Volledig scherm
Eerste-Kamerleden tijdens de installatie in de nieuwe Senaat. © ANP

CDA: geef senatoren voor zes jaar een stoel in de Eerste Kamer

Regeringspartij CDA wil de Grondwet wijzigen om Eerste Kamerleden een zittingstermijn te geven van zes jaar, waarbij de helft van de senatoren om de drie jaar wordt gekozen door de Provinciale Staten. Daardoor moet de politiek stabieler worden, omdat het kabinet dan niet telkens de meerderheid kan kwijtraken.

De partij wil daarmee voorkomen dat de Provinciale Statenverkiezingen wordt gezien als een ‘herkansing’ van de Tweede Kamerverkiezingen, omdat de leden van de Provinciale Staten de Eerste Kamer kiezen. De uitslag van de provinciale verkiezingen wordt daardoor te veel beïnvloed door de landelijke ontwikkelingen, vindt CDA-Kamerlid Harry van der Molen. ,,Het moeten weer gaan over de provincie.”

Hij komt met zijn plan, dat hij recent ook in een intern CDA-blad ontvouwde, omdat hij bij de campagne van maart veel mensen hoorde klagen. ,,Waarom zijn al die landelijke politici zo in touw voor de Statenverkiezingen, zeiden ze dan. Die gaan toch over mijn provincie?’’ Van der Molen leunt voor zijn oplossing op het plan dat hoogleraar staatsrecht Douwe Jan Elzinga al eerder ontvouwde in het blad Binnenlands Bestuur. Hij stelde voor de grondwetswijziging van 1983 terug te draaien. Vóór dat jaar kende de Senaat al een zittingduur van zes jaar en werd de helft van de Eerste Kamerleden om de drie jaar gekozen.

Volgens Elzinga is er in 1983 een vergissing gemaakt. ,,Er was toen een discussie over de rechtstreekse verkiezing van de Eerste Kamer en toen is dit compromis er min of meer per ongeluk ingekomen, als slip of the tongue. Maar de effecten daarvan zijn nooit voorzien.’’

(Artikel gaat verder na de foto)

Volledig scherm
Kamerlid van het CDA Harry van der Molen. © ANP

De Groningse hoogleraar is blij dat Van der Molen zijn voorstel overneemt om ‘de ernstige weeffout in ons stelsel te corrigeren’. ,,De effectiviteit van het landsbestuur komt in het geding, omdat de senaat steeds politieker wordt en het kabinet na de Eerste Kamerverkiezingen moet gaan wheelen en dealen voor meerderheden.’’

Volgens Van der Molen heeft het terugdraaien van de grondwetswijziging uit 1983 alleen maar voordelen. ,,De uitslag van de Provinciale Staten bepaalt nog steeds hoe de Eerste Kamer eruitziet, maar wel in een trager tempo dan nu het geval is.’’ Een grote winst van een partij, zoals bij Forum voor Democratie in maart, vertaalt zich dan pas later door naar de Eerste Kamer. Maar dat geldt ook omgekeerd, benadrukt Van der Molen. ,,Als je als partij heftig verliest bij Provinciale Staten, dan merk je dat ook pas later.’’

Van der Molen heeft zijn plan ‘her en der genoemd’ en ook gedeeld met minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken (D66). De commissie onder leiding van oud-minister Johan Remkes, die onderzoek deed naar het parlementair stelsel, adviseerde de door het CDA voorgestelde wijziging eind vorig jaar niet.