Volledig scherm
Alexander Pechtold (D66, links) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. © ANP

Coalitie zoekt nieuwe 'bruid' in oppositie

Voor een minister-president die komend voorjaar waarschijnlijk zijn meerderheid in de Eerste Kamer kwijt is, doet Mark Rutte verrassend weinig aan hofmakerij. Maar na twee dagen Algemene Beschouwingen weet hij wel wat het straks kost om in de oppositie een bruid te schaken.

Eén voor één presenteerden ze zich aan de interruptiemicrofoon, de fractieleiders van de oppositiepartijen in de Tweede Kamer. Allemaal flirten ze met de uitgestoken hand die het kabinet zegt uit te steken. En allemaal zijn ze van plan hun bruidsschat niet zomaar weg te geven.

De één wil de bezuiniging op praktijkonderwijs van tafel, de ander wil meer lastenverlichting en geen hogere btw en weer een ander wil de loonkloof tussen basisschoolleraren en docenten dichten. En allemaal willen ze de dividendbelasting van tafel. ,,Ik zou willen dat we naast elkaar staan”, fleemde GroenLinks-leider Jesse Klaver naar VVD-voorman Klaas Dijkhoff. ,,Ik wil best het gesprek aangaan”, vleide PvdA’er Lodewijk Asscher richting CDA-leider Sybrand Buma.

Hét moment

Volledig scherm
Premier Mark Rutte en Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, in vak K tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. © ANP

De Algemene Politieke Beschouwingen zijn voor de oppositiepartijen hét moment om alvast publiekelijke duidelijk te maken onder welke voorwaarden zij bereid zijn om het kabinet tegemoet te komen. Rutte III dreigt na de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2019 de meerderheid in de Eerste Kamer kwijt te raken. Dan moet de coalitie op zoek naar een nieuwe bruid; een bijvrouw of –man om te zorgen dat wetten door het parlement worden aangenomen.

CDA-leider Sybrand Buma liet duidelijk doorschemeren wie hij het liefst niet wil: GroenLinks. ,,Als u het serieus meent dat we er samen de schouders onder moeten zetten, dan moet u niet aan de kant staan roepen en gewoon vier jaar een beetje aan de kant ruzie zoeken met iedereen”, sneerde hij naar Klaver. In het CDA zijn ze nog altijd stiekem blij dat de formatiepoging met GroenLinks eerder mislukte. D66-leider Alexander Pechtold heeft Klaver er juist wel graag bij.

Uitsluitingscircus

Het doet denken het uitsluitingscircus rond de kabinetsformatie van 2017. De SP wilde toen niet met de VVD, de PvdA zag door de verkiezingsnederlaag geen rol voor zichzelf en niemand wilde met de PVV. Nu lijkt de PvdA voor alle coalitiepartners de meest gewilde bruid te zijn, en Asscher weet dat: zijn lijst met huwelijkse voorwaarden is het langst van allemaal (zie kader). Het is alleen de vraag of de sociaaldemocraten straks voor genoeg Senaatszetels zorgen.

Asscher werd alvast overladen met complimenten. Pechtold prees de PvdA die in het vorige kabinet ‘wél het lef had maatregelen te nemen’. ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers kwam zelfs met een heus dankwoord.

Maar Asscher toonde zich beducht voor die vleierijen. Behalve steun voor het schrappen van een bezuiniging van 19,5 miljoen op het praktijkonderwijs kreeg hij weinig voor elkaar: de coalitie komt niet over de brug met extra geld voor leraren, een bezuiniging op de huurtoeslag blijft eveneens overeind. Om verder nog maar te zwijgen over de omstreden afschaffing van de dividendbelasting: intrekking daarvan is voor Rutte onbespreekbaar. Zoveel halsstarrigheid is volgens Asscher ‘on-Nederlands’: ,,Plannen worden beter als je samenwerkt. Ik zie een coalitie die met z’n zesenzeventigen doormarcheert in een doorlopende steeg."

Lees door onder de foto.

Volledig scherm
Lodewijk Asscher (PvdA) tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. © ANP

Teleurstelling

Rutte hoorde het allemaal aan, maar deed gisteren geen enkele concrete toezegging. Waarom zou hij ook? Nu heeft het kabinet nog een meerderheid in beide Kamers van het parlement. Als hij nu al partijen tegemoet komt, is de kans groot dat hij volgend voorjaar – als zijn coalitie afhankelijk is van steun – wéér cadeautjes moet uitdelen. Wel weet hij nu precies op welke punten hij welke partij tegen die tijd tegemoet moet komen.

Voor de oppositie liep de laatste dag van de Algemene Beschouwingen zo op een teleurstelling uit. ,,Die uitgestoken hand heeft eerder de vorm van een middelvinger”, concludeerde Asscher. ,,Dit kabinet rijdt met hoge snelheid op een muur af”, waarschuwde Klaver.

Premier Rutte liet zich niet uit zijn evenwicht brengen. ,,Ik verdedig hier de begroting van volgend jaar. Daar zitten niet ineens potten geld in verstopt. Die begroting is wat die is.” Daar moet iedereen het voorlopig mee doen.

De huwelijkse voorwaarden:
- Bezuiniging praktijkleren van tafel (PvdA)
- Abortuspil bij de huisarts (PvdA)
- Gelijke beloning voor mannen en vrouwen (PvdA)
- Geen bezuiniging op huurtoeslag (PvdA)
- Dichten loonkloof tussen leraren basisonderwijs (PvdA, GroenLinks)
- Sociale werkplaatsen weer open (SP)
- Lastenverlichting (PVV)
- Btw-verhoging van tafel (PVV, PvdA, SP, GroenLinks, 50Plus, Partij voor de Dieren)
- Betere koopkracht voor gepensioneerden (50Plus)
- Betere voorlichting over milieubelastendheid van vlees eten (Partij voor de Dieren)
- Belastingverlaging voor eenverdieners (SGP)
- Afschaffen dividendbelasting van tafel (alle oppositiepartijen)
- Jeugdzorg door laten lopen tot 23 jaar (GroenLinks) 

Volledig scherm
2018-09-21 19:35:05 DEN HAAG - Thierry Baudet (FvD) tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. ANP REMKO DE WAAL © ANP