Volledig scherm
Bacterie van dichtbij. © Shutterstock

'Superbacte­rie' die tegen álle soorten antibiotica kan, rukt op naar Nederland

Australische onderzoekers hebben een 'superbacterie' ontdekt die bestand is tegen álle bekende soorten antibiotica. De veelvoorkomende huidbacterie, genaamd 'staphylococcus epidermidis', is in álle landen om ons heen al gesignaleerd. Bij verzwakte mensen kan die ernstige infecties veroorzaken en in sommige gevallen zelfs leiden tot de dood. 

De bacterie werd als eerste in Australië waargenomen, maar inmiddels hebben veel meer landen ermee te kampen. In alle ons omringende landen is de superbacterie inmiddels gesignaleerd, in het zuidoosten van Engeland, in het Duitse Noordrijn-Westfalen en ook bij onze zuiderburen in België. Verder is de bacterie in Oostenrijk, Denemarken, Frankrijk, Ierland, het Verenigd Koninkrijk en de VS gevonden.

Quote

Het lijkt mij heel onwaar­schijn­lijk dat we die bacterie hier niet zouden hebben

Hoogleraar Alex Friedrich

Hoogleraar medische microbiologie van de Rijksuniversiteit Groningen, Alex Friedrich: ,,Het lijkt mij heel onwaarschijnlijk dat we die bacterie hier niet zouden hebben. Wij zijn geen eiland, dus ik ga er vanuit dat we die in Nederland gaan vinden of al hebben gevonden.'' Het afdelingshoofd van het UMCG onderzoekt nu de stammen die zij in het laboratorium in de vriezer hebben op de aanwezigheid van de superbacterie, die niet makkelijk te ontdekken is.

,,Dat deze bacterie zich niet alleen landelijk maar ook internationaal heeft verspreid, geeft aan dat er een wereldwijde epidemie gaande is'', legt de van oorsprong Duitse wetenschapper Friedrich uit. Tot nu toe werd gedacht dat de twee belangrijkste antibiotica nog steeds kunnen worden ingezet tegen dit type huidbacterie. ,,Die twee antibiotica werken normaal levensreddend'', verklaart Friedrich. ,,Het scenario dat de antibiotica niet normaal werken, is echt een bedreiging voor de patiëntenzorg.''

Quote

Dat antibioti­ca niet werken, is echt een bedreiging voor de patiëntenzorg

Professor Alex Friedrich

Isoleren

Volgens Friedrich moet medisch personeel veel voorzichtiger omgaan met mensen die de veelvoorkomende bacterie hebben, om zo verdere verspreiding te voorkomen. ,,Nu denken we als we zo'n patiënt hebben in de meeste gevallen niet na over isoleren, zoals we bij de ziekenhuisbacterie MRSA wél doen.''

Nu deze specifieke staphylococcus epidermidis-stam zich als een infectieziekte kan verspreiden, betekent dat volgens Friedrich dat ‘patiënten die dragers zijn op de intensive care, in isolatie moeten worden geplaatst'.

Wanneer is deze 'superbacterie' levensgevaarlijk?
Normaal gesproken beschermt de bacterie ‘'staphylococcus epidermidis' de huid. Ze wordt pas gevaarlijk als ze in de buurt komt van kunststof implantaten, zoals een kunstknie, kunststof bloedvaten of katheters die in de bloedbaan liggen. ,,Als er gebruik wordt gemaakt van kunststof materialen, zoals een kunstheup of hartklepprothese, dan kan die daaraan gaan plakken bij de operatie en soms een infectie veroorzaken'', verklaart Jaap van Dissel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Omdat bijna alle patiënten op de intensive care infuuslijnen hebben, is de intensive care dé plek waar de bacterie de meeste slachtoffers maakt. Dat er geen enkel antibioticum aansloeg is volgens de RIVM-topman, die aan het hoofd staat van het Centrum Infectieziektebestrijding, tot op heden in Nederland nog niet voorgekomen.  
Volgens RIVM'er Van Dissel, tevens hoogleraar aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), hoeven ook mensen met een kunstheup zich niet massaal zorgen te maken. ,,Bij operaties kunnen de bacteriën in de wond komen en dan later een infectie veroorzaken, maar als die kunstheup er eenmaal in zit, dan zal je van deze bacterie over het algemeen geen last krijgen.''
Ook volgens Friedrich is deze bacterie nu nog geen bedreiging voor de volksgezondheid. ,,Maar voor de patiënten op de intensive care kan die wél levensgevaarlijk zijn. Daarom ga ik alles op alles zetten om mijn patiënten daartegen te beschermen.'' Friedrich vreest dat de superbacterie ons in de toekomst mogelijk nog veel meer parten gaat spelen. ,,Onze geneeskunde gebruikt steeds meer implantaten van kunststof en ander materiaal en dat is dé plek waar deze bacterie goed gedijt.''