Volledig scherm
© REUTERS

Globalisering is niet plotsklaps alleen slecht

OpinieTijdens de coronacrisis gaat de beschuldigende vinger vaak naar globalisering. Niet helemaal terecht, vinden Ton van Rietbergen en Jan Jacob Vogelaar. 'We hebben veel baat gehad bij globalisering'.

Veel mensen zien globalisering als dé boosdoener in tijden van corona. Sceptici stellen dat de corona-uitbraak het teken is dat de globalisering heeft gefaald. Volgens sommigen zou dit zelfs het einde van de globalisering inleiden.

Tijdens deze crisis wordt inderdaad duidelijk hoe afhankelijk Nederland is van andere landen. Veel producten die nodig zijn om de gevolgen van de crisis in te perken worden elders geproduceerd. Medicijnen, waaronder paracetamol, worden grotendeels geproduceerd in China en India. Ook de beademingsapparatuur waaraan behoefte is, wordt buiten Nederland geproduceerd. Hoewel het toont dat we kwetsbaar zijn, mag dit geen reden zijn om ons geglobaliseerde systeem af te schrijven.

Quote

De crisis toont de zwakte van het systeem, maar gooi het kind niet met 't badwater weg

We hebben veel baat gehad bij globalisering. Dankzij specialisatie en wereldhandel zijn welzijn en welvaart duizelingwekkend toegenomen. Zo is de gemiddelde wereldwijde levensverwachting opgelopen tot 72 jaar en is de kindersterfte in 30 jaar meer dan gehalveerd. Honger nam wereldwijd af als gevolg van een aanzienlijke toename in voedselproductie. Analfabetisme, het aantal mensen dat leeft onder de armoedegrens en het percentage volwassenen dat geen basisonderwijs kreeg, is de afgelopen decennia sterk gedaald. Globalisering is niet louter een feestje voor multinationals. Als handelsknooppunt heeft juist Nederland er enorm van geprofiteerd.

De vondst van een vaccin tegen corona is bij voorbaat al een verdienste van de globalisering. Vaccinontwikkeling gebeurt niet in isolatie. Mondiale uitwisseling van kennis en ideeën tussen onderzoekers is, naast uitwisseling van goederen en personen een wezenlijk onderdeel van globalisering.

Wel is deze pandemie een kans om het huidige productiesysteem bij te sturen. Daarbij denken wij niet aan de nationalistische reflex die we aan de rechterkant van de politiek zien of compleet afzweren van marktdenken zoals sommige linkse partijen voorstaan.

De markt blijft nodig, maar dient te worden ingeperkt. Zo heeft de wereldwijde ongelijkheid buitensporige proporties aangenomen. Oxfam Novib concludeerde onlangs dat 2.153 miljardairs gezamenlijk even veel bezitten als 4,6 miljard mensen, circa 60 procent van de wereldbevolking. Het aanpakken van die ongelijkheid door de belastingdruk op vermogen te verhogen en die op arbeid te verlagen is een belangrijke eerste stap. De allerrijksten vinden dat inmiddels zelf ook nodig. Maar liefst 121 miljardairs hebben onder de slogan 'miljardairs versus hooivorken' gevraagd om hogere belastingen. Om kansengelijkheid te vergroten, de zorg te verbeteren en het klimaatprobleem aan te pakken. Deze crisis wijst ons op een aantal zwakke plekken in ons geglobaliseerde systeem, maar we moeten het kind niet met het badwater weggooien.

Jan Jacob Vogelaar en Ton van Rietbergen, economisch geografen, Universiteit Utrecht.