De hele wereld keek mee, toen zijn ingenieuze schoonmaaksysteem begin september vanuit San Francisco naar zee werd gesleept. De plasticvanger moet een enorme drijvende vuilnisbelt opruimen die voor de Amerikaanse westkust drijft, tussen Californië en Hawaï. Binnen vijf jaar moet de helft van dat ‘plasticeiland’, dat twee keer zo groot is als de staat Texas, opgevist zijn.

Dat blijkt echter lastiger dan gedacht. Plastic dat wordt ingesloten door de 600 meter lange drijvende buis in de vorm van een rookworst, drijft er weer uit. Daardoor kan het niet uit het water worden gevist. 

Het team van The Ocean Cleanup laat zich niet uit het veld slaan, melden ze in een filmpje op hun website. ,,We werken momenteel aan oplossingen. Dit is ons testsysteem, dit is de eerste keer dat welk schoonmaaksysteem dan ook wordt gebruikt in de oceaan.  We waren voorbereid op verrassingen.’’

Oorzaak van het probleem lijkt dat de plasticvanger te langzaam is, vermoeden de techneuten van het in Rotterdam gevestigde bedrijf. Om het plastic te vangen, moet de arm zich sneller voortbewegen dan het plastic. ,,We onderzoeken nu waarom dat niet gebeurt. Vanaf ons monitoringsschip zetten we drones met camera's, drijvende gps-ontvangers en allerlei andere tools in om te kijken hoe ons systeem, de golven en het plastic zich gedragen’’, zegt Arjen Tjallema, technologiemanager van The Ocean Cleanup. Zijn team test nu een eerste oplossing, waarbij de opening van de ‘rookworst’  zestig à zeventig meter breder is gemaakt. 

Goed nieuws is er ook: in de armen van de plasticvanger zijn tot nu toe geen levende schepsels aangetroffen. Dat dieren erin verstrikt raken, was één van de scenario's waar zeebiologen voor vreesden. Kritiek is er ook op het fundamentele idee achter het systeem. Het zou een hele dure en omslachtige manier zijn om slechts een klein gedeelte van de plasticsoep op te vangen. De echte oplossing ligt volgens critici op land, en bij riviermondingen: voorkomen dat plastic in zee belandt, zou veel efficiënter zijn.

Boyan Slat, die in 2013 stopte met zijn studie aan de TU Delft om zich volledig op zijn uitvinding te storten, blijft echter onverminderd optimistisch. ,,. We hebben een systeem in de oceaan. Ik vertrouw erop dat we, na alle problemen die we al opgelost hebben, ook deze zullen overwinnen.’’