer gevaarlijke regio vol gewapende groeperingen in het noordoosten van Colombia. Hun ontvoerders, leden van het Noordoostelijk Oorlogsfront van de ELN, droegen hen over aan leden van een humanitair team onder leiding van een vertegenwoordiger van de Ombudsman. 

'Geen losgeld'

Volledig scherm
Derk Bolt en Eugenio Follender poseren na hun vrijlating voor een fotograaf van het bureau van de Ombudsman. © Defensoría del pueblo

Volgens eindredacteur Paul Vertegaal van het KRO-NCRV programma Spoorloos werd er geen losgeld betaald voor de vrijlating en is dat ook nooit geëist. Derk Bolt en Eugenio Follender werden 'per ongeluk' ontvoerd, zo verklaarde hij vanmorgen op NPO Radio 4. De vrijgelaten Nederlanders reizen met het humanitaire team dat hen begeleidt nu over land naar de stad Cucutá en komen daar tussen 13.00 en 14.00 (Nederlandse tijd) aan. 

'Onverwachte kameraadschap'

Derk Bolt verklaarde in een interview in het Spaans met de Colombiaanse nieuwssite La Opinión zich 'nooit eerder in zijn leven zo goed te hebben gevoeld'. Hij noemde het gevoel weer vrij te zijn 'een moment van grote opwinding en vreugde' en kijkt naar eigen zeggen terug op een week met een 'onvergetelijke ervaring' en 'onverwachte kameraadschap' (met zijn ontvoerders) die hij 'nooit voor mogelijk' had gehouden. De Spoorloos-presentator bedankte iedereen die heeft geholpen de vrijlating te bewerkstelligen.

Eugenio Follender zei in het Engels 'erg blij' te zijn dat de ontvoering voorbij is. ,,Het was erg zwaar. We zijn dankbaar voor alle hulp die ertoe heeft geleid dat we uit deze situatie zijn geraakt. Ik kijk uit naar de nabije toekomst en verheug me op het weerzien met mijn familie'.  

Bolt zei in een eerste interview na zijn vrijlating tegenover Radio Caracol dat Eugenio Follender en hij afgelopen dagen veel hebben moeten lopen omdat ze door hun ontvoerders telkens werden overgebracht naar een nieuwe schuilplaats. De Spaanse journaliste Salud Hernández-Mora, die in mei vorig jaar in hetzelfde gebied als Bolt en Follender door hetzelfde Noordoostelijk Oorlogsfront van de ELN werd ontvoerd, verklaarde na haar vrijlating hetzelfde. Zij werd in de zes dagen van haar ontvoering zes keer overgebracht naar een andere locatie. 

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag bevestigt de vrijlating. Hun families zijn door het ministerie op de hoogte gebracht van het goede nieuws. Minister Koenders van Buitenlandse Zaken sprak omstreeks kwart over negen vanmorgen telefonisch met Derk Bolt. De bewindsman heeft overgebracht hoe blij Nederland is met de vrijlating van de twee. ,,Bolt was goed aanspreekbaar en heel opgelucht. Ze hebben een reis voor de boeg door de jungle. We zetten alles in het werk om ze zo snel mogelijk te laten terugkeren naar Nederland", aldus de minister. 

Hij noemt de vrijlating van de twee Nederlanders 'heel goed nieuws' en is naar eigen zeggen 'enorm blij dat er zo snel een einde is gekomen aan de ontvoering.' De Nederlandse ambassadeur in Colombia sprak als eerste met Derk Bolt en Eugenio Follender. Volgens hem maken zij het naar omstandigheden redelijk. 

Volledig scherm
Derk Bolt en Eugenio Follender na hun overdracht aan leden van het humanitaire team dat hen begeleidt. © Defensoria del pueblo

 Nederland heeft zich vanaf het begin van de verdwijning van Bolt en Follender, vorige week zaterdag in , samen met de Colombiaanse autoriteiten ingespannen om de ontvoeringszaak zo snel mogelijk tot een goed einde te brengen. Minister Koenders dankt de Colombiaanse regering en anderen voor de inspanningen die hebben bijgedragen aan het beëindigen van dit drama. ,,We hebben voortdurend met de Colombianen in contact gestaan, die hard aan de vrijlating hebben gewerkt. Ik heb veel waardering en dank voor hun bijdrage", aldus Koenders.

Verwarring

De vrijlating van de twee Nederlanders volgt op urenlange verwarring over hun situatie. De ELN meldde gisteravond op Twitter dat Bolt en Follender waren vrijgelaten en in goede gezondheid verkeerden maar dat bleek een vergissing. Volgens de guerrillabeweging werd via Radio Nacional Patria Libre (Ranpal), haar radio-afdeling, een verslag ontvangen wat intern niet goed gecommuniceerd zou zijn. De guerrillabeweging trok daarop haar bericht over de vrijlating in en bood excuses aan voor de ontstane verwarring. 

Volgens een autoriteit van de gemeente Tibú was het de bedoeling om de journalisten donderdag al vrij te laten, maar lukte dit niet wegens onder andere slecht weer. Gisteren werden medicijnen naar het gebied gebracht waar de Nederlanders gevangen zaten. Voor wie en wat voor medicijnen is onduidelijk maar naar alle waarschijnlijkheid waren ze bestemd voor Derk Bolt. Politiecommandant George Quintero verklaarde woensdag tegenover het AD dat de Spoorloos-presentator dringend medicijnen nodig had, naar zijn weten vanwege diabetes.

Volledig scherm
Bolt en Follender bij hun overdracht door de ELN. © Defensoria del pueblo

Slechte communicatiemiddelen

De Spoorloos-presentator en zijn cameraman verdwenen afgelopen zaterdag in het conflictgebied in het noordoosten van Colombia. Volgens een woordvoerder van het politiedepartement hadden de twee Nederlanders van tevoren geen advies ingewonnen over de veiligheidsrisico´s en vroegen ze niet om gewapende beveiliging. 

Lange tijd was er onduidelijkheid over wie verantwoordelijk was voor de ontvoering. De ELN wist niet zeker of haar eigen leden achter de actie zaten. Dit was volgens haar te wijten aan slechte communicatiemiddelen in het afgelegen conflictgebied. De leiding van de ELN bevestigde pas woensdagavond dat de guerrillabeweging achter de ontvoering zat. Volgens de guerrillabeweging waren de twee Nederlanders 'uit veiligheidsoverwegingen' onderschept door een groep guerrilleros omdat ze niet herkenbaar waren als pers en ook niet bezig waren met journalistieke activiteiten.

Donderdagmiddag kondigde ze aan dat de Nederlandse journalisten spoedig zouden worden vrijgelaten. De guerrillabeweging lokte om 17 uur Nederlandse tijd (inter)nationale media naar haar website onder het mom dat er een verklaring zou komen over de ontvoerde mannen. De verklaring bleek uiteindelijk niet over de ontvoering te gaan maar over een bomaanslag in winkelcentrum Andino, vorige week in hoofdstad Bogotá. De rebellen grepen zo de kans een groot publiek te trekken, zonder uit te wijden over de ontvoering.

Cocapastabende

De ontvoering van Derk Bolt en Eugenio Follender bleek het werk te zijn van Frente 'Hector', een plaatselijke afdeling die onder gezag staat van het Noordoostelijke Oorlogsfront van de ELN. Dat front houdt zich volgens het Colombiaanse leger bezig met afpersingen en de handel in cocapasta. Dit Oorlogsfront ontvoerde de Spaanse Salud Hernández-Mora, journaliste en columniste voor de Spaanse krant El Mundo en Colombiaanse El Tiempo, vorig jaar naar eigen zeggen ook 'uit veiligheidsoverwegingen'. 

De journaliste was in hetzelfde gebied als waar Bolt en Follender zich bevonden, bezig met een verhaal over mensenrechtenschendingen en de illegale drugsindustrie in Colombia. 'Een groep guerrilleros die in de gemeente El tarra liep, kreeg een melding over de aanwezigheid van buitenlandse agenten in de zone. Ze voerde een controleoperatie uit waarbij de journaliste werd onderschept', verklaarde het Frente de Guerra Nororiental del ELN na de ontvoering. Het optreden was volgens het front 'puur een routineactie om vijandelijke infiltratie in het gebied te neutraliseren'. 

Volledig scherm
Derk Bolt en Eugenio Follender (tweede en derde van links) na hun overdracht door de ELN aan het humanitaire team. © Defensoria del pueblo

Venezuela

Spoorloos-presentator Derk Bolt en cameraman Eugenio Follender waren in Colombia op zoek naar de biologische moeder van een door Nederlanders geadopteerd meisje, aldus de Colombiaanse krant El Tiempo. De ontvoering vond precies een week geleden plaats bij Filo de Gringo/Versalles in het noordelijke departement Norte de Santander aan de grens met Venezuela.

Bolt en Follender kwamen Colombia op 15 juni binnen vanuit Venezuela, zo verklaarde officiële bron tegenover krant El Tiempo. Het duo draaide in het buurland van Colombia blijkbaar een reportage over de zoektocht naar ouders van door Nederlanders geadopteerde kinderen. Vanuit Villa del Rosario en de Simon Bolivar-brug, de grensovergang tussen beide landen, arriveerden ze die donderdag in Cúcuta. Ze namen er hun intrek in het Ramada, een vier sterrenhotel.