Volledig scherm
PREMIUM
In de control room wordt alles nauwgezet in de gaten gehouden © Pim Ras

Nederlandse cybersoldaten klaar voor de strijd

Nieuwe legereenheidHet Nederlandse leger heeft er een compleet nieuwe eenheid bij. Zo'n 80 cybersoldaten zijn de afgelopen 2 jaar klaargestoomd en kunnen nu op missie. Daar strijden ze niet met kogels en bommen, maar proberen ze de vijand al hackend te verslaan.

Volledig scherm
© Pim Ras
Quote

Je zal nog verbaasd zijn hoe slecht de digitale wereld is beveiligd

Erik Sprong

Opperste concentratie in het hart van de gloednieuwe legereenheid in de Beatrix-kazerne in Den Haag. In een futuristische ruimte vol schermen druppelen de laatste digitale bedreigingen binnen. Er is een aanval geweest van een fictieve groep hackers die een brandstoftank hebben laten ontploffen. Precies zo'n zelfde exemplaar staat ook in Den Helder. Aan de militaire techneuten de taak om uit te zoeken of dit ook hier kan gebeuren.

Procedures trainen. Daar draait het om bij deze door de NAVO georganiseerde oefening met 38 landen. Niet direct de meest spannende klus, erkent commandant cyberoperaties Erik Sprong. Maar daarom niet minder belangrijk. Want wie dit niet goed onder de knie heeft, kan op het slagveld ook niet presteren. En dat is toch waar het hart van elke militair bij deze nieuwe eenheid sneller van gaat kloppen.

Geen bommen
Deze 'cybercommando's' moeten niets hebben van het gooien van een bom vanuit een straaljager. Of het houden van zware vuurgevechten op leven en dood in heuvelachtig terrein. Nee, hier kruipen ze het liefst achter hun pc en slaan ze elkaar op de schouders als ze een raketinstallatie onklaar hebben kunnen maken met een virus. Of een cruciale database hebben overgenomen waardoor de vijand beslissingen neemt op basis van gemanipuleerde informatie.

Programmeertaal, dat is hun wapen. Virussen. Scripts. Malware. Een niet te onderschatten kracht op het slagveld van de 21ste eeuw. Want er is zoveel te hacken. ,,Je zal nog verbaasd zijn hoe slecht de digitale wereld is beveiligd,'' zegt Sprong. Hij noemt het voorbeeld van het uitvallen van elektriciteitscentrales in de Oekraïne vlak voordat de Russen de Krim binnen vielen. Of het kraken van het e-mail-account van Hillary Clinton. ,,Dit soort dingen kan dus.''

Op maat
Ook de Nederlanders worden geacht om op deze manier toe te kunnen slaan indien nodig. En dat is een stuk complexer dan het laten vallen van een bom. 'Cybercommando's' hebben al snel weken tot maanden voorbereiding nodig om grote doelen onklaar te maken. ,,Als je een wapen koopt kun je daarna nog beslissen op wie je gaat schieten. Bij ons moet alles op maat worden gemaakt,'' zegt Sprong.

De cybercommando's moeten zien te achterhalen met welke computers wordt gewerkt, met welke software, hoe ze ongezien systemen binnen kunnen dringen, welk virus ze daarvoor moeten gebruiken en welke commando's ze moeten geven. Goede inlichtingen zijn cruciaal. ,,En je moet heel creatief zijn. Als je een computer niet binnen kunt, maar wel de airconditioning kunt hacken, kan dat ook een optie zijn om het doel uit te schakelen. Dan worden de pc's zo heet dat ze het vanzelf begeven,'' zegt Sprong.

Oorlogsrecht
Maar zomaar virussen de wereld in sturen is ook weer niet de bedoeling. Dat kan niet alleen het doel, maar een half land ontregelen. En aanvallen van cybersoldaten in een gewapend conflict vallen - net als het lossen van een schot - onder het oorlogsrecht, weet hoogleraar Cyber Operaties en Militair Recht Paul Ducheine. Dat betekent simpel gezegd dat onschuldige mensen zoveel mogelijk gespaard moeten worden en het leed beperkt blijft.

Techneuten moeten dus precies uitvinden wat de gevolgen zijn van hun daad. ,,Van een granaat weet je dat de scherven tot 150 meter verderop neervallen. Maar als je een wifi-netwerk hackt, zul je eerst moeten onderzoeken wat dat allemaal teweeg kan brengen,'' zegt Ducheine.

Beschermen
Tachtig man telt de allereerste cybereenheid van het Nederlandse leger. De afgelopen jaren zijn ze klaargestoomd om fijne kneepjes van het vak te leren. Niet alleen om aan te vallen, maar ook de eigen manschappen te beschermen tegen digitale aanvallen van anderen.

Vanaf begin volgend jaar kunnen ze volgens brigade-generaal van het Defensie Cyber Commando Hans Folmer daadwerkelijk op missie worden gestuurd. Niet als zelfstandig eenheid, maar ter ondersteuning van andere manschappen. ,,Boots on the ground zullen altijd nodig zijn. Maar wij kunnen ze wel helpen om doelen verstoren zonder het daadwerkelijk te vernietigen. Dat kan soms een heel groot voordeel zijn.''

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement