Volledig scherm
PREMIUM
Roland Duong. © Marco de Swart

Het ware verhaal achter je jeans

columnRoland Duong, de nieuwsgierigste man van Nederland, proeft en test producten. Deze week: katoen in je jeans.

Quote

Om een kilo katoen te krijgen heb je 8000 liter water nodig

Volledig scherm
© Shutterstock

Onderwerpen aandikken en opkloppen, wij journalisten maken ons er zeker schuldig aan. Maar er bestaan ook onderwerpen waar zoveel mis mee is dat de waarheid niks extra's nodig heeft voor een schokkende krantenkop. Als tv-reporter heb ik dingen gezien waar ik nog steeds wakker van lig. Stof voor verhalen die moeten worden verteld.

De productie van katoen is er zo een. Een opeenstapeling van wanpraktijken die zoveel voorkomen dat het schandaal de norm is geworden. We kleden ons ermee, slapen erin, doen geen stap zonder. Maar de productie van dit alledaagse product gaat gepaard met zoveel uitbuiting en milieuschade dat het lijkt alsof de katoenproductie wereldwijd in handen is van een maffiakartel.

Er is helaas in 150 jaar weinig veranderd. Het witte pluis kon in de 19de eeuw goedkoop worden geproduceerd dankzij zwarte slavenarbeid op Amerikaanse plantages. Deze dwangarbeid maakte katoen wereldwijd goedkoop en betaalbaar voor iedereen. De slavernij is afgeschaft, maar de kans dat je nog steeds slavenarbeid tegenkomt op een katoenplantage is groot.

Ironisch genoeg niet in de Verenigde Staten, maar in andere grote katoenlanden waaronder Brazilië, India en Pakistan is gedwongen arbeid schering en inslag. Ook kinderarbeid komt veelvuldig voor. Oezbekistan, een grote katoenproducent, maakt het helemaal bont door tijdens de oogst een groot deel van de bevolking tot katoenpluk te dwingen. Een heel land gedwongen tot slavernij! Maar het katoenschandaal reikt nog veel verder.

Het is een van de meest vervuilende gewassen die je kan telen. Het zachte pluis heeft veel gif en water nodig om te groeien. Een kwart van het wereldwijde gebruik van insecticiden komt op rekening van katoen. En om een kilo katoen te krijgen heb je 8000 liter water nodig. Als katoenboer in een ontwikkelingsland speel je met je gezondheid en kostbare watervoorraad. Heb je met moeite die prijzige Italiaanse spijkerbroek weten te vinden die een soort van eerlijk in elkaar is genaaid, dan bestaat die jeans misschien wel uit slavenkatoen!

Er is maar beperkt toezicht van modeketens op de herkomst van katoen. Het is een grondstof die in anonieme balen wordt opgekocht. De transparantie is ver te zoeken. Biokatoen doet het veel beter, maar het aanbod is klein.

Is de situatie echt hopeloos? Eh, er wordt wel wat geprobeerd. In juli werden in Nederland met veel bombarie afspraken aangekondigd tussen overheid en modeketens. Eindelijk zullen de misstanden in de textielketen worden aangepakt, is de ambitie.

Ik verwacht er helaas weinig van. De afspraken zijn boterzacht. Er zijn geen heldere doelen, geen sancties, geen controles. Dit zal het katoenschandaal niet de wereld uit helpen. Dus wij consumenten zullen zelf ook een stap moeten maken, hoe bescheiden ook. Tijd voor de onderbroek van bamboe.

Reageren? roland.duong@persgroep.nl

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement