Volledig scherm
PREMIUM
© EPA

'Wim overkomt niets per ongeluk'

overstap pijbesHet was een opmerkelijke overstap: van het Rijks naar museum Voorlinden. Wie is museumdirecteur Wim Pijbes? 'Wim overkomt niets per ongeluk'.

Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
Wim Pijbes, Suzanne Swarts en Joop van Caldenborgh (M) tijdens de opening van Museum Voorlinden. © ANP

Ze zien het op televisie gebeuren, thuis in Veendam: Piet en Grietje Pijbes, tachtigers, kijken toe hoe oudste zoon Wim het Protocol der Protocollen doorbreekt. Buiten alle afspraken om gaat de directeur van het Rijksmuseum voor De Nachtwacht spontaan op de foto met de Amerikaanse president Barack Obama.

Piet en Grietje zeggen tegen elkaar - denk het Groningse accent er zelf even bij: ,,Kijk die twee nou. Ze zijn even groot, ze zijn even oud. En ze hebben allebei een leuke baan.'' Daarna gaan ze weer aan het werk in hun Veendammer wijnhandel, die ze nog altijd samen runnen.

Carrièreswitch
Obama en Pijbes hebben nog iets gemeen: beiden maken deze maanden een ingrijpende carrièreswitch. Barack Obama vertrekt bijna uit het Witte Huis, Wim Pijbes doet sinds 1 augustus iets anders. Vandaag opent koning Willem-Alexander officieel de nieuwe werkplek van het zondagskind uit de Nederlandse kunstwereld: het Wassenaarse museum Voorlinden, waar de particuliere collectie van de vermogende ondernemer Joop van Caldenborgh een prachtplek heeft gekregen. Althans, wie de kunstrecensenten mag geloven, die na de voorvertoningen een melkweg aan sterren over het museum en zijn verzameling uitstortten.

Hij flikt het weer: Willem Meint Jans Pijbes, van 9 oktober 1961. Hij brengt Voorlinden, een van de kleinere musea in Nederland, al weken succesvol onder de aandacht in de media. Zoals hij dat ook deed met 'zijn' Rijksmuseum, rond de ingrijpende verbouwing. Na de heropening werden alle bezoekersrecords verbroken.

Deze krant benaderde tientallen mensen rond Pijbes om een beeld te schetsen van 'dé museumman van Nederland', zoals Kunsthal-directeur Emily Ansenk hem omschrijft. De man die ogenschijnlijk met gemak bluf, intelligentie, lef, zakelijk instinct en smaak met een scherpe marketingantenne combineert. ,,Hij kent zijn gelijke niet'', oordeelt Joop Daalmeijer, de scheidend voorzitter van de Raad voor Cultuur.

Schoolcabaret
,,Die kwaliteiten heeft Wim altijd gehad", meent cabaretier Bert Visscher, jeugdvriend van Pijbes. Samen bezochten ze het Winkler Prins Lyceum in Veendam en vormden daar een schoolcabaret. Visscher bleef na het eindexamen op het podium staan, Pijbes verdween naar de coulissen.

,,Hij was mijn manager, wist precies hoe hij mijn voorstellingen moest verkopen. Ook deed hij de techniek.''

Tegelijk borrelt een kant van Pijbes omhoog die veel minder bekend is: die van de uiterst ijdele, keiharde manager, die absoluut geen kritiek duldt. ,,Een man die een licht schrikbewind voert als mensen hem voor de voeten lopen'', zegt iemand die jaren met Pijbes samenwerkte, op voorwaarde van anonimiteit. Want: ,,Als Wim weet dat je negatief spreekt over hem, heb je een probleem. Hij wil het beeld dat van hem bestaat boven alles in stand houden, dat weet zijn omgeving maar al te goed.''

Joop van Caldenborgh, rijk geworden met zijn chemiebedrijf Caldic, reageert niet op verzoeken om mee te werken aan dit profiel van de man die zijn collectie aan de man brengt. Dochter Yvette, ook bestuurder bij Voorlinden, zegt door de telefoon: ,,Ik vertel helemaal niets over Wim. Dat hebben wij intern afgesproken.''

Daalmeijers Raad voor Cultuur adviseert regering en parlement over subsidieaanvragen van culturele instellingen. In 2012 vraagt het Rijksmuseum om bijna 28 miljoen euro subsidie, het advies van de Raad valt krap 2 miljoen euro lager uit, met een kritische toelichting. Zo ontbreekt een 'heldere focus op de organisatie' en moet een nieuw activiteitenplan worden geschreven, want wat er lag sloot 'niet aan op de internationale statuur van het museum'.

In het NOS Journaal reageert Pijbes die avond woedend. 'Ik laat me de maat niet nemen door de Raad voor Cultuur', briest hij. Bij Nieuwsuur wordt Daalmeijer op zijn beurt weer gevraagd daarop in te gaan: 'Het is nogal makkelijk om Wim Pijbes de maat te nemen, want hij is geloof ik maar 1 meter 56'. Nu zegt hij daarover: ,,Dat was een fauxpas van me, eentje die Pijbes totaal niet kon hebben. Hij is nogal een karakter."