Winkelend publiek bij de Vroom en Dreesman in Leeuwarden.
Volledig scherm
Winkelend publiek bij de Vroom en Dreesman in Leeuwarden. © ANP

Hoe de V&D-soap een drama werd

Na een tumultueus jaar beleefde de soap rond V&D woensdag alsnog de niet meer verwachte apotheose. Een faillissement en een massa-ontslag dreigt nu eigenaar Sun Capital de kredietkraan heeft gesloten en V&D uitstel van betaling moest aanvragen. Hoewel directie en bonden naar de Amerikaanse durfkapitalist wijzen, liggen de echte problemen véél dieper. Minister Kamp zette woensdagochtend wel de deur op een kier voor een eventuele doorstart.

Quote

Sun committeer­de zich vol overtui­ging aan de nieuwe plannen. Om dan twee dagen voor kerst de stekker er uit te trekken, is ongeloof­lijk

Martijn den Heijer, CNV
Martijn den Heijer (rechts) tijdens het kort geding in februari.
Volledig scherm
Martijn den Heijer (rechts) tijdens het kort geding in februari. © ANP

De temperaturen mogen deze maand recordwaarden aantikken, de circa 10.000 medewerkers van V&D en La Place wacht een uiterst kille kerst. Zij werden woensdagochtend door hun managers ingelicht over het uitstel van betaling, dat de directie maandagavond kreeg van de Amsterdamse rechtbank. De aankondiging resulteerde overal in de 62 filialen in emotionele taferelen.

Tekort aan cash
Aanleiding voor de surseance is een acuut tekort aan cashgeld, waardoor geen nieuwe voorraden meer kunnen worden besteld. Verantwoordelijk voor het tekort zijn de extreem warme november- en decembermaand, aldus de directie in een verklaring. De wintermode van V&D werd nauwelijks verkocht, terwijl de omzet van het laatste Prijzencircus miljoenen euro's tegenviel.

Dan was er nog het faillissement van elektronica-keten Dixons in oktober. In veel V&D-filialen had Dixons een eigen vloer. Het geldtekort zou geen probleem moeten zijn, want begin juli nog stopte eigenaar Sun Capital 47 miljoen euro in V&D: de durfinvesteerder kocht de kredietfaciliteit af die de banken eerder toezegden. ,,V&D is de komende vier jaar gered," jubelden de directie en Sun. Sun was nu zélf de huisbankier.

Salarisverlaging
De deal leek het einde van een rumoerig halfjaar waarin V&D failliet dreigde te gaan. Op hoge poten eiste Don Roach - door Sun bij V&D als interim-directeur gestald - in januari een forse huurverlaging van de vastgoedeigenaren en een salariskorting van 5,8 procent van het personeel. De powerplay had deels succes: begin februari werd een deal gesloten waarin huurbazen, banken en Sun samen een kleine 130 miljoen euro in het warenhuis staken.

De bonden weigerden salarisverlaging en spanden een rechtszaak aan. Nadat de rechtbank het personeel in het gelijk had gesteld, kwam er in juli alsnog een akkoord. In ruil voor 300 tot 400 ontslagen bleef het loon gelijk.

Nieuwe strategie
De deal was een opsteker voor John van der Ent, die op 1 maart was begonnen als directeur en V&D erbovenop moest krijgen. Dat deed hij met de nieuwe financiële topman Jack Zantman en de van Esprit afkomstige inkoopdirecteur Lilian Vos. De nieuwe strategie: meer focus op de eigen huismodemerken en op het succesvolle La Place. ,,Onze doelgroep heeft geen maatje 34, maar bestaat uit vrouwen van 35 tot 65," zei Van der Ent.

Verder zou La Place haar eigen servies moeten krijgen. Ook werd er met eredivisieclubs gepraat over een fanstore.Van der Ent en Vos krijgen niet de tijd om hun werk af te maken. Wat exact is gebeurd, blijft onduidelijk, maar Sun ziet het niet meer zitten. De V&D-directie is teleurgesteld. ,,Sun suggereert dat V&D een reddeloos schip is waarin te veel geld is gestopt," zegt woordvoerder Edwin van Wijk. ,,Dat hadden ze maanden eerder ook kunnen bedenken."

Boos
Vakbond CNV is boos. ,,Sun committeerde zich vol overtuiging aan de nieuwe plannen. Om dan twee dagen voor kerst de stekker er uit te trekken, is ongelooflijk," stelt bestuurder Martijn den Heijer. ,,V&D wordt de kans ontnomen om mooie plannen uit te voeren."

Maar de woede op Sun past een flinke nuancering. V&D zit al jaren in zwaar weer en mist een duidelijk profiel. De verliezen liepen uit de hand: verloor het warenhuis in 2011 nog ruim 7 miljoen, vorig jaar bedroeg het verlies al bijna 50 miljoen euro. Nog geen anderhalf jaar terug presenteerde toenmalig baas Jacob de Jonge in Leiden een volledig nieuwe strategie. ,,We focussen op inspiratie, experience," jubelde De Jonge. V&D ging zijn webshop belangrijker maken en alle filialen ombouwen om meer luxe uit te stralen. Leiden was het voorbeeld, De Jonge was er apetrots op.

Overleg op het hoofdkantoor van V&D.
Volledig scherm
Overleg op het hoofdkantoor van V&D. © anp
Quote

De tekorten lijken bijzonder groot, bovendien resulteert surseance in 98 procent van de gevallen in een bankroet

Curator Louis Deterink

Veel fouten
Nog geen drie maanden later trad de topman vanwege de slechte resultaten alweer af, financieel directeur Carmen Velthuis en inkoopbaas Jaco van der Steen volgden. Geld om de andere filialen ook om te bouwen was er niet meer.

Klanten en medewerkers weten naar eigen zeggen wel waar het aan ligt. ,,Het personeel geeft elke dag de volle 100 procent, maar het management op het hoofdkantoor maakt te veel fouten," zegt Ed Beijersbergen van Henegouwen, al 40 jaar werkzaam bij V&D te Den Haag. 

Volgens Haagse shoppers Marion en Wendy lukt het V&D niet te concurreren met goedkope discounters als Big Bazar en Primark. Meer klanten wijzen naar Primark. Bovendien shoppen steeds meer Nederlanders online en heeft V&D daar volgens retaildeskundigen te laat op ingespeeld.

Ook de FNV vindt dat Sun maar deels schuldig is. ,,Sun heeft de afgelopen 5 jaar 100 miljoen euro in V&D gestopt," zegt bestuurder Niels Suijker. ,,Dan kun je niet zeggen dat ze naar de korte termijn keek."

Hoe nu verder?
Vraag is hoe het nu verder moet. Bewindvoerders Kees van de Meent en Hanneke De Coninck-Smolders bezien de opties. 

De directie ziet het liefst dat de beste 30 tot 40 filialen een doorstart maken. Verhuurders en personeel moeten lagere huur en lonen accepteren. ,,De lonen liggen nog steeds 10 procent hoger dan bij de concurrentie," zegt woordvoerder Edwin van Wijk. Niet de verkopen zijn volgens hem het probleem, want: ,,Veel filialen doen het uitstekend."

Minister Kamp (Economische Zaken) liet woensdag aan het Financieel Dagblad weten de vinger aan de pols te houden. Hij is bovendien bereid te onderzoeken of het kabinet kan helpen om de effecten van een eventueel faillisement te beperken. EZ heeft bij een eventuele doorstart een set instrumenten die ondersteuning kunnen bieden bij de financiering, stelt de VVD-bewindsman. Aan dergelijke hulp zijn echter strenge regels verbonden, omdat die anders geldt als staatssteun. Rechtsstreeks geld in V&D steken is sowieso uit den boze.

In EenVandaag achtte curator Louis Deterink de kans op een faillissement groot. ,,De tekorten bij V&D lijken bijzonder groot, bovendien resulteert surseance in 98 procent van de gevallen in een bankroet." 

Geringe rol
De vakbonden likken ondertussen hun wonden. ,,Onze rol is bij uitstel van betaling en faillissement helaas gering," zegt Suijker van de FNV. Spijt dat de bonden niet met het salarisoffer akkoord is gegaan, heeft hij niet. ,,Er was geen garantie dat mensen dan nu niet op straat hadden gestaan.'' Den Heijer van CNV: ,,Mensen krijgen nu in ieder geval bij faillissement geen uitkering op basis van hun lagere salaris."

Volledig scherm
© anp
  1. Uitspraak in zaak tegen staat over uitrol van ‘gevaarlijk’ 5G-netwerk

    Uitspraak in zaak tegen staat over uitrol van ‘gevaarlijk’ 5G-net­werk

    De rechter in Den Haag doet vandaag uitspraak in de zaak die de stichting Stop5GNL aanspande tegen de Nederlandse staat over de invoering van het landelijke 5G-netwerk. De techniek, die voor de vijfde generatie mobiele netwerken staat en hoge communicatiesnelheden garandeert, zou volgens de stichting gezondheidsrisico’s opleveren. Volgens de overheid voldoet de straling van 5G ruimschoots aan de limieten van Europese telecomwetgeving.