Volledig scherm
Mark Rutte (VVD) na afloop van de toelichting bij het Ministerie van Algemene Zaken over de crisis over de lerarensalarissen © ANP

Crisisbezwering doet ook Rutte pijn

LerarensalarisHet demissionaire kabinet wist gisteren zijn zoveelste interne crisis te bezweren, door de PvdA te beloven dat leraren volgend jaar meer salaris krijgen. In politiek opzicht lijkt dat vooral een nederlaag voor PvdA-leider Lodewijk Asscher. Maar ook premier Mark Rutte bloedt.

Quote

Drie van de formerende partijen weten dus om welk bedrag het ons gaat

PvdA-ingewijde

Noem het een afgang voor de onderhandelaar Asscher. Na dagen van crisisberaad wist de PvdA-voorman niet meer dan een belofte uit coalitiepartner Rutte te schudden. Dreigde de PvdA eerder nog uit het kabinet te stappen als er geen salarisverhoging voor basisschoolleraren in de begroting zou worden opgenomen, nu volstaat een ‘inspanningsbelofte’ dat dit gaat gebeuren. Een bedrag wist Asscher gisteren –op de laatste dag van onderhandelingen – niet te bedingen.

Rutte hield die boot af, omdat hij schaakt op nog een bord in de formatie: met CDA, D66 en ChristenUnie. Geld voor leraren raakt ook ook die partijen, want een salarisverhoging grijpt in op begrotingen van hun hele kabinetsperiode en daarna.

Ondergrens

Volledig scherm
© ANP

Op basis van ‘vertrouwen’ rekent Asscher erop dat er later dit jaar ‘een substantieel bedrag’ komt voor de docenten. ,,Op hun blauwe ogen,’’ geeft hij toe. Wie na Haagse onderhandelingen met zo’n resultaat terugkomt, is meestal te grazen genomen. De eerder door de VVD toegezegde 270 miljoen staat immers nergens genoteerd.

Wél zou hij een ‘harde ondergrens’ hebben meegegeven aan Rutte en dat bedrag met succes hebben afgetast bij D66 en ChristenUnie. Al moet gezegd: CDA-leider Sybrand Buma hield zich volgens een insider onbereikbaar; Buma zou ook geen behoefte hebben gehad aan contact. ,,Maar drie van de formerende partijen weten dus om welk bedrag het ons gaat,’’ aldus een PvdA-ingewijde.

Resultaat

Volledig scherm
© ANP

Asscher heeft politiek gezien dan misschien verloren, concreet heeft hij wel iets binnengehaald. De leraren krijgen er geld bij, al is nog ongewis hoe hoog het bedrag wordt. Politiek gedoe of niet, basisschoolleraren kunnen ‘iets’ in hun beurs verwachten komend jaar. Hoeveel exact kan al op Prinsjesdag bekend zijn, maar waarschijnlijker nog: in het regeerakkoord van Rutte-III. Dit jaar nog dus, stelt Asscher tevreden vast. Crisis bezworen, resultaat geboekt.

En inderdaad: als Rutte straks niets of weinig voor leraren regelt in de begroting, vraagt een Malieveld vol protesterende leraren straks om zijn scalp. Rutte heeft zich immers eraan gecommitteerd om die salarisverhoging te regelen. ,,Zijn politiek kapitaal staat ook op het spel nu,’’ zegt Asscher. Lees: zijn betrouwbaarheid ten opzichte van leraren.

Bovendien doet de gevonden bezweringsformule Rutte ook politiek pijn. Formatiepartners CDA, D66 en ChristenUnie hebben immers publiekelijk geen belofte hoeven doen. Zij stelden zich de afgelopen dagen pragmatisch op: PvdA en VVD vechten dit maar vooral zelf uit. Rutte is ook degene die het de komende weken moet zien te verdedigen aan de formatietafel.

Het gevolg is dat de formerende partijen hem nu gaan laten bloeden voor zijn reddingsoperatie van Rutte II. Hun opstelling: dus de VVD wil geld voor leraren? Prima, geen bezwaar. Maar dan hebben wij ook nog wel wat wensen. De investeringsruimte voor het beoogde kabinet Rutte-III is immers niet zo groot als men zou denken. Economisch gaat het goed, maar het geld klotst niet bepaald tegen de plinten.

Vendetta

Al die complicaties ten spijt, zagen Asscher noch Rutte een breuk van hun demissionaire kabinet zitten. Dan had Asscher immers de leraren met lege handen onder ogen moeten komen. En Rutte wilde geen ‘vendetta’ uitlokken met de PvdA. Al is de partij verpulverd in de verkiezingen, Rutte gaat de steun van de PvdA misschien nog wel nodig hebben.

Als de formatie met CDA, D66 en ChristenUnie slaagt, leunt die coalitie immers op slechts 76 zetels in de Tweede Kamer. En dan komen er in 2019 ook nog eens verkiezingen voor de Eerste Kamer, waarbij Rutte III het risico loopt haar meerderheid daar kwijt te raken. De VVD kan dan nog wel eens ernstig verlegen zitten om de steun van de PvdA. Pragmatisme van beide partijen dus. Maar dat was het verstandshuwelijk tussen VVD en de PvdA de afgelopen vijf jaar toch al niet vreemd.