Volledig scherm
Volgens het kabinet is fiscale stimulering nodig om de milieudoelstellingen te bereiken. © ROBIN UTRECHT

Elektrische auto is een subsidieslurper

De kosten van fiscale voordelen op elektrische auto's mogen in de toekomst niet meer onverwacht hoog uitvallen. Partijen twijfelen: is de huidige 700 miljoen euro aan subsidie het waard?

Eerder deze week schreef staatssecretaris Snel (Belastingdienst) aan de Tweede Kamer dat het totaal aantal verkochte volledig elektrische personenauto's vorig jaar uitkwam op ruim 25.000 stuks, ruim twee keer zoveel als verwacht. Vooral de peperdure Tesla S, Tesla X en Jaguar I-Pace vlogen als zoete broodjes over de toonbank bij dealers. Het overgrote deel voor zakelijk gebruik, met leasecontracten voor vijf jaar.

De hoge verkoopcijfers zijn begrijpelijk, gezien het gemiddelde fiscale voordeel van 28.000 euro dat de overheid geeft op de aanschaf van zulke 'groene' voertuigen. Subsidie die zo vooral bij mensen met een hoog inkomen terechtkwam die er goedkoop luxe auto's mee konden kopen. In totaal kost dat de belastingbetaler de komende vijf jaar 700 miljoen euro.

Sky is the limit

Steeds meer partijen vragen zich af of dat geld wel goed is besteed. Omgerekend per auto per jaar is het nogal een hoge prijs voor de beoogde milieuwinst: 1700 euro per vermeden ton CO2-uitstoot. Ter vergelijking, op de Europese markt zijn nu uitstootrechten te koop voor zo'n 23 euro per ton.

,,Het lijkt erop dat de sky the limit is als ergens het stempel groen op staat'', sneert CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. ,,Nu kreeg een kleine groep van tienduizend Tesla- en Jaguar-leaserijders honderden miljoenen belastingkorting.''

Snel vindt desondanks dat de subsidies 'doelmatig' zijn. In het regeerakkoord Rutte III zijn namelijk afspraken gemaakt dat in 2030 de nieuw verkochte auto's volledig emissievrij zijn. ,,Fiscale stimulering is nodig om die transitie naar emissievrij rijden te versnellen.''

Omtzigt: ,,Ik ben, ook in de toekomst, niet tegen subsidies op elektrisch rijden. Maar die moeten wel in verhouding staan tot de milieuwinst. Tot nu toe blijken de kosten telkens vele malen hoger uit te vallen dan vooraf ingeschat. Dus kloppen de rekenmodellen niet. Daar moet zeker naar worden gekeken.''

Opmerkelijk is dat de Algemene Rekenkamer al in 2015 waarschuwde dat het maximale stimuleringsbedrag per elektrische auto hoog kon uitpakken, 'onder andere door de mogelijkheid om regelingen te stapelen'. Ook voorzagen de rekenmeesters dat vooral zakelijke rijders zouden profiteren en dat de milieuwinst beperkt zou zijn. Toch werd het fiscale steunpakket doorgezet.

Niet gelukkig

Ook de VVD is niet gelukkig met de huidige kostenpost van 700 miljoen euro die in 2018 werd gecreëerd. ,,Dit is niet de meest zinnige besteding. Het voelt niet goed'', aldus Kamerlid Helma Lodders. ,,Als we beleid maken, moeten we dat op basis van de juiste gegevens kunnen doen, zeker ook bij autobelastingen. Die informatie dient op orde te zijn.''

De klimaatdoelen voor 2030, waar elektrisch rijden aan bijdraagt, moeten voor iedereen 'behapbaar en betaalbaar' zijn, aldus de liberaal. Lodders wil nog geen oordeel geven over een voorstel vanaf de klimaattafel voor een aanschafsubsidie van 6.000 euro op een elektrische auto vanaf 2021, die de jaren daarna langzaam terugloopt. ,,Voorstellen en ideeën worden nog uitgewerkt en doorgerekend, ook door ons.''

D66 ziet het zo: ,,We moeten goed ramen en sowieso de subsidies op elektrisch rijden langzaam maar zeker afbouwen als die manier van vervoer straks het nieuwe normaal wordt'', zegt Kamerlid Steven van Weyenberg. ,,Want daar gaan we heen, dat is onvermijdelijk.‘’