Volledig scherm
Een poldergebied in Noord-Brabant © Pix4Profs / Jan Stads

Droogteplan moet watertekorten in de toekomst voorkomen

Het kabinet trekt miljoenen uit om grotere waterbassins aan te leggen, zodat Nederland bij nieuwe droge zomers de tekorten van vorig jaar bespaard blijft. Toen zakte het grondwaterpeil zó ver, dat boeren maar ook natuurbeheerders en huizenbezitters in de problemen kwamen.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) legt 7 miljoen euro extra neer om in zandgebieden water op te slaan. Hierdoor kan het grondwater bij nieuwe periodes van droogte tijdig aangevuld worden. Waterschappen en provincies zullen nog ‘een veelvoud’ van dat bedrag bijleggen om deze klus te klaren.

De enorme droogte van de laatste zomer heeft gezorgd dat het grondwaterpeil in de hoge zandgronden in het oosten en zuiden van Nederland sterk is gedaald. Ook het binnendringende zoute zeewater vormde een probleem voor het drinkwater en de landbouw. En dat moet voortaan echt worden voorkomen, vindt de minister.

Maximaal 2 miljard schade

Quote

Vorige zomer moesten we zelfs tanksche­pen achter de hand houden met zoetwater. We hebben daar nu lessen uit getrokken

Minister Van Nieuwenhuizen

Volgens een voorlopige inschatting kan de economische schade door de droogte in 2018 zijn uitgekomen op maximaal 2 miljard euro. Van Nieuwenhuizen: ,,We hopen dus niet dat er gelijk nog zo‘n droge zomer komt, maar we willen daar op voorbereid zijn. Vorige zomer moesten we zelfs tankschepen achter de hand houden met zoetwater. Die maatregel alleen al heeft tonnen gekost. We hebben daar nu lessen uit getrokken.”

Het afgelopen half jaar hielden waterschappen bijvoorbeeld het water van sloten op een hoger peil om het grondwater aan te vullen. En Rijkswaterstaat zorgt dat het waterpeil van het IJsselmeer, onze nationale regenton, op zijn hoogst is tegen de zomer. De drinkwaterbedrijven gaan verder investeren in grotere voorraden water.

Maar er speelt nóg een probleem bij het IJsselmeer: het zout vanaf de Waddenzee werd afgelopen zomer problematisch voor de drinkwaterkwaliteit. Rijkswaterstaat gaat nu verkennen welke maatregelen nodig zijn om verzilting zoveel mogelijk te voorkomen. Zo wordt de sluisbediening in de Afsluitdijk onder de loep genomen. 

Zoetwater vasthouden en niet verspillen

,,De maatregelen moeten zorgen dat er geen grote problemen ontstaan in Nederland nu de zomers droger worden", aldus minister Van Nieuwenhuizen. ,,Dat betekent: zo snel mogelijk zoutwater wegwerken en zoetwater vasthouden en niet verspillen.”

De minister neemt niet alleen maatregelen op land om de watervoorraad te garanderen. Ook de scheepvaart moet minder overlast ervaren bij toekomstige droogtes. 

De scheepvaart had vorig jaar in de late zomer ook steeds meer last van de droogte, door de alsmaar dalende waterstanden in de rivieren en kanalen. Om schippers beter te informeren, gaat Rijkswaterstaat nu onderzoeken of zij voor een periode van zes tot acht weken verwachtingen kunnen afgeven voor aankomende waterstanden. 

Op langere termijn wordt gekeken naar het wegnemen van fysieke knelpunten voor schippers, zodat de rivieren bevaarbaar blijven tijdens droge zomers. Denk aan het uitbaggeren van rivierbodems en het beter monitoren van de vaardiepte.

Zo kon richting het einde van de zomer in 2018 de bevoorrading van benzine deels niet meer via water plaatsvinden. Met name een brandstofdepot in Arnhem kon nauwelijks worden aangevuld. Dat leverde economische schade op, voor ons en onze buurlanden. 

Geen hek om Nederland

Minister Van Nieuwenhuizen: ,,Want er staat geen hek om Nederland, dus wat betreft de rivieren is samenwerking tussen landen essentieel.” Ook wijst zij op het binnenstromen van relatief sterke concentraties giftige stoffen in ons land als de waterhoeveelheden afnemen. ,,Dat is natuurlijk zeer onwenselijk.”

Verder is er momenteel een discussie gaande binnen de verschillende waterschappen over het volledig onder water zetten van veenweidegebieden in meerdere provincies. Dit betekent een verlies van belangrijke landbouwgrond. En bedreigt het voortbestaan van boeren.

,,Daar praten we over met het ministerie van Landbouw en de agrarische sector”, geeft de bewindsvrouw op Infrastructuur en Waterstaat aan. Er zijn volgens haar alternatieven voor onder water zetten, zoals onderwaterdrainage. Zo kan in droge perioden slootwater via drains in het perceel worden gebracht. De grondwaterstand zakt dan niet te diep weg. ,,Zulke oplossingen moeten worden bekeken.”   

Volledig scherm
Minister Van Nieuwenhuizen hoopt niet dat er gelijk nog zo‘n droge zomer als in 2018 komt. ,,Maar we willen daar op voorbereid zijn.” © ANP