Volledig scherm
© Hollandse Hoogte

'Het is zwak als ik níét in proces Wilders getuig'

Sommige getuigen in het proces tegen Wilders haakten af uit angst, of omdat ze niet aan de PVV gelinkt wilden worden. Jurist Paul Cliteur, die vindt dat Wilders onterecht vervolgd wordt, neemt het vandaag wél voor de politicus op.

Quote

Ik verdedig hem niet zozeer als persoon: ik verdedig de basisbegin­se­len van onze democrati­sche rechts­staat

Veel geleerden hadden er geen trek in: waarom kiest u er wel voor Wilders te verdedigen?
,,Ik verdedig hem niet zozeer als persoon: ik verdedig de basisbeginselen van onze democratische rechtsstaat. Zoals het wetsartikel dat aangeeft dat Kamerleden de regering moeten kunnen controleren. Of de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uit 1976, dat de vrijheid van expressie óók geldt voor uitlatingen die 'aanstoot geven, schokken of voor onrust zorgen'.

En: die bepaling in de wet dat iemand alleen veroordeeld kan worden als hij een uitspraak doet over het 'ras', en dat je dat niet mag oprekken tot 'nationaliteit': iets wat in het proces over 'minder Marokkanen' wel gebeurt. En zo kan ik nog wel even doorgaan.''

Is dit proces niet sowieso nuttig? Om duidelijk te maken wat vrijheid van meningsuiting inhoudt?
,,Nuttig is het natuurlijk altijd, al was het alleen maar omdat het mensen aanspoort over deze kwesties na te denken. Maar: het is ook bijzonder belastend voor iemand om van racisme te worden beticht als dat ongegrond is. Zoiets blijft aan je kleven. Het is bovendien nogal bitter wanneer je bedenkt dat Wilders ook op dit moment zeer veel gevaar loopt; als doelwit van internationaal terrorisme. Dát is de context van deze zaak, en die zou de rechtbank, vind ik, mee moeten wegen. Een zware opdracht.''

Is dit een politiek proces, zoals Wilders zegt?
,,We kennen in Nederland die beroemde machtenscheiding. De politiek, de wetgevende macht, is gescheiden van de rechterlijke macht. Althans: zo hoort dat te zijn. Wanneer een rechter moet oordelen over de beleidsplannen van een politicus, loopt die rechter het gevaar dat hij op de stoel van de wetgever gaat zitten. Dit proces is bovendien ook problematisch voor het gezag van rechters. Een rechter die impopulaire standpunten inneemt in een kwestie waarover de samenleving verdeeld is, zoals immigratie, loopt het gevaar politiek in opspraak te raken. Als rechtspraak zich te veel vermengt met politiek kan dat leiden tot minder vertrouwen in de rechterlijke macht.''

Quote

Ik zie het als mijn burger- en beroeps­plicht

Paspoort

Paul Cliteur (61) is rechtsgeleerde, filosoof en columnist. In zijn boek Bardot, Fallaci, Houellebecq en Wilders, dat 14 november verschijnt, trekt hij een vergelijking tussen de processen tegen onder anderen filmster Brigitte Bardot, schrijver Michel Houellebecq en Geert Wilders. Ze werden vervolgd voor vreemdelingenvrees, belediging van moslims en islamkritiek.

Andere getuigen haakten af, uit angst voor bedreigingen of reputatieschade: bent u niet bang?
,,Ik ben mijn hele leven betaald door de Nederlandse staat en samenleving om over de principes van het recht les te geven. Als ik nu geen gehoor zou geven om te getuigen in een zaak van groot publiek belang, zou dat wel een beetje zwak zijn. Ik zie het als mijn burger- en beroepsplicht. Maar net als iedereen geniet ik er niet van impopulair te worden bij een deel van de bevolking. Helaas is dat gevaar niet denkbeeldig. Dus ja, ik vind het zwaar. Maar goed, ik doe het.''

Heeft de rechtszaak invloed op de Kamerverkiezingen?
,,Helaas zitten we in Nederland in dezelfde situatie als in de Verenigde Staten: álle juridische claims beïnvloeden het politieke proces. Maar hoe dat uitpakt, wie er baat bij heeft: dat valt niet te voorspellen.''

Wint Wilders?
,,Wilders zal uiteindelijk winnen, maar de vraag is: wannéér. In dit proces? Het volgende? Bij een procedure voor het Europees Hof van de Rechten van de Mens? Veel zal afhangen van de ontwikkelingen in het internationaal terrorisme. De mensen die ik 'theo-terroristen' noem - terroristen die zich baseren op een godsdienstige overtuiging - hebben gezworen mensen als Wilders, de Deense cartoonist Kurt Westergaard, schrijver Salman Rushdie en anderen te vermoorden. Tot nu toe is dit 'de olifant in de kamer' bij dit proces die niemand wil zien. Maar als er meer aanslagen komen, zoals de moordpartij begin 2015 bij de redactie van Charlie Hebdo, zullen de critici van dit 'theo-terrorisme' uiteindelijk wél meer vrijheid krijgen om hun kritiek te ventileren, voorspel ik. Zelfs wanneer ze dat doen in bewoordingen die wij onbeleefd achten.''

Hoe kijken we over twintig jaar op deze zaak terug?
,,Het zal een van de belangrijkste uitspraken uit de Nederlandse jurisprudentie zijn. Want als Wilders veroordeeld wordt - áls - dan zouden veel meer politici veroordeeld moeten worden. En dan doel ik op PvdA-leider Samsom die zei dat Marokkanen een 'etnisch monopolie' hebben op bepaalde vormen van criminaliteit. En op PvdA-bestuurder Spekman, die zei dat Marokkanen die niet willen deugen 'vernederd' moeten worden. En op Aboutaleb. Die ging met 'dan rot je toch op' verder dan Wilders. Wilders wil minder mensen van een bepaalde nationaliteit in Nederland, en Aboutaleb spreekt over het wegsturen van mensen die er al zijn.''

Quote

Wilders zal uiteinde­lijk winnen, maar de vraag is: wannéér. In dit proces? Het volgende? Veel zal afhangen van de ontwikke­lin­gen in het internatio­naal terrorisme.