Volledig scherm
Rutte heeft de strijd tegen verhuftering hoog op de agenda staan. ,,Ik ben daar al zeker tien jaar mee bezig, ook als fractievoorzitter van de VVD.'' © Robin Utrecht/ ANP

'Ik voel dat het simpelweg nog niet af is'

Mark RutteMark Rutte (50) wil dolgraag door als minister-president. Na twee kabinetten die moesten bezuinigen, wil de VVD-leider de mensen die de prijs van de crisis betaalden ook laten vóelen dat het beter gaat met Nederland. Intussen probeert hij de premierbonus binnen te halen met een beroep op zijn internationale  netwerk. ,,De wereld is instabieler dan ooit. Dit is geen tijd voor experimenten.''

Quote

We hebben de afgelopen jaren een tocht door de woestijn gemaakt. Maar zelfs in de zwartste dagen heb ik de onderliggende kracht van dit land gevoeld

Vergelijk de standpunten van de lijsttrekkers over:

-de zorg
-veiligheid
-werk
-identiteit
-onderwijs
-premierschap
(werkt het beste op desktop of tablet, op mobiel is inzoomen noodzakelijk)

ZORG
'Wij leveren juist wel'

U heeft fors bezuinigd op de ouderenzorg en nu houdt u ouderen een worst voor van twee miljard.
,,We hebben ingegrepen in de zorg, maar niet in de verpleeghuiszorg. Wat we nu willen doen, is de kostenstijging zoveel mogelijk in lijn laten zijn met de economie. Zodat de zorg over lange termijn betaalbaar blijft. Wat die 2 miljard euro betreft: speciaal voor de verpleeghuiszorg is een motie aangenomen in de Tweede Kamer, op basis van het idee van Hugo Borst en Carin Gaemers. We weten, dat kost 2 miljard, dus ik dacht: dan zullen alle partijen dat bedrag wel reserveren. Maar zij leveren dus niet. Ik verbaas me daarover. 's Morgens een vent, 's avonds een vent.''  

U wilt het geld niet meteen overmaken.
,,Wij zeggen: pas op dat je dat geld niet zomaar aan de verpleeghuizen geeft. Er zijn huizen die nu al goed draaien, dat zijn er zo'n 2.200 die het gewoon heel behoorlijk tot heel goed doen. Met de bestaande potten geld leveren zij een topprestatie. Maar die zeggen wel: als we er iets bij krijgen, kunnen we het nog veel beter doen. Dan kunnen we zorgen dat je het eten weer ruikt in het huis, dat we nog wat extra zorg kunnen bieden aan onze bewoners. Verder is er een tussengroep van 140 huizen waar een probleem is en die je met wat extra geld kunt helpen versnellen om goed te worden, maar wel op basis van plannen. En er zijn er zes die slecht draaien. Die krijgen wat mij betreft tot de zomer van dit jaar de tijd. Is het dan nog niet beter, dan moet je tegen de directeur van zo'n huis zeggen: als jij niet weggaat, dan krijgt het huis geen geld. En dus moet jij weg, niet het huis."

Volledig scherm
© AFP


VEILIGHEID

'Niet doorschuiven'

Is de VVD nog wel de veiligheidspartij?
,,Zeker, wij trekken extra geld uit voor de politie. We willen vooral investeren in wijkagenten.''    

Maar de SP trekt meer geld uit voor politie, het CDA doet het dubbele voor defensie...
,,Van al deze partijen is de VVD nog de enige partij die financiële ruimte heeft. Wij zeggen: ga nou voorzichtig om met die overheidsfinanciën. Er is nu een beetje ruimte. We steken dat deels in wat lastenverlichting, in wegen en verpleeghuiszorg. Als er meer nodig mocht blijken, hebben wij mogelijkheden. Het CDA heeft die ruimte niet, die partij schaadt zelfs de betaalbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Bij de SP moet er later weer tientallen miljarden bezuinigd worden. Die schuiven de rekening door.''  

Defensieminister Hennis (VVD) zegt: er moet 2,5 miljard naar defensie, maar de VVD levert dat niet.
,,Wat zij uitrekent, is wat je moet doen om naar het NAVO-gemiddelde te gaan. Maar je moet ook heel goed kijken: wat is de absorptiekracht van de krijgsmacht qua geld? Je moet het wel weg kunnen zetten. Op termijn moeten we naar de NAVO-norm van 2 procent, daar hebben we geen discussie over.''

WERK
'Kleiner bedrijf helpen'

Waarom wilt u dat Bulgaarse bouwvakker en Roemeense vrachtwagenchauffeurs hier onder cao-loon kunnen komen werken?
,,Dat willen wij niet. Ik werk samen met Lodewijk Asscher aan het aanpassen van Europese regels op het gebied van detachering. Het principe is: gelijk loon voor gelijk werk in gelijke omstandigheden. We moeten toe naar strenger toezicht. De inspectie moet de huidige regelgeving veel strenger handhaven, dat er geen situaties ontstaan die veel overlast veroorzaken en schadelijk zijn voor Nederlandse werkgevers. Dit land dankt 2,1 miljoen banen aan onze export. Het principe van vrij verkeer moet er echter niet toe leiden dat er onder gelijke omstandigheden ongelijk loon wordt verdiend.''  

Als je cao's niet meer oplegt aan een hele sector, zoals de VVD wil, kunnen bedrijven die niet meedoen lagere lonen betalen.
,,Het is gek dat als je morgen een kleine supermarkt start, je gedwongen bent je aan te sluiten bij een cao waar je niets over te zeggen hebt gehad. En die ook nog eens in het voordeel van grote bedrijven in elkaar is gezet.''   Lagere lonen kunnen wel een gevolg zijn. ,,Nee.  In Nederland hebben we op dit moment echt krapte op de arbeidsmarkt. Als we dit verstandig doen, leidt het juist tot meer werkgelegenheid.''  

Dus die bouwvakker hoeft nergens bang voor te zijn.
,,Inderdaad. Bovendien heeft hij bij het gebrek aan bouwvakkers een prima onderhandelingspositie op het moment.''

Volledig scherm
© AFP
Quote

Ik loop niet weg van de problemen, maar ik zie de kracht van dit land

IDENTITEIT
'Optimisme behouden'
 
U pleit voor optimisme in Nederland. U heeft makkelijk praten met een goede baan en een fijne woning.
,,Als je naar mijn privésituatie kijkt: natuurlijk, ik heb het heel goed. Ik doel dan ook op iets anders. We hebben de afgelopen jaren door de crisis een tocht door de woestijn gemaakt. Maar zelfs in de zwartste dagen heb ik de onderliggende kracht van dit land gevoeld. Dát heeft mij m'n optimisme doen behouden. Het zit in mij, maar het zit ook in dit land. Hoe men soms scheldend en mopperend de haven wist te doen herrijzen na de oorlog, onze handelsgeest of hoe we op gebied van cultuur en innovatie toonaangevend zijn geweest. Ik loop niet weg van de problemen, maar ik zie de kracht van dit land.''  

U snapt ook dat mensen die hun baan zijn verloren uw optimisme niet delen.
,,Ik verwacht niet van mensen dat ze hetzelfde zijn als ik. Toch merk ik dat er twee grote groepen zijn. Een heel grote, koppige, stille meerderheid waar ik dat optimisme ook voel. En tegelijkertijd ook een groep die het gevoel heeft dat zij de prijs van de crisis hebben betaald. We staan op een punt dat we ook die groep kunnen laten voelen dat het economisch beter gaat."  

Onderschat u niet de grote bezorgdheid over vluchtelingen en islam?
,,De zorg over vluchtelingen leeft breed, maar we hebben dat met de Turkijedeal onder controle gekregen. Wat we nu moeten doen, is hard werken aan integratie. We zullen nieuwkomers moeten leren wat gelijkwaardigheid betekent, van man en vrouw, van homo en hetero en gelijkheid van godsdienst.''

ONDERWIJS
'Gericht geld'

In uw verkiezingsprogramma staat dat u gaat 'voor het allerbeste onderwijs'. Toch trekt u daar maar 100 miljoen voor uit. Hoe rijmt dat met elkaar? 
,,De afgelopen jaren is er veel bijgekomen, een half miljard in 2013. Er ligt zelfs nog geld op de plank. We moeten nu dus gerichte investeringen doen. Bijvoorbeeld heel specifiek leraren die extra werk doen extra te belonen. Of leraren extra belonen die een onderwijsprogramma ontwikkelen.''  

Maar niet generiek. Niet alle leraren wat meer loon om het vak aantrekkelijk te houden.
,,Nééé, er is gewoon een oploop te zien. Er is in de begrotingen ruimte. Ik zie op de school waar ik zelf vrijwillig lesgeef heel gemotiveerde jonge leraren instromen. Ik denk dat een bak geld erbij op dit moment niet nodig is.''  

D66 steekt veel meer geld in het onderwijs.
,,Ja, weet u, dan trek je eigenlijk ongericht heel veel geld uit. Wij doen het liever gericht in goede plannen. Want er is al heel veel geld bijgekomen. En ergens lijkt het op een tuintje: waar je er extra geld in doet, een scheut water, daar is de aarde meteen weer droog. Dat is de oplossing blijkbaar niet.''      

Volledig scherm
© REUTERS

PREMIER
'Netwerk van 6,5 jaar'

Is uw uiterste houdbaarheidsdatum niet verstreken?
,,Ik heb meer dan ooit de energie om door te gaan.  Niet voor mezelf: ik bedoel: Ik heb hier 6,5 prachtige jaren gehad. Maar ik voel dat het simpelweg nog niet af is. Ik wil dit land veilig en stabiel houden. Dat voel je aan alles, met Trump, met de situatie in Rusland, Syrië, Libië, Midden-Oosten: de wereld is op dit moment instabieler dan ooit. En ik heb 6,5 jaar aan een netwerk kunnen bouwen.''  

U merkt dat Berlijn sneller de telefoon opneemt.
,,Zo één op één werkt het niet. Maar ik denk dat het helpt dat je elkaar kent. Dit is geen tijd voor experimenten.''  

Uw voorganger Balkenende was ook zo gemotiveerd, maar toch was stilletjes zijn houdbaarheid verstreken.
,,Ik kan alleen maar zeggen waarom ik door wil. Deze baan vervalt op 15 maart, maar ik wil er alles aan doen dat iedereen voelt dat het ietsjes beter gaat in dit land. Ook die mensen die het gevoel hebben dat zij de prijs van de crisis hebben betaald. En ik wil iets doen aan de verhuftering. Dat we er niet alleen zijn voor onszelf, maar voor elkaar.''  

U wordt verweten dat u zich nu pas uitspreekt tegen verhuftering. U zou niet eerder moreel leiderschap hebben getoond.
,,Ik ben daar al zeker tien jaar mee bezig, al als fractievoorzitter van de VVD. Ik ben er ten diepste van overtuigd dat normeren ook de rol van een politicus is.''

Vergelijk de standpunten van de lijsttrekkers over het premierschap:
(werkt het beste op desktop of tablet, op mobiel is inzoomen noodzakelijk)

Volledig scherm
© REUTERS

Checklist VVD

Wat wil hij verder zéker:
- Creëren van 245.000 banen binnen tien jaar.
- Langere en meer opeenvolgende tijdelijke arbeidscontracten mogelijk maken.
- Meer wijkagenten.
- Hogere én minimale straf voor doodslag en moord.
- Het helpen van illegalen strafbaar stellen.
- Kortere, maar hogere werkloosheidsuitkering.  

EN DUS MOET...
- De uitkering worden bevroren.
- Het zorgpakket kleiner.
- De huurtoeslag gekort.

Wil wél met: Sluit niemand uit, noemt vaak CDA en D66 als coalitiepartners.

Wil (liever) niet met: PVV.