Volledig scherm
Laura van Geest en Hans Mommaas. © MARTIJN BEEKMAN

'De politici beslissen, het oordeel is niet aan ons'

Directeuren Laura van Geest en Hans Mommaas maken zich vandaag geen illusies: natúúrlijk zullen politici aan de haal gaan met hun doorrekening van de voorgestelde klimaatmaatregelen. En dat is helemaal niet erg, zolang de cijfers maar goed worden begrepen.

De gemiddelde Nederlander weet amper wat hem overkomt vandaag, zó groot is de bak cijfers die het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vandaag over ons uitstorten. De doorrekening van zeshonderd maatregelen uit het ontwerp-klimaatakkoord levert dikke pakken papier op. Maar wie denkt daarin te kunnen ontwaren of het al tijd is geworden die gasketel de deur uit te doen, komt bedrogen uit, benadrukt PBL-directeur Hans Mommaas. ,,Onze doorrekening is in eerste instantie bedoeld voor beleidsmakers", benadrukt hij.

Portemonnee

Ook mensen die willen weten wat die hele energietransitie nou precies betekent voor hun portemonnee worden na vandaag nog niet veel wijzer. ,,We zullen wel laten zien hoe specifieke maatregelen bijvoorbeeld uitpakken voor hoge en lage inkomens, maar de gewone burger zal zich daar niet in herkennen", stelt directeur Laura van Geest van het CPB. ,,Daarvoor zijn deze cijfers minder geschikt."

Wat moeten we dan wel aan met deze rekenexercitie? Daarover zijn beiden het eens: feiten aanleveren voor het publieke en politieke debat over de klimaatmaatregelen. Van Geest: ,,Dat doen we naar beste eer en geweten."

Het PBL heeft berekend hoeveel CO2-besparing een maatregel oplevert en hoe groot de investering is. Ook schetst het instituut de onzekerheden. Mommaas: ,,Er is nu eenmaal veel onzeker in de wereld, zoals bijvoorbeeld de olieprijs. Bovendien zijn niet alle maatregelen die aan de klimaattafels zijn bedacht even adequaat uitgewerkt."

Het CPB heeft op zijn beurt uitgerekend hoe groot de kosten voor de overheid zijn, en welk deel van de lasten bij burgers en bedrijven neerkomt. Van Geest: ,,Sommige mensen zullen het totaal heel duur vinden, anderen juist niet. Maar dat oordeel is niet aan ons. Politici moeten uiteindelijk beslissen, wij niet", benadrukt de CPB-directeur. Plagerig: ,,Ik denk dat zij dat zelf ook heel goed weten."

Juist politici nemen de planbureaus de laatste tijd regelmatig de maat. Hun modellen en werkwijze worden openlijk ter discussie gesteld. Volgens Van Geest is dergelijke kritiek van alle tijden en moeten planbureaus daar niet van schrikken, 'ook al is het niet de leukste dag in ons leven'.

Foutje kabinet

Vooral het PBL kreeg er recentelijk van langs. CDA-leider Sybrand Buma haalde uit naar het planbureau toen bleek dat de energierekening hoger uitviel dan verwacht. ,,Met dit soort modellen kunnen wij niet werken. De cijfers moeten beter op orde zijn'', zei hij. Achteraf bleek dat de fout bij het kabinet lag. Mommaas wil er niet te veel woorden aan vuil maken. ,,De minister-president is heel duidelijk geweest en heeft erkend dat ons niets te verwijten valt."

Tegelijkertijd oordeelde GroenLinks-leider Jesse Klaver dat het PBL te 'vaag' is en meer richting moet geven, sturender moet zijn. Als wetenschapper verzet Mommaas zich tegen die oproep: ,,Wij leveren cijfers, feiten, analyse. Daarna is het aan de politiek. Díe moet richting geven."

En ja, dan kan het ook gebeuren dat politici als Thierry Baudet (FvD) zelf aan het rekenen slaan en concluderen dat de kosten van de klimaataanpak 1000 miljard euro gaan bedragen. Of die optelsom klopt of niet, laten de planbureaus over aan Baudets politieke uitdagers. Mommaas: ,,Wij maken zo'n som in elk geval niet. Wij reiken de cijfers aan en het is verder aan politici wat zij daarmee doen.”

  1. Freek over Boekenbalrel: Ik hoop dat mijn boodschap over Baudet uitgedragen wordt

    Freek over Boekenbal­rel: Ik hoop dat mijn boodschap over Baudet uitgedra­gen wordt

    Freek de Jonge (74) heeft geen seconde wakker gelegen van de door hem veroorzaakte opschudding, gisteravond bij de opening van het Boekenbal in Amsterdam. Hij eiste luidkeels schreeuwend van het publiek een statement over de overwinningsspeech van Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet. ,,Juist de groep die in de zaal zat, moet zich verzetten tegen deze elitaire politieke beweging’’, zegt de cabaretier the day after tegen deze site.