Volledig scherm
© ANP XTRA

Technologie overvalt de werknemer in zijn huis

OpinieNederland werkt massaal thuis tijdens de coronacrisis. Daarmee komen technologieën die werknemers op de werkvloer al in de gaten kunnen houden, nu ook onze huiskamers binnen, stelt Bob-Jan Kreiken, student Bestuurskunde en Rechtsgeleerdheid.

Voor wie bekend is met George Orwell, vooral beroemd geworden met zijn toekomstroman 1984, klinken de reeds ingezette quarantainedrones griezelig in de oren. Maar het is niet alleen de overheid die we moeten vrezen in de coronacrisis. In de aanloop naar de huidige overheidsmaatregelen hebben veel bedrijven unilateraal besloten om werknemers thuis te laten werken.

Quote

We wanen ons bevoor­recht: we hoeven het werk niet neer te leggen

We wanen ons bevoorrecht dat we ons werk niet hoeven neer te leggen. Maar naast het in eerste instantie lollige en ongemakkelijke videobellen, kleven er ook grote risico's aan thuiswerken. En dan ik heb het niet over stress, malware en datalekken. Ik heb het over Big Boss. Technologieën en algoritmes die nu al op de werkvloer worden ingezet om werknemers digitaal in de gaten te houden, hebben hun weg gevonden naar onze woonkamer via de bedrijfslaptop of geïnstalleerde software op onze eigen computer.

In de chaos, huiselijke drukte en baanonzekerheid hadden werknemers geen andere keus dan het met één muisklik in huis halen van allerlei handige doch ingewikkelde programma's. Deze technologie bewijst zich voor velen als een life-saver. Toch moeten we vraagtekens zetten bij deze abrupte overgang naar een uiterst intieme werkgever-werknemer-relatie. De videovergaderingen bijvoorbeeld, met soms wel 100 aanwezigen, lijken net op Bentham's panopticon waarbij de baas altijd kan zien of je online bent, wel oplet, wat er zich thuis en in een later stadium zelfs op je computerscherm afspeelt. We kleden ons netjes. Ruimen onze kamers op. Misschien toch maar die politieke poster van de muur halen, dat verdachte tabblad sluiten. Armoede, wanorde en excentriciteit worden omgewisseld met een schilderij dat de baas zou appreciëren. Tussen 09.00 uur en 17.00 uur kan je beeldscherm elk moment aanslaan voor een speech van de baas: 'Winston, kijk je mee?'

Bijna zo onzichtbaar als het coronavirus grijpen deze technologieën langzaam om ons heen als een virtuele enkelband. Hoe langer deze crisis aanhoudt, hoe meer we deze technologieën gemakzuchtiger gebruiken als plaatsvervanger voor normale vergaderingen, bijeenkomsten en colleges. Op den duur zullen we zo ook na de crisis intensievere digitale monitoring door onze werkgevers leren slikken. Ik begrijp het: er staat nu veel op het spel. Je wilt niet als de zeur bekend staan die zijn camera bedekt, want conformiteit is carrière-technisch beter en makkelijker. Privacy is je laatste zorg. Maar tunnelvisie is desastreus. In tegenstelling tot de overheid zijn er in de private sector geen politici en media die onze rechten waarborgen.

Het is daarom aan de werknemers en vakbonden om deze nieuwe gang van zaken in twijfel te trekken. Ga de dialoog aan met je werkgever voordat het te laat is. Het is je recht. 

Bob-Jan Kreiken is student Bestuurskunde en Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit Leiden.