Volledig scherm
PREMIUM
Geert Wilders ontvangt het boek Kwaad uit handen van de schrijver journalist Olivier Niemöller. © Marco Okhuizen

Wierd Duk peilt de stemming: Onvrede die kan omslaan in haat

boze burgersVeel Nederlanders zijn kwaad omdat ze zich in de steek gelaten voelen door de politiek. In een nieuw boek krijgen ze een stem.

Quote

Wanneer mensen merken dat je ook maar iets met de PVV hebt, lig je eruit

Yvonne

Vanuit een raam van de Den Uyl-zaal in de Tweede Kamer kijk je uit op het Binnenhof. Terwijl buiten een groepje gehoofddoekte schoolmeisjes richting de Ridderzaal loopt, neemt Geert Wilders hier het boek Kwaad van auteur Joost Niemöller in ontvangst. Hierin komen 31 Nederlandse burgers aan het woord: over immigranten, de multiculturele samenleving, de islam, de 'gevestigde orde', over Fortuyn - die ze enorm missen - en ook over Wilders.

Het is een beklemmend boek, doordat uit de gesprekken duidelijk wordt hoe verstikkend sociale druk kan zijn. De vrouwen en mannen die Niemöller (59) opzocht - oud, jong, hoog- en laagopgeleid, homo en hetero - behoren tot de honderdduizenden Nederlanders die in Wilders de aanvoerder zien van een heuse revolte.

Ze vormen een groep, maar ze voelen zich volgens Niemöller 'totaal alleen'. Dat komt doordat zij hun opinies niet terugzien in de media, doordat ze telkens horen dat PVV'ers 'tokkies' zijn en omdat hen wordt verteld dat het onfatsoenlijk is om op Wilders te stemmen. Daarom verheimelijken ze hun sympathie voor de PVV, soms tot in hun kennissen- en familiekring. Anders dreigt maatschappelijke uitsluiting. Zoals lerares Yvonne het uitdrukt: ,,Wanneer mensen merken dat je ook maar iets met de PVV hebt, lig je eruit.'' Om die reden wilden Niemöllers gespeksparters, op drie na, anoniem blijven.