Volledig scherm
© ANP XTRA

Ouderen zijn belangrijk, en hun zelfrespect ook

OpinieIs het minder erg als ouderen sterven? Nee. Zelfs als ze niet actief bijdragen aan de maatschappij, zijn mensen in 'de derde levensfase' van groot belang. Dat stelt oud-gedeputeerde Gerard J. Hazenkamp.

Maar het zijn toch vooral ouderen die overlijden aan het coronavirus', hoorde ik onlangs zeggen.

Die constatering is feitelijk juist. Toch bleef er wat haken. Er zitten twee boodschappen achter. De eerste is dat het overlijden van ouderen minder erg is dan dat van jongeren. De tweede is dat ouderen in hun kwetsbaarheid juist energie en vitaliteit bij jongeren opwekken. 'Oud zijn' is voor hen daarmee ver weg.

Quote

Wie zich afvraagt of hij of of zij er nog toe doet, raakt allicht ontmoedigd

Die tweede boodschap behoort tot de verborgen betekenissen van ouderen voor onze maatschappij. Energie en vitaliteit zijn immers van essentieel belang.

Een andere belangrijke verborgen betekenis is de overdracht van de maatschappij door ouderen aan jongeren.

Ouderen hebben de (destijds aan hen overgedragen) maatschappij in stand gehouden en versterkt. Zij dragen die op hun beurt over aan jongere generaties. Dat lijkt een open deur, maar is het niet.

Maatschappelijke keuzes zijn niet vanzelfsprekend. Ouderen hadden in hun tijd andere keuzen kunnen maken. Collectief kunnen emigreren, hun voortplanting staken, aan de drugs gaan, zich afkeren van leren en werken. Én ze hadden collectief externe bedreigingen op hun beloop kunnen laten.

Dat is allemaal niet gebeurd. Onze maatschappij is niet verloederd en is tot veel in staat, óók bij het bestrijden van corona.

Nog een andere verborgen betekenis is die van de tijdsbegrenzing. Ouderen laten zien dat het aardse leven eindig is en begrensd, waardoor jongeren zich realiseren dat zij hun idealen en maatschappelijke werkzaamheden binnen een bepaalde periode moeten zien te verwerkelijken. En zo zijn er meer verborgen betekenissen van ouderen als collectiviteit.

Begin dit jaar bracht de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving een advies uit aan de regering: 'De derde levensfase, het geschenk van de eeuw'. Die titel duidde op de toegenomen levensverwachting.

Mensen vanaf 67 die de derde levensfase ingaan, hebben volgens de Raad drie waarden: verlangen naar autonomie, verlangen naar verbondenheid én de behoefte ertoe te doen. Die derde waarde is een confronterende, die het zelfrespect raakt.

Het advies geeft vele voorbeelden van maatschappelijke en sociale bijdragen die mensen in de derde levensfase kunnen leveren. Maar wie als individuele oudere, kwetsbaar en met zorgen over de eigen toekomst, zich afvraagt of hij of zij 'ertoe doet', zal mogelijk toch wat aarzelen bij het antwoord. Die aarzeling werkt ontmoedigend en verzwakt de levenslust.

Het besef dat er naast het individuele 'ertoe doen' ook een collectief 'ertoe doen' bestaat, kan het zelfrespect activeren. Jammer dat ons land nog geen monument kent dat waardering voor de overdracht van de maatschappij aan jongeren verbeeldt.