Volledig scherm
Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, krijgt forse kritiek op zijn voorstel om de proeftijd bij een vast contract te verlengen naar vijf maanden. © ANP

Coalitie aarzelt over langere
proeftijd voor werknemers

De harde kritiek op het kabinetsplan om de proeftijd op te schroeven naar vijf maanden heeft de regeringspartijen aan het twijfelen gebracht. Zij willen minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken vragen in hoeverre de maatregel bijdraagt aan meer vaste banen.

Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer lieten wetenschappers, arbeidsmarktjuristen en kantonrechters geen spaan heel van de proeftijdverlenging. Achtereenvolgens noemen zij het voornemen onder meer een ‘slecht idee’, ‘ernstig en onnodig’ en een ‘proefballon die nergens op gebaseerd is’. De maximale proeftijd is nu, bij een contract voor onbepaalde tijd, twee maanden. 

Hoogleraar arbeidsrecht Saskia Peters waarschuwt zelfs dat het plan werkgevers eerder huiverig maakt om mensen een vast contract aan te bieden dan andersom: ,,Onbedoeld zeg je tegen werkgevers: zo’n vast contract is eigenlijk een heel ding, weet je zeker dat je dit wilt doen?”

Niet doen

Kantonrechter Monetta Ulrici sluit zich aan bij de harde kritiek van arbeidsjuristen. ,,Een periode van vijf maanden geeft een heel lang periode van onzekerheid, niet doen dus”, adviseert zij de Kamerleden. SP-Kamerlid Bart van Kent laat er geen gras over groeien: hij dient een voorstel in om de proeftijdverlenging te schrappen, kondigde hij na afloop aan. 

Maar zover zijn de aanwezige regeringspartijen VVD, CDA en D66 niet. Zij willen eerst opheldering van Koolmees en benadrukken dat het doel - meer vaste contracten - voorop staat. Geen van de vier coalitiepartijen had de proeftijdverlenging in het verkiezingsprogramma staan. Desondanks belandde het voorstel in het regeerakkoord. 

Vlees in de kuip

De enige partij die wél enthousiast is over een langere proeftijd zijn de werkgevers. Voorzitter van MKB Nederland Jacco Vonhof stelt, mede namens VNO-NCW, dat een proeftijd van vijf maanden ‘eigenlijk wel essentieel’ is als je iemand een contract voor onbepaalde tijd aanbiedt. ,,Je wilt als werkgever wel weten wat voor vlees je in de kuip hebt.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat de langere proeftijd voor hem niet de grootste prioriteit heeft.

Veel meer belang hechten werkgevers aan de mogelijkheid om via de rechter iemand te mogen ontslaan op basis van een combinatie van redenen. Nu mag zo’n stapeling van ontslaggronden niet, waardoor veel relatief ontslagzaken op dit moment vastlopen bij de rechter.

Ook experts uit de wetenschap en uit de juridische praktijk zien toegevoegde waarde in de ‘cumulatieve ontslaggrond’, die net als de proeftijdverlenging deel uitmaakt van de veel bredere Wet arbeidsmarkt in balans (WAB). Zij zijn het dan ook oneens met de vakbonden, die vinden dat de voorgestelde versoepeling van het ontslagrecht werknemers ‘vogelvrij’ maakt. Arbeidsjurist Max Keulaerds vindt die term ‘ongenuanceerd’ en stelt dat de ontslagwetgeving ondanks deze aanpassing strenger blijft dan voor 2015 het geval was, toen bedrijven al dan niet in ruil voor hoge ontslagvergoedingen relatief makkelijk van personeel af konden komen.

Avocado

De wet van Koolmees kreeg de afgelopen tijd al veel kritiek. Werkgevers vinden het bijvoorbeeld maar niets dat flexwerk duurder wordt gemaakt. Vakbonden vinden juist dat er gemorreld wordt aan het vaste contract. 

Meer steun krijgt Koolmees van wetenschappers en juristen. Al benadrukken zij tegelijkertijd dat de minister voor echt herstel van de balans op de arbeidsmarkt ook een oplossing zal moeten vinden voor slepende dossiers als de loondoorbetaling bij ziekte en de positie van zzp’ers. Hoogleraar arbeidsmarktbeleid Ton Wilthagen vergelijkt de WAB met een onrijpe avocado: ,,Nog maar op een paar plekjes zacht, de rest is hard en nog niet geschikt voor consumptie.”