Volledig scherm
Een ongedateerde artist-impression van de Torvosaurus, de onlangs ontdekte grootste vleesetende dinsosaurus ooit gevonden in Europa. © REUTERS

Nederlander vindt fossiel van grootste vleesetende dino

Een fossiel waar een Nederlandse dinorestaurateur op stuitte is afkomstig van de grootste vleesetende dinosaurus ooit gevonden in Europa. Twee Portugese wetenschappers stelden gisteren de wereld voor aan dit nieuwe monster. Zo'n 150 miljoen jaar geleden was deze dinosaurus de grootste en slechtste schurk die op het continent rondliep.

De wetenschappers hebben de enorme vleeseter 'Torvosaurus gurneyi' gedoopt. 'Het was inderdaad beter voor andere dieren om deze grote vleesetende dinosaurus niet tegen te komen', vertelt paleontoloog Christophe Hendrickx van de Universade Nova de Lisboa en het Museu da Lourinhã in Portugal.

Tanden als messen
De Torvosaurus was een indrukwekkend, monsterachtig beest. Hij stond op twee enorme poten, woog vier tot vijf ton en had een schedel van 1,2 meter. Zijn kaken waren enorm krachtig en voorzien van 10 centimer lange, als messen gevormde, tanden.

Het kan goed dat zijn huid was bedekt met een soort veren, zo ligt Hendrickx toe. 'Hij was overduidelijk een superroofdier die jaagde op grote prooien zoals herbivoren dinosaurussen', gaat de wetenschapper verder.

Nederlander ontdekt fossiel
Het is toevallig een Nederlander die alweer ruim tien jaar geleden het fossiel vond dat leidde tot de identificatie van de nieuwe soort, zo schrijft De Volkskrant. Dinorestaurateur Aart Walen stuitte op een stuk bovenkaak met een tand erin, tijdens het fossielen zoeken in Portugal. Hij speurde destijds de rotsachtige klippen af in Lourinhã, een klein plaatsje op ongeveer 72 kilometer van Lissabon.

'Een droomvondst', herinnert Walen zich. 'Als fossielenjager wil je het liefst een roofdier vinden en dan nog het liefst een stuk van de schedel, en dán nog het liefst een tand. Dit was alles tegelijk,' laat hij weten aan de Volkskrant. Naar eigen zeggen sloegen de Portugese experts 'steil achterover' toen hij hen het fossiel overhandigde.

Het blijft ongelofelijk genoeg niet bij die ene vondst. Enkele jaren later vond Walen in dezelfde kuststreek een nest van de Torvosaurus, met eieren en zelfs resten van een dinosaurusembryo erin. 'Het gebied was destijds een estuarium, met lagen modder die af en toe bedekt raakten door zand uit de zee', zegt Walen.

Weelderige rivierdelta
In de tijd dat de Torvosaurus leefde kenmerkte het landschap zich als een weelderige rivierdelta met een overvloed aan vers water en vegetatie. Het wemelde er van de dinosaurussen, vliegende reptielen, de zogenaamde pterosauriërs, primitieve vogels, krokodillen, schildpadden en verschillende, als muizen zo kleine, zoogdieren. Dat licht Octávio Mateus, eveneens van Universidade Nova de Lisboa en Museu da Lourinhã toe in het tijdschrift PLoS ONE waarin de bevindingen van de Portugese onderzoekers zijn gepubliceerd.

Er woonden ook meerdere plantetende dino's in het gebied, zoals de enorm grote Lusotitian, met zijn lange nek. Ook de gepantserde, tank-achtige Dracopelta en de Miragaia met zijn stekelige staart behoorden destijds tot de habitat.

Woeste hagedis
Volgens de wetenschappers is het de tweede soort Torvosaurus die ontdekt is. De ander, de Torvosaurus tanneri, leefde in dezelfde tijd in Noord-Amerika. Deze soort leefde in de huidige staten Colorado, Utah en Wyoming en werd geïdentificeerd in 1979.

De naam Torvosaurus betekent 'woeste hagedis'. De toevoeging gurneyi is een eerbetoon aan James Gurney, de auteur en illustrator van de populaire 'Dinotopia' boekenreeks.  

Europese T-rex

De Torvosaurus gurneyi is niet alleen de grootste bekende vleesetende dinosaurus van Europa, hij is ook het grootste landroofdier dat tot nu toe is gevonden in Europa. Er waren wel grotere plantenetende dinosaurussen op andere plekken.

De Tyrannosaurus in Noord-Amerika, de Carcharodontosaurus en de Spinosaurus in Noord-Afrika en de Giganotosaurus in Argentinie waren allemaal groter, maar zij kwamen pas later, tijdens het Krijt-tijdperk, dat het Jura-tijdperk opvolgde, op aarde.

'Dit dier, Torvosaurus, was al een 80 miljoen jaar oud fossiel voordat de T-rex ooit de aarde bewandelde', aldus Mateus.

Tijdens het Jura-tijdperk, dat van ongeveer 200 miljoen tot 145 miljoen jaar geleden plaatsvond, waren vleesetende dinosaurussen over het algemeen van medium grootte. Ze hadden een gemiddelde lengte van twee tot vijf meter. Grotere soorten als Torvosaurus, Allosaurus en Saurophaganax leefden in het late Jura-tijdperk.