Volledig scherm
Een van de invallen van de politie op donderdag. © AP

Nieuwe lichting jihadi's bedreigt ons land

Experts waarschuwen voor een nieuwe lichting jihadisten die ons land bedreigen: degenen die uit de gevangenis komen. Hun veroordeling heeft lang niet altijd gezorgd dat hun denkbeelden veranderen.

In totaal drie van de zeven verdachten die een grote terroristische aanslag in Nederland beraamden zaten eerder vast, omdat ze hebben geprobeerd naar Syrië uit te reizen. Experts verwachten dat we vaker zullen zien dat veroordeelde jihadisten opnieuw tegen de lamp lopen of het daadwerkelijk plegen van aanslagen. ,,Hoe pijnlijk dat ook is,’’ zegt onderzoeker Bart Schuurman.

Volledig scherm
Verdachte Hardi N. © ANP/Aloys Oosterwijk

Hoofdverdachte Hardi N., die opvallend genoeg in het verleden cipier was, werd niet alleen veroordeeld tot een deels voorwaardelijke celstraf. De rechter oordeelde ook dat de 34-jarige Arnhemmer gesprekken over zijn geloof moest voeren. Daarnaast zou hij gedurende zijn proeftijd van drie jaar een forensisch psychiatrische behandeling moeten volgen.

Nu zijn bij de aanhoudingen van hem en zijn mede-verdachten na een waarschuwend bericht van de AIVD niet alleen vijf vuurwapens aangetroffen, maar ook grote hoeveelheden grondstoffen voor explosieven voor bomvesten, werd gisteren duidelijk. Daarnaast hadden de verdachten 1200 kilo kunstmest tot hun beschikking, mogelijk om een autobom te maken.

Andere gedachten

Binnenkort buigt Omar Ramadan van het Radicalisation Awareness Network zich met Europese ministers en gevangenispersoneel over de op handen zijnde vrijlating van jihadisten. ,,We moeten in de gevangenis vanaf dag één aan de slag om deze mensen op andere gedachten te brengen, ook al zal dat in niet alle gevallen lukken.’’

De weg die naar de radicale Islam leidt is immers even grillig als de weg terug, benadrukt Ramadan. Radicalisering kan plaatsvinden om veel verschillende reden. Een sterke ideologische overtuiging, het willen vechten tegen onrecht, maar ook het vinden van een thuis bij gelijkgestemden. Een slechte thuissituatie, psychische problemen: heel verschillende persoonlijke omstandigheden kunnen leiden naar dezelfde ideologie.

Trigger

Dat betekent ook dat er niet één methode is om iemand te deradicaliseren. Door de trigger te vinden en daar op in te spelen, kan het proces worden omgedraaid. Een ideologische overtuiging kan wellicht met behulp van een Islamgeleerde worden getackeld, psychische problemen worden behandeld, of aan de thuissituatie worden gewerkt. Maar garanties? Die zijn er niet. ,,Toch evalueren we ook verschillende exitprogramma’s, om te kijken naar de resultaten. Verschillende manieren kunnen in verschillende gevallen worden ingezet.’’

Dat de problematiek in heel Europa wordt gevoeld blijkt ook wel uit een eerdere waarschuwing van de denktank voor veiligheidsvraagstukken Globsec al dat heel Europa de consequenties daarvan zal voelen. Zij worden bestempeld als nieuw veiligheidsgevaar, dat zich vanaf 2023 openbaart, kijkend naar de celstraffen die in Europa worden uitgedeeld. Nederland geldt als laagst straffend land, blijkt uit een onderzoek naar veroordelingen in zeven landen, met een gemiddelde van 36 maanden. Frankrijk deelt de hoogste straffen aan jihadisten uit. Daar verdwijnen ze gemiddeld 86 maanden achter de tralies.  

Dit is wat we tot nu toe weten van de verdachten: