Volledig scherm
© ANP

Examenleerling is gebaat bij kleiner vakkenpakket

OpinieDe eerste schoolexamens staan voor de deur. Veel leerlingen krijgen te maken met vakken die voor hun verdere studieleven irrelevant zijn. Freek van Sambeek pleit voor een systeem zoals in Groot-Brittannië.

De eerste schoolexamens voor de examenjaren op de middelbare scholen naderen. Als zesdeklasser weet ik uit ervaring dat je resultaten afhangen van twee kenmerken: de hoogte van je IQ en je inzet.

Het IQ is bepaald door je dna en slechts beperkt veranderlijk, terwijl je inzet wel substantieel verbeterd kan worden. Ik heb gemerkt dat we hieraan vrijwel nooit aandacht besteden op school. De docenten zeggen dat je hogere punten haalt als je jezelf voorbereidt. Ze zeggen niet hóé je jezelf zover krijgt om harder te werken. De slagingspercentages lijden eronder. Scholen moeten hun leerlingen laten weten hoe ze hun inzet kunnen vergroten, willen ze tienduizenden studiejaren per jaar besparen. Als je rondkijkt in de klas, zie je veel ongeïnteresseerde blikken. Het moet toch leuk zijn om te leren? Waarom kunnen de scholen dit niet bereiken?

Quote

Voor de leerlingen die al weten dat ze scheikunde willen studeren, is Duits weinig interes­sant

Ik heb hierover met klasgenoten gesproken. Herhaaldelijk blijkt dat veel verplichte vakken irrelevant zijn voor de leerling zelf. Hoewel elke leerling voor de bovenbouw op het vwo een profielkeuze maakt, is daar alleen een globaal onderscheid tussen een bèta- en een alfaprofiel. Het aantal vakken daalt meestal van elf tot acht. Voor de leerlingen die al weten dat ze scheikunde willen studeren, zijn economie of Duits weinig interessant. De houding van deze leerlingen verslechtert bij die vakken, net als de resultaten.

Daarom is het bij onze overzeese buren anders geregeld. In de laatste twee jaar in het voortgezet onderwijs kiest iedere leerling in het Verenigd Koninkrijk drie tot vier vakken. Dit is een jaar later dan de profielkeuze bij ons, omdat de leerlingen op dat moment beter weten welke richting ze op willen na de middelbare school. Daar verdiepen de leerlingen zich in de gekozen vakken meer dan wij in Nederland doen. Vaak hebben ze zelfs twee docenten per vak, die nét wat andere onderwerpen behandelen en nét wat anders lesgeven. De leerlingen hebben natuurlijk de vakken gekozen die ze het leukst, het nuttigst en het interessantst vinden. De slagingspercentages liggen hoger: rond de 98 procent slaagt op het hoogste niveau voor zijn eindexamen, terwijl in Nederland jaarlijks rond de 10 procent zakt op het vwo. Verder verschilt het onderwijs weinig met het Nederlandse.

We kunnen concluderen dat het systeem in elk geval positieve invloed heeft op de resultaten. Doordat minder leerlingen een schooljaar nog een keer moeten doen, bespaart Engeland flink op onderwijskosten, vergeleken met Nederland. Belangrijker is dat de leerlingen vakken kunnen volgen waar ze echt om geven.

De overheid is dus in staat de inzet van de scholieren te vergroten door een verandering van het onderwijssysteem. Nederland zou een transformatie naar een schoolsysteem als het Engelse moeten overwegen. 

Freek van Sambeek (17) is leerling van het Van Maerlantlyceum in Eindhoven.