Volledig scherm
PREMIUM
© ANP Archieffoto

'Juliana was excentriek en extreem'

BiografiePrivé-correspondentie tussen Juliana en haar vriendinnen werpt een ander licht op het leven van de voormalige vorstin. Een eenzaam leven vooral.

Quote

Ik ben Juliana vooral veel interessan­ter gaan vinden

Jolande Withuis
Volledig scherm
Jolande Withuis schreef een nieuwe biografie over Juliana © Morad Bouchakour

Wat schrijf je een goede vriendin, die net haar 1-jarige dochter heeft verloren? Kroonprinses Juliana, destijds 27, richt in 1936 deze woorden aan haar vriendin Nelke Clay, wier dochter Elisabethje is verdronken in een vijver:

Lieve Nelke,
Erg lief van je 't me zelf te schrijven - ik had 't niet gelezen - en wist niet wat ik las (...) Dat zoiets in jullie leven heeft moeten komen - de dans van de tweelingbroeders leven & dood, daarover schrijft Tagore ergens. En wat is een kort en gelukkig leven een voorrecht voor haar, dat ze heeft boven ons. Al hebben jij en ik ook daarnaast nog zoveel geluk gevonden in ons leven, zij heeft helemaal nooit geen leed gekend.

,,Dit briefje vond ik echt schokkend'', vertelt Jolande Withuis (67), de sociologe uit Zutphen die onderzoek deed naar het leven van Juliana (1909-2004). De weerslag van haar studie is de biografie Juliana, Vorstin in een mannenwereld.

Tweemaal neen
Twee pogingen ondernam Withuis om in het Koninklijk Huisarchief te mogen grasduinen: toen ze in 2010 met het onderzoek begon en toen Willem-Alexander drie jaar later de troon besteeg en daarmee de formele leiding over het archief overnam van zijn moeder, Juliana's dochter Beatrix. Het antwoord was tweemaal 'neen'.

Die weigering kwam in het nieuws en zo werd de tegenslag haar geluk. Withuis kreeg van kinderen van meerdere vriendinnen van Juliana privé-correspondentie te zien tussen hun moeder en de prinses/koningin. En dat werpt een ander licht op de vrouw die van 1948 tot 1980 regeerde over Nederland regeerde.

Withuis: ,,Het idee dat ik van Juliana had bij haar overlijden, dat van die gewone vrouw, is voor mij flink gekanteld. Ze was juist extreem en excentriek. Wilde zich niet aanpassen en zocht meerdere malen de grenzen op van wat ze in constitutioneel opzicht mocht. En ze was grillig en gretig, kon snibbig en kwaaiig zijn. Als ergens niet haar merk sigaretten, Chesterfield, op tafel stond dan liet ze dat weten ook. Ik ben haar vooral veel interessanter gaan vinden.''