Volledig scherm
Misschien wel het beroemdste zebrapad ooit op de cover van het Abbey Road album van The Beatles. © anp

Is het zebrapad na 65 jaar toe aan pensioen?

Het zebrapad viert vandaag zijn vijfenzestigste verjaardag, maar deskundigen uiten hun twijfels over de veiligheid die de aanduiding van een voetgangersoversteekplaats vandaag de dag nog biedt. Is het zebrapad toe aan pensioen?

Quote

Zebrapaden geven het gevoel dat je als voetganger ergens veilig kan oversteken. Maar die veronder­stel­ling is in veel gevallen onterecht

Gerard Tertoolen, verkeerspsycholoog

Tientallen voetgangers lopen jaarlijks in Nederland ernstig letsel op bij het oversteken op een zebrapad. Experts zeggen dat dit komt door een gevoel van 'schijnveiligheid' dat een zebrapad oproept. Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen: ,,Zebrapaden geven het gevoel dat je als voetganger ergens veilig kan oversteken, dat automobilisten en fietsers rekening met je houden of zelfs voor je gaan stoppen. Maar die veronderstelling is in veel gevallen onterecht. Bij complexe verkeersomstandigheden roepen ze volgens mij meer onzekerheid op."

Regelovertreders
Veilig Verkeer Nederland (VVN) is echter van mening dat er niets mis is met het gebruik van zebrapaden om voorrangssituaties te schetsen. De organisatie is wel van mening dat de politie beter moet letten op weggebruikers die de regels overtreden. Volgens een woordvoerder van VVN gebeurt dat te weinig. ,,De boete die een automobilist of fietser krijgt bij het niet verlenen van voorrang aan een voetganger op of bij een zebrapad is 370 euro. Dat is naar onze mening extreem hoog. Dus als de bestuurder weet dat hij in de gaten gehouden wordt, dan is de kans klein dat je alsnog een zebrapad negeert. Maar mensen trekken zich daar nu minder van aan, omdat de pakkans klein is. Wij zien weinig agenten op straat die dat actief in de gaten houden."

Quote

Het zebrapad kan nog zeker 100 jaar mee

Gerard Tertoolen, verkeerspsycholoog

Meerdere wegen
Tertoolen ziet echter dat alleen al de aanwezigheid van een zebrapad in sommige gevallen verkeersdeelnemers misleidt.

Tertoolen: ,,Neem bijvoorbeeld gevallen waarin de voetganger meerdere soorten wegen oversteekt om aan de overkant te komen. Als voetgangers een fietspad en een weg voor auto's over moeten om aan de overkant te komen, dan staat er vaak alleen een stoplicht bij de oversteekplek van de autoweg. Maar het probleem is dat voetgangers zich ook bij oversteken van het fietspad laten leiden door dat stoplicht, terwijl dat niet de bedoeling is. Door het groene licht voor de weg voor auto's denken ze dat het ook veilig is om het fietspad over te steken."

In die gevallen pleit Tertoolen voor geleidingsstroken op de fietspaden in plaats van zebrapaden, zodat de voetganger alerter is en beter oplet.

Opfriscursus
Maar het zebrapad compleet in de ban doen, ziet hij niet zitten. ,,In mijn beleving houden de meeste automobilisten toch wel rekening met zebrapaden. Bij autowegen waar geen zebrapad is, zie je voetgangers eindeloos wachten tot ze kunnen oversteken. Daarom hebben zebrapaden zeker een functie. De mensen die ze aanleggen, moeten alleen even een 'opfriscursus' krijgen. Ze moeten beter nadenken over de locaties van de paden en of het wel handig is om ze daar aan te leggen met de complexe verkeerssituaties van vandaag de dag in hun achterhoofd. Als dat gebeurt, dan kan het zebrapad nog zeker 100 jaar mee."

Metalen spijkers

De eerste officiële zebrapaden werden op 31 oktober 1951 in Groot-Brittannië in gebruik genomen. Dit gebeurde in het stadje Slough. De paden vervingen de metalen spijkers die voorheen oversteekplaatsen aanduidden, omdat deze niet goed te zien waren door automobilisten. Het aantal voetgangers dat overleed als gevolg van een aanrijding daalde in het eerste jaar na invoering met elf procent.