Gevestigde partijen in actie tegen afsplitsingen

Gevestigde fracties in de Kamer verklaren de oorlog aan 'zetelroof' door Kamerleden die voor zichzelf beginnen. De splinters verliezen budget en spreektijd en zijn niet zomaar welkom in de commissie-Stiekem.

Quote

Het functione­ren van de Kamer staat op het spel. Een Poolse landdag dreigt

Roelof Bisschop, SGP
Volledig scherm
Roelof Bisschop (SGP) © ANP

Vlak voor de verkiezingen haalt de Tweede Kamer de bezem door haar eigen spelregels, het Reglement van Orde. Vooral Kamerleden die het waagden hun fractie te verlaten, moeten het ontgelden. Zij hebben voortaan, naast hun salaris van zo'n 100.000 euro, nog slechts recht op een vergoeding van maximaal 2.642 euro per maand om iemand de telefoontjes te laten beantwoorden.

Dat is heel wat minder dan de 165.000 euro die iedere afsplitser nu op jaarbasis ontvangt om zijn toko te runnen. Bovendien krijgt deze nieuwgevormde 'groep' - die zich geen 'fractie' mag noemen - een halvering van de spreektijd.

,,We halen de franje eraf", zegt SGP-Kamerlid Roelof Bisschop, die leiding gaf aan de werkgroep die het rapport 'Fractievorming in de Tweede Kamer' opstelde. Vandaag komt het voorstel om 'zetelroof' tegen te gaan aan bod, naar verwachting zijn alleen de afsplitsers zelf tegen.

Strafexpeditie
Eenpitter Norbert Klein (ex-50Plus), die zelf lid was van de werkgroep, deed het voorstel eerder af als een 'strafexpeditie'. Hij acht het bovendien in strijd met de Grondwet, omdat het zonder fractieondersteuning onmogelijk is een initiatiefwetsvoorstel op te stellen. Hij vreest 'eerste- en tweederangs' Kamerleden.

Volgens Bisschop is daar geen sprake van. ,,Ieder Kamerlid houdt dezelfde basale rechten, zoals het recht deel uit te maken van een commissie of moties in te dienen'', betoogt hij. ,,Alleen de bonus die nu bestaat op afsplitsen verdwijnt, en niet eens helemaal. Let wel: de twee ex-PvdA'ers van DENK kregen samen 330.000 euro mee. Dat vind ik heel veel geld."

Quote

Het functione­ren van het parlement staat op het spel. Straks krijgen we hier een Poolse landdag. Een afstraf­fing zou ik het daarom absoluut niet willen noemen

Roelof Bisschop, SGP
Volledig scherm
Halbe Zijlstra (VVD) © ANP

Record
Volgens Bisschop moest er iets gebeuren, nu de Kamer inmiddels zeventien fracties telt, een record. ,,Het functioneren van het parlement staat op het spel. Straks krijgen we hier een Poolse landdag. Een afstraffing zou ik het daarom absoluut niet willen noemen."

Maandag lanceerde VVD-fractieleider Halbe Zijlstra een voorstel dat de macht van de kleintjes ook al inperkt. De commissie die toezicht houdt op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten bestaat straks nog slechts uit de leiders van de vijf grootste fracties. Dat maakt de kans kleiner dat afgesplitste Kamerleden een stoeltje in die commissie bemachtigen. Volgens Zijlstra vergroot een kleinere commissie de flexibiliteit en vermindert de kans op lekken van staatsgeheimen.

Personen
Politiek historicus Geerten Waling ziet in de recente voorstellen 'een laatste stuiptrekking' van een systeem waarin partijen de dienst willen uitmaken. ,,Volgens de Grondwet stemmen we op personen; fracties en partijen doen er helemaal niet toe."

Partijen die chagrijnig zijn over afsplitsingen zijn daar zelf schuldig aan, meent de onderzoeker van de Universiteit Leiden. ,,Ze hebben deze mensen zelf op de lijst gezet. Hadden ze maar betere keuzes moeten maken. Accepteer gewoon dat dit kan gebeuren."

Waling vermoedt dat de versnippering van het politieke landschap doorzet en partijen steeds irrelevanter maakt. ,,Eens keert de wal het schip. Politici zullen weer verantwoording afleggen aan de kiezer en niet aan de partij."