Volledig scherm
Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg geeft na afloop van de presidiumvergadering een verklaring. © anp

Haagse 'whodunit' rond Het Lek doet iedereen pijn

Niemand op het Binnen-hof blijft vrij van schade, nu de soap rond het lekken van geheime informatie alsmaar verder gaat. Een commissie moet als een groep detectives op zoek naar de dader, die ook nog eens collega is.

De vergadering heeft 3 uur geduurd, maar dan komt het presidium - het bestuur van de Tweede Kamer - met een typisch Haagse oplossing. Een  speciale commissie gaat - op basis van een wet uit 1855 - onderzoek doen naar wat al Het Lek heet. Aan alles was te merken dat men het probleem uit de vingers voelt glippen.

Woensdagavond zette het Openbaar Ministerie de oude affaire opnieuw in  brand, door te stellen dat fractievoorzitters in beeld zijn gekomen voor het
mogelijk lekken van geheime informatie uit de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). Uit die zogenoemde  commissie-Stiekem mag niets naar buiten komen, omdat het over de geheime diensten gaat.

Mes
Eén van de politiek leiders zou informatie hebben doorgespeeld aan NRC Handelsblad in een kwestie rond afluisteren. Erg saillant was die info niet  eens, maar het blijft een ambtsmisdrijf. Bovendien kan de lekkende politicus een loopbaan op het Binnenhof verder schudden.

Omdat justitie bij wet 'niet bevoegd' is om (ex-)Kamerleden of ministers te vervolgen, vertelde het OM dat de Tweede Kamer toch écht het mes in eigen vlees moet zetten. Het compromis is nu dat een commissie dat gaat hanteren.

Ongerust
Daarmee is de regie een beetje terug, want het zijn zes Kamerleden die hun lekkende mede-Kamerleden moeten gaan opsporen. Dat moet voor 3 februari. Opmerkelijk is dat het presidium wil bekijken of de commissie  aan de slag kan zónder dat het de namen van 'verdachten' doorkrijgt van het OM. Het is overigens maar de vraag of hun bevindingen naar de Hoge  Raad gaan en of het dus tot een strafzaak zal komen.

Toch is niemand in Tweede Kamer er écht gerust op. Allereerst omdat het beschuldigingen regent. Zo redeneert men - zonder bewijzen - dat PvdA-leider Diederik Samsom een motief had voor lekken omdat hij daarmee 'zijn' PvdA-minister Ronald Plasterk uit de wind kon helpen. De Telegraaf, die de kwestie dinsdag aanzwengelde, wees daar nog eens op en de beeldvorming nam een vlucht.

Suspect
In Pauw kwam Samsom zelfs met een balkje voor de ogen in beeld. Maar Samsom staat niet alleen: zolang er geen 'dader' is, is iederéén een tikkeltje suspect. Het is zelfs een olijk spelletje op de wandelgangen. Was het VVD'er Zijlstra ('Ik zeg niets'), de vertrokken GroenLinks-leider Bram
van Ojik ('Ik niet!') of toch ChristenUnie-baas Arie Slob? Want is het niet toevallig dat hij deze week z'n vertrek aankondigde?

Slob kan niet lachen om die suggestie die zijn 'integriteit in twijfel trekt'. Toch ziet hij het probleem. Je kunt ontkennen en zwijgen, suggesties gaan voor de feiten uit. De gedeelde pijn op het Binnenhof is: de  betrouwbaarheid van eenieder staat plots ter discussie. Kamervoorzitter  Van Miltenburg zegt dat de situatie 'het parlement in slecht daglicht' zet en dat de naam van het parlement gezuiverd moet worden.

Detective
Ook de onderlinge verstandhouding tussen fractievoorzitters komt onder druk. Het was VVD'er Halbe Zijlstra die aangifte van het lekken deed. Mocht de commissie Het Lek opsporen, dan heeft de VVD-leider daartoe het startsein gegeven. Toch bezweren ingewijden dat iedereen het 'weliswaar een zooitje vindt', van onderlinge kift zou geen sprake zijn. De fractievoorzitters snappen dat Zijlstra de aangifte deed als voorzitter van de commissie-Stiekem.

Dat de kwestie nu in handen komt  van een commissie is uniek, het parlement nam zo'n stap niet  eerder. Niemand weet nog precies wat zij gaat onderzoeken, want alleen bij justitie kennen ze het resultaat van het onvoltooide, eerste onderzoek. De commissie mag overigens wel mensen onder ede horen.

Het is maar zeer de vraag of het tot een vervolging komt. De rijksrecherche heeft geen telefoongesprekken afgeluisterd, hoorde tot dusver enkele personen en moest het met 'belgegevens' doen. Er is alvast tijd gekocht, in elk geval tot februari. Los van onvoorziene wendingen overigens. Daar is het immers een detective voor.