Volledig scherm
PREMIUM
Ben van Dijk is laaggeletterd, hij kan nauwelijks lezen of schrijven. © Shody Careman

'Ik heb nooit een lief briefje aan mijn vrouw kunnen schrijven'

laaggeletterdHoe overleef je als analfabeet in dit land? Ben van Dijk (59) doet zijn verhaal in de Week van de Alfabetisering. 'Ik ben altijd afhankelijk.'

Quote

Als mijn dochter iets voor school moest doen, zei ik: 'Sorry, dat kan ik niet'

THEMAWEEK
Scholen, opticiens en Efteling doen mee

In de Week van de Alfabetisering (5-11 september) worden in het hele land duizenden activiteiten gehouden die variëren van dictees, taalcafés en schrijfwedstrijden tot voorleessessies in scholen, bibliotheken, tuincentra en opticiens.
Vandaag staat in het teken van jeugd en gezondheid. Jeugdartsen en verpleegkundigen van 200 consultatiebureaus schenken ouders uit de doelgroep een bon waarmee zij in de bibliotheek één van de vijfduizend Woezel & Pip-pakketten kunnen ophalen.
Woensdag zoomen scholen in op het thema. Donderdag schuiven cursisten en oud-cursisten voor het voetlicht. Met name laaggeletterden die zichzelf naar een hoger lees-, schrijf-, en rekenniveau hebben getild, kunnen lotgenoten bewegen in actie te komen. Vrijdag besteedt het bedrijfsleven aandacht aan werknemers die last kunnen hebben van laaggeletterdheid. In het weekeinde leest een BN'er in De Efteling voor.

,,Als ik had leren lezen en schrijven, had mijn leven er heel anders uitgezien. Dan had ik nu misschien een eigen bedrijf gehad, in oldtimers. Dan had ik een beter salaris gehad, kunnen telebankieren, alle brieven van instanties zelf kunnen lezen en op internet alles kunnen opzoeken over autotechniek.''

,,Ik loop dagelijks tegen het feit aan dat ik nooit goed heb leren lezen en schrijven. Daar heb ik mee leren omgaan. In een restaurant zeg ik altijd: Ik hoef geen menukaart, doe mij maar een biefstukje. Als mensen me de weg vragen en op een kaart een straat aanwijzen, zeg ik: Sorry, kunt u zeggen wat er staat? Ik kan niet lezen. Een lief briefje schrijven aan mijn vrouw? Ik koop wel een kaartje waar alles al op staat. Een ansichtkaart versturen vanaf mijn vakantieadres? Vrienden en familie weten niet beter: Ben stuurt nooit kaarten.''

,,Tja, hoe is dat zo gekomen? Mijn jeugd was heerlijk. Vrij en onbezorgd. Samen met mijn broer groeide ik op bij mijn opa en oma in Utrecht. Opa had een sloperij, daar was ik graag. Aan school had ik vanaf de eerste dag een hekel. Ik liep weg, terug naar opa. Een paar keer werd ik weer naar school gebracht, maar dat hielp niet. Na de kleuterschool heb ik nauwelijks nog een klaslokaal van binnen gezien. Overdag was ik bij opa om hem te helpen in de sloperij.''

,,Natuurlijk waren daar wel eens volwassenen die zeiden: moet dat jong niet naar school? Maar daar bleef het bij. Mijn broer ging wel trouw. Soms probeerde hij mij mee te krijgen. Dan rukte ik me los: Ik ga naar opa! Ook een oom heeft me een keer naar school gebracht. Door een open raam ontsnapte ik dan weer.''

,,Bij mijn eerste baantje op mijn 16de in de stratenmakerij was het geen probleem dat ik niet kon lezen of schrijven. Ik moest zand en stenen aanvoeren. Wel heeft mijn oma me op mijn 14de geleerd mijn naam te schrijven. Eindeloos deed ze het voor. Tot ik het zelf kon: Ben.''

,,Bij een uitzendbureau werden alle formulieren netjes voor me ingevuld. Zo kwam ik bij een soepfabriek terecht; ik werk nu bijna 35 jaar bij een heftruckbedrijf. Ik heb inmiddels een beetje leren lezen en schrijven, dat moet voor het werk: de datum, het merk van de heftruck, het bijbehorende nummer. Maar ik vraag nog regelmatig collega's om hulp.''

,,Boos op mijn grootouders ben ik nooit geweest. Zij hebben ongelooflijk hun best gedaan. Wel ben ik kwaad op mezelf. Als volwassene realiseer ik me hoe erg ik mezelf heb tekortgedaan door niet naar school te gaan. Toen mijn dochter nog klein was, kwam ze wel eens bij me: Papa, ik moet iets voor school doen. Dan moest ik 'sorry' tegen haar zeggen, 'maar dat kan ik niet'. Dat vond ik heel vervelend. Voorlezen kon ik ook nooit.''