Volledig scherm
Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet deelt flyers uit in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen © ANP

Amsterdam maakt zich op voor nieuwe revolutie

GemeenteraadsverkiezingenOok politiek Den Haag volgt bij de raadsverkiezingen ‘slagveld Amsterdam’ met argusogen. De uitslag in de hoofdstad is symbolisch belangrijk. Het wordt een nek-aan-nekrace tussen D66 en GroenLinks.

Quote

Voor de kiezer wordt de campagne een overzichte­lij­ke strijd tussen D66 en FvD, terwijl Baudet bij deze verkiezin­gen alleen meedoet in Amsterdam

Communicatiestrateeg Kaj Leers

Jarenlang was de politiek in Amsterdam een dieprood bolwerk. Maar in 2014 slaagde D66 erin de PvdA omver te werpen. Nu dreigt na vier jaar een volgende revolutie in de hoofdstad: D66 kán op 21 maart worden onttroond door GroenLinks.

Die partij wil maar wat graag meeliften op de populariteit van GroenLinks-leider Jesse Klaver, die landelijk voor een recorduitslag zorgde. GroenLinks hoopt daarbij dat D66 kwetsbaar is door het ‘rechtse’ kabinet met VVD, CDA en ChristenUnie waar het sinds oktober in zit. Sterker: de Amsterdamse lijsttrekker Rutger Groot Wassink noemt D66 ‘gewoon een rechtse partij’. GroenLinks staat klaar om de progressieve kiezer met open armen te verwelkomen.

Die verwachting is niet onrealistisch: in een recente peiling in opdracht van Het Parool en AT5 gaat D66 in Amsterdam van veertien naar acht zetels; zes zetels verlies. GroenLinks stijgt van zes naar negen zetels en zou daarmee de grootste partij worden.

D66 doet er intussen alles aan om GroenLinks in de grote steden voor te blijven. Daarvoor gebruikt partijleider Alexander Pechtold een strategie die hij eerder succesvol tegen de PVV van Geert Wilders inzette: de aanval,  deze keer op de new kid on the block: peilingslieveling Forum voor Democratie (FvD). Die partij heeft Amsterdam als enige gemeente in Nederland uitverkoren om er deel te nemen.

Overzichtelijk

D66 profiteert van de tweestrijd met FvD, maar het legt ook de partij van Thierry  Baudet geen windeieren, constateert de Amsterdamse communicatiestrateeg Kaj Leers. ,,Voor de kiezer wordt de campagne op deze manier een overzichtelijke strijd tussen D66 en FvD, terwijl Baudet bij deze verkiezingen alleen meedoet in Amsterdam. Waar ze daar eerder een potentieel van twee zetels hadden, kunnen dat er door alle aandacht nu drie of meer worden.”

In de Parool-peiling staat FvD – onder leiding van oud-columnist Annabel Nanninga – op vier zetels. Saillant: electorale concurrent VVD weet zich tegelijkertijd met zes zetels te handhaven.

De stembusgang in Amsterdam is om meer redenen interessant. Naast FvD maken nog vier andere partijen kans om te debuteren in de Amsterdamse raad: Denk, ChristenUnie, 50Plus en Bij1. Die laatste is de partij van Sylvana Simons, die eerder op de landelijke kandidatenlijst van Denk stond. In de laatste peiling legt Simons het met één zetel af tegen Denk, die op drie staat.

Amsterdammers hebben sowieso veel keus. Op het hoofdstedelijke stembiljet staan 28 partijen – acht daarvan wisten bij de vorige verkiezingen één of meer van de 45 te verdelen zetels te bemachtigen. Nu zou het aantal fracties weleens kunnen groeien naar elf.

Daarmee doet Amsterdam mee aan een landelijke trend, zegt onderzoeker Marianne Bank van Ipsos: de steeds verdergaande fragmentatie. ,,In een aantal gemeenten, zoals Amsterdam en Rotterdam, zien we die trend van steeds meer partijen. Dat kan straks bij de coalitievorming voor problemen zorgen en kan gevolgen hebben voor de bestuurbaarheid van gemeenten.”

Kantinetour

Quote

Leg Klavers speech van eind vorig jaar naast een toespraak van een willekeuri­ge PvdA’er: het is bijna dezelfde boodschap

Kaj Leers

Voor de coalitievorming in Amsterdam zal waarschijnlijk worden gekeken naar één of meer linkse partijen. In de Tweede Kamer hebben GroenLinks, SP en PvdA een soort samenwerkingsverdrag gesloten. Maar in verkiezingstijd is het ieder voor zich, want de uitslag van deze verkiezingen moet duidelijk maken wie de leiding heeft over het linkse blok. Als D66 de grootste wordt, wil de partij ook de VVD bij de coalitievorming betrekken. Als GroenLinks als grootste uit te bus komt, zal de partij de liberalen liever buiten willen sluiten en nadrukkelijk naar links kijken.

Vooral GroenLinks schiet met Klavers kantinetour – waarmee de partij óók de buschauffeur wil bereiken – onder de duiven van SP en PvdA. ,,GroenLinks wil de nieuwe, groene partij van de arbeid worden”, stelt Leers, auteur van het boek Megafoonpolitiek. ,,Leg Klavers speech van eind vorig jaar naast een toespraak van een willekeurige PvdA’er: het is bijna dezelfde boodschap.”

Voor de sociaaldemocraten – sinds 1949 altijd oppermachtig in de Stopera, het Amsterdamse stadhuis – dreigt een volgende electorale geseling. Ging de PvdA in 2010 nog van twintig naar vijftien en in 2014 nog van vijftien naar tien zetels, volgens de peilingen volgende week woensdag zou de partij er weleens wéér de helft daarvan (vijf zetels) over kunnen houden. En dat terwijl partijleider Lodewijk Asscher op de uitslagenavond zo graag wil zeggen dat het herstel van de PvdA in Amsterdam is begonnen.