Volledig scherm
Vooral Volkswagen sjoemelde met software. © AFP

Brussel controleert auto's zelf na Dieselgate

Europa gaat zich vanaf 2020 veel sterker bemoeien met het toezicht op de uitstoot van (nieuwe) personenwagens. Brussel controleert straks de auto’s steekproefsgewijs zelf, kan Europabrede terugroepacties opleggen en fabrikanten boetes tot 30.000 euro per auto opleggen als hun voertuig niet aan de wettelijke eisen voldoet.

Quote

Vergeleken met de geheimzinnige la­bo­ra­to­ri­um­tests van vroeger zijn verplichte checks op de weg per 40.000 nieuw geregistreerde auto’s een verbetering

Bas Eickhout, GroenLinks

Dat staat in een voorlopig akkoord dat onderhandelaars uit het Europese Parlement vandaag bereikten met tijdelijk raadsvoorzitter Estland. De nieuwe aanpak moet voorkomen dat Brussel weer met lege handen staat als de industrie testen manipuleert, nationale keuringsinstanties hun werk niet doen en nationale regeringen niets doen om hen te corrigeren. 

Dat gebeurde de afgelopen jaren en daardoor rijden er nu een kleine 35 miljoen diesels over de Europese wegen die niet aan de wettelijke uitstootnormen voldoen. 

Gemanipuleerd testen

Bij de gemanipuleerde testen in het laboratorium bleef hun uitstoot onder de norm, eenmaal op de weg en met de typegoedkeuring op zak blazen ze zoveel fijnstof de lucht in dat tal van grotere stadsagglomeraties zich gedwongen hebben gezien hun binnenstad voor diesels op slot te gooien of speciale vignetsystemen in te voeren. 

Uitgerekend Duitsland, het land waar dieselgate ontstond, en enkele Oost-Europese landen verzetten zich tegen de nieuwe aanpak, maar vonden een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten tegenover zich.

Zwakheden

Industriecommissaris Elzbieta Bienkowska, die al maanden geen goed woord over heeft voor de industrie, is tevreden. ,,Dieselgate heeft de zwakheden van onze regelgevings- en marktcontrolesystemen aan het licht gebracht. We weten dat sommige fabrikanten de boel belazerden en veel anderen mazen in de wet benutten. Om daar een eind aan te maken halen we nu het hele systeem overhoop. Na bijna twee jaar onderhandelen ben ik blij dat de belangrijkste elementen van onze voorstellen overeind zijn gebleven, inclusief echt Europees toezicht.”

Ook Monique Goyens van consumentenkoepel Beuc juicht de belangrijker rol van Europa in het toezicht toe. ,,Dat moet helpen belangenconflicten binnen lidstaten tegen te gaan.” Die kunnen nu immers een oogje dichtknijpen om hun eigen industrie te beschermen. 

Nooit meer gebeuren

Wel vindt ze dat Brussel veel meer voor de consument moet doen en bestaande diesels die niet aan de normen voldoen moet aanpakken. Volgens het CDA in Europa heeft dieselgate aangetoond wat er gebeurt als je Europese regels maakt en vervolgens 28 nationale instanties op de uitvoering loslaat. ,,Dat mag nooit meer gebeuren”, zegt transportcoördinator Wim van de Camp. 

GroenLinks spreekt van ‘een stap vooruit’. ,,Vergeleken met de geheimzinnige laboratoriumtests van vroeger zijn verplichte checks op de weg per 40.000 nieuw geregistreerde auto’s een verbetering.” Brussel moet er nu wel voor zorgen, aldus Bas Eickhout, dat de wetgeving ‘tot in de puntjes’ wordt nageleefd. 

Het Parlement onderzocht dieselgate zelf en leverde een snoeihard rapport af waarin zowel de industrie, de nationale goedkeuringsinstanties, hun regeringen én Brussel er stevig van langs kregen. Ook de sociaaldemocraten in Europa zijn tevreden dat er een nieuwe aanpak komt met meer sturing van Brussel: ,,Vanaf nu zullen lidstaten zich aan de regels moeten houden.”