Volledig scherm
Jaap van Dijk, wordt beëdigd. Hij neemt in 2016 ontslag bij de reservisten. © ANP

Oud-reservist: Soldaat niet goed voorbereid op ramp of aanslag

Jaap van Dijk stopt als reservist bij de Koninklijke Landmacht. Gedesillusioneerd klapt hij uit de school over hoe het eraan toegaat bij het Korps Nationale Reserve. De mensen die moeten bijspringen bij een ramp of aanslag, zijn zo slecht getraind, dat een groot deel dan niet kan worden ingezet.

Volledig scherm

Kansloos. Zo is de diensttijd van Jaap van Dijk (29) misschien het best samen te vatten. Kapotgemaakt door bezuinigingen, die ervoor zorgen dat hij ook na anderhalf jaar nog niet klaargestoomd is om bij te springen als het écht misgaat in Nederland. Terwijl dat precies is waar de 3000 mannen en vrouwen van de Nationale Reserve voor bedoeld zijn. Als er een ramp is, of een aanslag, dan kan hulp van de reserves in worden geroepen.

In theorie dan, ontdekt soldaat Van Dijk al snel. Want wordt er geoefend, in het holst van de nacht, en wil hij schieten, dan kan het niet: munitietekort. ,,Dan roep je dus, geen 'pang pang', maar 'pinda, pinda'. Daardoor mis je de adrenaline, die hoort bij het schieten. Als het écht nodig is om je wapen te gebruiken, kan je daar minder gemakkelijk mee omgaan.'' Tot zover een bekend probleem bij defensie.

Trainingsuren
Niet bekend is dat er de afgelopen jaren zó fors is bezuinigd op het aantal trainingsuren voor reservisten die in het leger dienen naast een gewone baan, dat een deel van de mannen en vrouwen helemaal niet inzetbaar is voor alle taken die ze moeten verrichten. ,,In 2015 begon het goed, we oefenden lekker. Maar halverwege 2015 stopte dat. Ik ben toen nog maar twee keer op oefening gegaan. Dat moet minimaal tien keer zijn.''

De consequenties zijn groot, als er in Nederland complexere klussen zijn die moeten worden geklaard, zoals het bewaken van gebouwen of het handhaven van de openbare orde. ,,Als je te weinig traint, ben je alleen geschikt om zandzakken te dragen. Of je wordt ingezet bij een bosbrand.''

Soldaat Van Dijk stapt naar zijn leidinggevende: hiervoor heeft hij niet getekend. 'Hou vol', krijgt hij te horen. 'In 2016 wordt het beter.' Van Dijk luistert, want hij heeft zijn eed op Fort Wierickerschans in zijn woonplaats Bodegraven niet voor niets afgelegd. ,,Ik wilde iets doen voor de maatschappij.'' Hij doorstond de selectie en belandde in een 'hele leuke groep': Delta Compagnie Den Haag. ,,De Natres is een onderdeel van je leven.''

Urenaantal
Zo'n compagnie bestaat uit 152 man en heeft 36.000 trainingsuren nodig om volledig inzetbaar te zijn. In 2016 zou het normale aantal uren weer gehaald worden, krijgt Van Dijk te horen. Maar begin dit jaar blijkt dat er weer wordt bezuinigd. De reservisten krijgen budget voor 12.500 trainingsuren. Omdat de compagnie waarin Van Dijk zit al verplichtingen aanging, wordt dat voor hen opgeschroefd naar 15.000.

Als Van Dijk dit hoort, is de maat vol. Hij wil niet langer dienen. ,,Ik vond dat ik het tegenover mezelf niet kon maken om te blijven. Als je zo kan bezuinigen op een onderdeel, waarom bestaat het dan? We mogen blij zijn als 30 procent van de 3000 reservisten goed getraind is. De Natres wordt niet serieus genomen. Complexere opdrachten zijn onuitvoerbaar geworden, zelfstandig opereren is onmogelijk.''

Van de militaire basisvaardigheden van reservisten zoals Jaap zijn een stuk of acht niet meer op peil, het beoogde niveau wordt niet gehaald. Zelfs de schietoefeningen zouden zijn uitgekleed. Bij de training mogen de reservisten een wapen dragen, maar écht geoefend zijn ze niet. Doordat de reservisten geen steun meer verlenen aan de luchtmobiele brigade, moeten ze daar meer zelf doen, waardoor die brigade ook trainingsuren mist.

In 2018 moet het beter worden. Maar dan, zo klinkt het in Den Haag, duurt het zeker een jaar voordat de schade wordt ingehaald. Van Dijk: ,,De spullen die je krijgt zijn perfect, de lessen ook. Alleen zijn het er veel te weinig. En als ik dan zie wat er in Brussel is gebeurd...'' Hij kan 't eigenlijk niet geloven. ,,Zo ga je toch niet met mensen om?''

'We voldoen aan de norm'

Een woordvoerder van Defensie erkent dat er forse bezuinigingen uit 2015 zijn, die ook de reservisten treffen. 'Pijnlijk', concludeert hij. Maar hij ontkent dat er daardoor een grote groep onvoldoende geoefende reservisten in Nederland huist. ,,Soms wordt het aantal oefenuren niet gehaald, omdat de reistijd bij het aantal oefenuren is inbegrepen. Het ene peloton is langer op weg naar de oefenlocatie dan het andere. Maar met het aantal uren dat nu beschikbaar is, kan gemiddeld genomen worden voldaan aan de norm voor minimale getraindheid.'' Dat betekent dat er volgens de woordvoerder wél samengewerkt kan worden met een peloton van zo'n twintig tot veertig man, maar er niet geoefend wordt om in compagnieverband taken te verrichten. Hoe meer mensen, hoe meer communicatie en vaardigheden om samen te werken er moeten zijn. Taken zoals het beveiligen van een gebouw kunnen worden verricht, zegt de woordvoerder. ,,Het hangt er wel van af wat voor gebouw dat precies is. Ergens dit jaar moet er uiteindelijk geld bijkomen, maar we weten niet precies wanneer.''