Volledig scherm
Kinderen spelen met medische spullen © Kinderopvang Nissewaard

Commissie: Inentingsplicht als vaccinatiegraad te ver daalt

De overheid moet een grens vaststellen waaronder de vaccinatiegraad in Nederland onacceptabel wordt. Op dat moment komt eerst verplichte inenting in de kinderopvang in beeld, daarna zelfs een algehele vaccinatieplicht. Dat schrijft de kabinetscommissie kinderopvang en vaccinatie in een vanmorgen verschenen adviesrapport.

De commissie komt met een stoplichtsysteem: groen als de vaccinatiegraad voor mazelen stabiel is en gelijk aan of boven de wereldwijde norm van 95 procent; oranje als de vaccinatiegraad voor mazelen daalt, maar nog boven een kritieke ondergrens ligt en rood als de vaccinatiegraad daaronder belandt. De commissie vindt het oranje licht gelden voor de huidige situatie.

De overheid is nu aan zet om maatregelen te treffen, stelt de commissie onder leiding van voormalig PvdA-Kamerlid Roos Vermeij. Zo moet er überhaupt eerst een kritieke ondergrens worden vastgesteld. En wanneer springt het stoplicht op rood? In 2018 ontving 92,9 procent van de jonge kinderen de mazelen-vaccinatie. De vaccinatiegraad is gestabiliseerd na een daling in eerdere jaren.

Sowieso rode lijn

Zelf geeft de commissie niet aan waar de rode lijn moet liggen, maar ze stelt wel dat de overheid dat sowieso moet doen. Ook als het niet mogelijk blijkt om op medisch wetenschappelijke gronden een ondergrens vast te stellen. ,,Het maatschappelijk belang van groepsbescherming en de bescherming van kwetsbare individuen die (nog) niet gevaccineerd kunnen worden, is daarvoor te groot.”

Mochten we straks zakken onder die kritieke grens, dan moet er een wettelijke plicht tot deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma komen als voorwaarde voor toegang tot kinderopvang. De gevolgen: als ouders ervoor kiezen hun kind niet te laten inenten, kunnen ze geen gebruikmaken van kinderopvang. En medewerkers kunnen niet (meer) in de crèche werken als zij niet gevaccineerd zijn.

Maar het advies gaat verder. Als de maatregel voor de kinderopvang niet goed genoeg werkt, dan komt een in de wet vastgelegde algemene vaccinatieplicht automatisch in beeld. De commissie noemt dit wel ‘een vergaand middel om verhoging van de vaccinatiegraad te bereiken’.

Het RIVM is op verzoek van staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid) momenteel aan het uitrekenen wanneer het rode scenario zou moeten ingaan. Daarover wordt in het najaar meer helder. Maar Blokhuis liet vanmorgen al weten dat hij sowieso een kritieke ondergrens wil instellen.

Onvoldoende betrouwbare informatie

In het huidige oranje scenario ziet de commissie vooral dat ouders met vragen of zorgen nu nog onvoldoende betrouwbare informatie kunnen krijgen en dat zij moeite hebben met het vinden van antwoorden op hun vragen. ,,Het is voor ouders niet altijd duidelijk hoe ze met een betrouwbare deskundige in gesprek kunnen komen.”

Dus luidt de aanbeveling om mensen nu al actief te vertellen dat vaccineren niet alleen gaat over hun eigen gezondheid of die van hun kinderen. Ook moet de overheid duidelijk maken dat ingrijpende maatregelen klaarstaan als de vaccinatiegraad verder daalt. Daarnaast kunnen ouders die hun kind (nog) niet laten vaccineren verplicht worden uitgenodigd voor een gesprek met een deskundige. En geef oudere kinderen, vanaf negen jaar, uitleg over de risico’s.

In de Tweede Kamer heeft D66 al een wet in de steigers staan om crèches en peuteropvangcentra de keus te laten of ze kinderen willen toelaten die niet deelnemen aan het Rijksvaccinatieprogramma. Dit voorstel wordt dit najaar behandeld, is inmiddels afgesproken. De commissie Vermeij is niet erg te spreken over dit plan, omdat het de verantwoordelijkheid zou leggen bij de kinderopvang.

Vandaag zal kinderopvangorganisatie Berend Botje in het Noord-Hollandse Zwaag voor het eerst kinderen weigeren die niet zijn gevaccineerd. De organisatie loopt daarmee vooruit op wetgeving.