Volledig scherm
© Ed Oudenaarden, anp

Milieubeweging: ook alle gascentrales dicht

De Nederlandse economie moet al in 2035 volledig op duurzame energie draaien. Milieudefensie lanceert vandaag een voorstel om ook de tientallen gascentrales te sluiten. Het plan krijgt bijval van Greenpeace en Urgenda.

Quote

Het huidige streven van het Kabinet om als Nederland pas in 2050 volledig duurzaam te zijn is veel te weinig ambitieus

Donald Pols, Milieudefensie
Volledig scherm
Milieudefensie voerde eerder al actie voor schone lucht in Den Haag en heeft de Nederlandse Staat eerder dit jaar voor de rechter gedaagd. © ANP
Quote

Al het wetenschap­pe­lij­ke onderzoek toont aan dat gascentra­les gemakke­lijk eerder dicht kunnen.

Joris Wijnhoven, Greenpeace

Volgens de milieubeweging is het hoog tijd dat het kabinet de duurzaamheidsdoelen flink aanscherpt en is sluiting van de huidige tien kolencentrales onvoldoende. ,,Het huidige streven om Nederland in 2050 op duurzame energie te laten draaien is te weinig ambitieus," zegt Donald Pols, directeur van Milieudefensie. ,,We willen dat in 2035 alle fossiele energiebedrijven, dus ook de gascentrales en de kerncentrale in Borssele gesloten zijn."

Milieudefensie doet dit pleidooi op de manifestatie tegen TTIP en CETA in Amsterdam. Volgens de organisatie wordt het sluiten van fossiele bedrijven door vrijhandelsverdragen als deze alleen maar moeilijker. Ook Greenpeace vindt dat alle gascentrales en de centrale in Borssele tussen 2030 en 2035 gesloten dienen te zijn. ,,Alle wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat dat prima haalbaar is," zegt Joris Wijnhoven, campagneleider klimaat & energie. ,,Het beetje gas dat nog nodig is, is vooral in de industrie. En wellicht is er nog een gascentrale nodig als reserve."

Klimaatakkoord
Steun komt verder van Urgenda, dat in juni 2015 bij de rechter afdwong dat het kabinet beduidend meer moet doen om broeikasgassen terug te dringen. ,,Volledig duurzaam in 2050 is véél te laat," zegt directeur Marjan Minnesma. ,,Alleen als we dat in 2030 al voor elkaar hebben, lukt het om de wereldwijde temperatuurstijging op maximaal 1,5 graad te houden, zoals bij het Klimaatakkoord van Parijs is afgesproken."

Volledig scherm
Milieudefensie doet zijn voorstel zaterdag tijdens een grote manifestatie tegen vrijhandelsverdragen CETA en TTIP te Amsterdam © anp
Quote

Alleen als we in 2030 al volledig duurzaam zijn, lukt het om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius, zoals afgespro­ken in het klimaatak­koord van Parijs.

Marjan Minnesma, directeur Urgenda
Volledig scherm
Marjan Minnesma, directeur en oprichter van Urgenda, ondersteunt het plan van Milieudefensie eveneens. De organisatie pleit zelf ook voor een schone energieproductie in 2030. © Urgenda / Chantal Bekker

In een recent rapport becijfert Urgenda dat een duurzame energievoorziening in 2030 de maatschappij jaarlijks 9 miljard gaat kosten en dat vijftien jaar lang. ,,Dan praten we over grootschalige isolatie van miljoenen huizen en kantoren plus het zetten van een jaartal waarin iedereen nog slechts elektrisch mag rijden."
  
Tot nu toe pleitten milieuorganisaties voor snelle sluiting van alle kolencentrales. Steenkool is immers de vervuilendste brandstof. Nu dat pleidooi succesvol blijkt - in het Energieakkoord is in 2014 al afgesproken vijf oude centrales te sluiten en de kans lijkt aanzienlijk dat ook nieuwe kolencentrales volgen - doen Milieudefensie, Greenpeace en Urgenda er een schep bij. Minnesma: ,,Aardgas is methaan en dat is een 84 maal zo sterk opwarmend gas als kooldioxide. We moeten daar zo snel mogelijk vanaf."

Spotgoedkoop
De eisen van de milieubeweging gaan lijnrecht in tegen die van energiebedrijven en ook het kabinet. Zij stellen dat gascentrales juist een belangrijke rol spelen in de overgang naar duurzame energie. In de huidige plannen hoeft slechts 16 procent van onze energievoorziening in 2023 duurzaam te zijn.  

Momenteel staan talloze gascentrales overigens stil. Nu groene energie goedkoop uit Duitsland komt en steenkolen spotgoedkoop zijn, blijkt gas onrendabel. Zo maakte ENGIE afgelopen maand bekend de helft van zijn gascentrales in Nederland te sluiten. En RWE gooit de kleinere gascentrales in Den Bosch, Bergen op Zoom, Erica en Klazienaveen per 1 december dicht.  

Op kortere termijn moeten gascentrales blijven vindt Greenpeace. Wijnhoven: ,,Kolen zijn veel vervuilender, die centrales moeten eerst sluiten. Daarna kan gas snel volgen."

'Stel fonds in voor ontslagen medewerkers energiecentrales'

Volledig scherm
Donald Pols, directeur Milieudefensie © Roy Beusker

Hoe denkt Milieudefensie 27 gascentrales te sluiten? Onder meer door een transitiefonds van 40 miljoen euro, vertelt voorzitter Donald Pols.  

Waarom lanceert Milieudefensie dit plan tijdens een betoging tegen CETA en TTIP? 
,,Elk handelsverdrag heeft tot nu toe voor méér CO2 uitstoot gezorgd en dat blijkt nota bene uit onderzoek van de wereldhandelsorganisatie WTO zelf. Daarom staan wij met Greenpeace, de FNV maar ook de Consumentenbond vanmiddag op het Museumplein."    

Waarom moeten gascentrales net als kolencentrales dicht?
,,We willen voorkomen dat het klimaat nog verder opwarmt, ook moet onze lucht snel schoner worden."  

De meeste elektriciteitscentrales in Nederland draaien op gas. Uw plan is onhaalbaar.
,,Er wordt steeds gezegd dat gas nodig blijft tijdens de overgang naar duurzaam. Die stelling is nimmer wetenschappelijk onderbouwd. Het blijkt ook niet in landen als Oostenrijk, Denemarken, Portugal waar minstens 25 procent van de energiewekking uit groene bronnen komt. Een groot deel van de gascentrales in Nederland draait bovendien nu ook al niet."

Ze staan in de mottenballen omdat steenkool goedkoper is...
,,Die kolencentrales moeten eerst dicht. Maar ook dan kunnen de gascentrales sluiten als we volledig kiezen voor wind- en zonne-energie en dat te koppelen aan grootschalige isolatie van woningen. Dat blijkt uit onderzoek dat wij hebben laten verrichten."  

Gascentrales zijn nodig voor wanneer het niet waait of bewolkt is.
,,Als de zon niet schijnt, waait het meestal en andersom. Maar dan nog: accu's worden steeds beter en goedkoper. Over vijftien jaar rijdt iedereen elektrisch en kunnen we elektriciteit grootschalig opslaan."  

Is er maatschappelijke draagvlak voor uw plan?
,,Ons plan is technisch volledig haalbaar, maar dat is een valide punt: we moeten het ook willen. Daar is nog missiewerk te verrichten. Ik zie de opinie echter in ons voordeel kantelen."  

U pleit voor een transitiefonds naar Schots model.
,,Werknemers van energiebedrijven verdienen compensatie als zij hun werk verliezen. Zij kunnen er immers ook niks aan doen. Op grond van onze eerste berekeningen en gesprekken met bonden en overheidsfunctionarissen in Schotland waar zo'n fonds al bestaat en de economie op die van ons lijkt, denken wij dat dat dit 40 miljoen euro kost. Dat is 1 cent per jaar per Nederlander gedurende en decennium."  

Bent u niet veel te optimistisch? 40 miljoen is niet veel...
,,Om een energiecentrale te laten draaien zijn geen massa's mensen nodig. We hebben het over enkele honderden werknemers."  

Wie betaalt die kosten?
,,De industrie en de overheid vullen ieder de helft. Voor wat het publieke deel betreft: de overheid kan dat kan via een opslag op de energierekening doen of op een andere manier via de belasting. Dat is vestzak-broekzak."
 
Energiebedrijven hoeven niet gecompenseerd te worden?
,,Wij vinden van niet en die roep komt er ook niet vanuit de markt, zoals bij de nieuwe, net gebouwde kolencentrales wél gebeurt. Het is een bedrijfsrisico."

 Wat is er nog meer nodig om in 2035 volledig duurzaam te zijn?
,,Bedrijven moeten nú al beginnen met vergroenen en de overheid moet een zéér actieve rol gaan spelen, verder pleiten wij voor het opbouwen van een Nederlandse industrie in duurzame energie. Dat schept werkgelegenheid. We moeten niet alle technologie uit het buitenland halen."

  1. Mysterieuze oliegolf besmeurt Braziliaanse stranden
    PREMIUM

    Mysterieu­ze oliegolf besmeurt Braziliaan­se stranden

    Zes weken na de Amazone-branden, heeft Brazilië nu te maken met de grootste milieucrisis ooit in de territoriale wateren. Over een strook van meer dan 2500 kilometer besmeurt een enorme golf ruwe olie de stranden in het noordoosten van het land. Op 187 plaatsen in negen deelstaten is de kust bedekt met grote plakken olie, die een bedreiging vormen voor het toerisme, fauna en bijzondere koraalriffen. Een aantal deelstaten heeft de noodtoestand afgekondigd en de bevolking opgeroepen weg te blijven van de stranden.