Volledig scherm
Ministers moeten openheid van zaken geven over hun financiële belangen, meent corruptiewaakhond GRECO. Ook moet er een gedragscode komen waarop minister-president Mark Rutte toeziet. © ANP

Corruptiewaakhond: maak financiële belangen ministers openbaar

Ministers en staatssecretarissen moeten worden verplicht om op gezette tijden publiekelijk inzicht te geven in hun financiële belangen. Ook moet worden overwogen om van hun partner of familieleden openheid van zaken te verlangen.

Dat is een van de aanbevelingen die de Europese corruptiewaakhond GRECO doet in een vandaag gepubliceerd rapport over het Nederlandse integriteitsbeleid. Volgens het instituut, onderdeel van de Raad van Europa, zijn de Nederlandse spelregels voor bewindslieden én hun politiek assistenten nu te vrijblijvend. Daarom moet er een gedragscode komen waarin precies staat wat er van ministers en staatssecretarissen mag worden verwacht. De minister-president moet toezien op naleving hiervan en maatregelen treffen bij overtredingen.

Geheim

Volgens GRECO beperkt de aandacht voor integriteit zich te veel tot de periode voordat bewindslieden worden aangesteld. Ministers worden vóór hun aantreden door de premier bevraagd over hun financiële belangen en hoe die mogelijk kunnen botsen met hun nieuwe baan, maar dat gebeurt slechts eenmalig en de belangen blijven bovendien geheim. Het enige wat de minister-president vervolgens aan de Kamer meldt is hoe specifieke belangen op afstand zijn geplaatst. Gedurende de rest van de kabinetsperiode wordt er niet meer naar gevraagd.

Meer openheid is nodig, stelt GRECO. Ook na de beëdiging zouden bewindspersonen op vaste momenten een boekje moeten open doen over hun vermogen, inkomen, banden en overige belangen. Veranderingen zouden bovendien meteen moeten worden gemeld en geopenbaard.

Geschenken

De huidige protocollen schieten volgens GRECO tekort. Ministers krijgen bij hun aantreden het zogeheten ‘Blauwe boek’ met spelregels, maar het thema integriteit is daarin onvoldoende uitgewerkt. Een gedragscode biedt veel meer handvatten over wat wel en wat niet kan. Daarin moeten bijvoorbeeld specifieke spelregels komen te staan hoe dient te worden omgegaan met geschenken, activiteiten buiten de deur en het contact met derden en lobbyisten. Ook de beperkingen voor oud-bewindslieden wanneer zij aan een nieuwe baan beginnen, zouden beter moeten worden geformuleerd en uitgebreid, vindt GRECO.

Minister-president Mark Rutte zegt zijn kabinet de aanbevelingen van GRECO gaat bestuderen en later met voorstellen komt om daar invulling aan te geven. Hij benadrukt dat GRECO  over het algemeen juist te spreken is over de Nederlandse aanpak. ,,In de basis gaat het goed. Nederland behoort tot de landen met de beste corruptieaanpak. Dit is een positief rapport", aldus de premier tijdens zijn wekelijkse persconferentie.