Volledig scherm
PREMIUM
Koos van Dam, oud-diplomaat en Syrië-kenner. © Marco de Swart

'We móeten wel met Assad praten'

diplomaat Van DamIn Nederland vind je moeilijk iemand die meer afweet van Syrië dan Koos van Dam. Afgelopen anderhalf jaar bemoeide de diplomaat zich namens het kabinet met het land. 'Er is geen enkel uitzicht op een afloop.'

Quote

Natuurlijk zou het beter zijn als Assad weg zou gaan. Maar voorlopig is de realiteit dat hij er nog zit

Koos van Dam, voormalig speciaal gezant voor Syrië

Van Dam: ,,Het probleem is dat iedereen lang dacht dat president Assad zelf wel zou vertrekken; dat hij zijn legitimiteit verloren had. Dat klopt ook wel, maar hij vertrok niet. Daarna werd de inzet dat er onderhandeld moest worden over zijn vertrek. Daar ging Assad niet mee akkoord. Logisch ook."

Zegt u dat Assad moet blijven?
,,Natuurlijk zou het beter zijn als hij weg zou gaan, in de toekomst. Maar voorlopig is de realiteit dat hij er nog zit. Bij een conflict dat zo bloederig is als dit, moet je dan zeggen: we moeten in ieder geval probéren met hem te onderhandelen."

Koos van Dam (71) is weer ambteloos burger, thuis in Den Haag. Sinds begin 2015 werkte de diplomaat en oud-ambassadeur als speciaal gezant voor Syrië vanuit Istanboel. In die Turkse stad is de belangrijkste Syrische oppositiegroep gevestigd.

Van Dam werd door minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken op pad gestuurd om contacten te leggen met de oppositiegroepen en bij andere landen naar draagvlak te zoeken voor een mogelijke oplossing. Hij reisde vanuit Istanboel naar Teheran, Ryaad, Moskou, Jordanië en veel andere landen.

U was al met pensioen toen Koenders u vroeg om als Syriëgezant aan de slag te gaan. Wat dacht u toen u die vraag kreeg?
,,Dat dit precies is wat ik altijd al wilde doen. Vanaf mijn 19de - dat was in 1964 - heb ik wat met het land. Ik schreef er mijn proefschrift over en later een boek. Dat wordt wereldwijd als standaardwerk beschouwd."

Dan moet het u als Syriëkenner veel verdriet doen om het land nu in deze situatie te zien.
,,Natuurlijk, het is vreselijk. Ik kon als Syriëgezant niet eens naar het land reizen. We spreken niet met de regering, dus kon ik niet naar gebieden reizen waar Assad de scepter zwaait. En de andere delen zijn levensgevaarlijk door IS. Ik ben er zeker wel honderd keer geweest en nu is dat niet meer mogelijk. Dat doet pijn, maar voor de Syriërs is het veel erger. Ik heb zo te doen met al die mensen die niet terug kunnen naar hun land, maar ook geen toekomst hebben."