Volledig scherm
© Mark Reijntjes

En welke letter bent u?

De gemeente Amsterdam spreekt bewoners niet meer aan als man of vrouw. En een SIRE-campagne over jongensgedrag werd als 'schadelijk' weggezet, omdat niet iedereen zich thuisvoelt in het hokje man of vrouw. Zijn we aan het doorslaan met politieke correctheid?

'L aten we een voorstelrondje doen. Vertel je naam, waar je vandaan komt en met welk persoonlijk voornaamwoord je aangeduid wilt worden.'' Op sommige Amerikaanse universiteiten is dat een hele normale vraag. Amerikanen die zich noch man, noch vrouw voelen (zogeheten non-binaire mensen), willen in meervoud worden benoemd. Dus: 'Linda aten hun eten, want ze waren hongerig'. Anderen gebruiken zelfverzonnen woorden als 'hir' en 'ze'.

Het klinkt misschien absurd, maar het is minder ver van ons bed dan het lijkt. Genderneutraliteit is ook in Nederland in opmars. De uniseks-toiletten duiken op steeds meer plaatsen op, maar ook ons taalgebruik moet eraan geloven. Vorig jaar introduceerde het Transgender Netwerk Nederland onzijdige voornaamwoorden. Non-binaire mensen zouden we aan moeten duiden met een meervoudsvorm: Sacha stapt op hun fiets. Hen wil naar de stad fietsen.

De gemeente Amsterdam heeft voor haar ambtenaren een taalgids uitgebracht met speciale aanspreekvormen om transgenders of mensen zonder duidelijk geslacht (intersekse personen) niet voor het hoofd te stoten. Dat betekent liever geen 'beste dames en heren' meer, maar 'beste mensen'. Iemand wordt niet omgebouwd, maar is in transitie. En een persoon wordt niet geboren als meisje, maar 'bij de geboorte gezien als meisje'.

Volledig scherm
© Mark Reijntjens

Hypercorrect

Quote

Het is hypercor­rect en op het gekkige af. Je zou er de slappe lach van krijgen

Mona Keijzer, CDA

Buiten progressieve bolwerken als Amsterdam en Utrecht doet het nogal wat wenkbrauwen fronsen. ,,Het is hypercorrect en op het gekkige af. Je zou er de slappe lach van krijgen. Respect voor mensen met een andere geaardheid of sekse is belangrijk, maar niet door het ontkennen van die van al die anderen'', zegt CDA-Kamerlid Mona Keijzer.

Waar gaat dit heen, vraagt PVV-Kamerlid Martin Bosma zich af. ,,Ik heb deze week naar het EK vrouwenvoetbal gekeken, hartstikke leuk. Mag ik dat straks ook niet meer zeggen? Moet ik zeggen: het EK voetbal voor 'mensen die gezien worden als vrouw'? Ik vind het eng en totalitair dat de overheid via politiek correcte taal probeert te beïnvloeden hoe wij denken.''

'Zwangere mensen'

Genderneutraliteit kan inderdaad ver gaan. De British Medical Association adviseerde onlangs om voortaan te spreken over 'zwangere mensen' in plaats van 'moeders die in verwachting zijn', schreven verschillende Britse kranten. Op die manier hoeven transmannen zich niet beledigd te voelen, want ook zij kunnen zwanger worden.

Ook zijn er verhalen bekend van ouders in Zweden en Canada die niet zeggen of ze een jongetje of meisje hebben gekregen en het bewust een neutrale voornaam geven. Hun kinderen mogen later zelf hun identiteit kiezen. Dat zij al dan niet met een piemeltje worden geboren, doet volgens de ouders niet ter zake.

Minderheid

Quote

Iemand zei ontroerd: ik voel me voor het eerst gehoord

Tanja Ineke, COC

Uit wetenschappelijk onderzoek onder ruim 8.000 Nederlanders blijkt dat 4,6 procent van de mannen en 3,2 procent van de vrouwen zich zowel man als vrouw voelt. 1,1 procent van de mannen en 0,8 procent van de vrouwen voelt zich meer verbonden met het andere geslacht dan dat waarin ze geboren zijn. Nog minder mensen willen zich laten opereren of hormonen slikken om te veranderen. Het gaat dus om een relatief klein aantal mensen, waarvan je je ook kunt afvragen of zij zich allemaal beledigd voelen door een SIRE-campagne die oproept om jongens meer te laten ravotten en stoeien.

Maar COC-voorzitter Tanja Ineke draait het om: wat maakt het eigenlijk uit om meer rekening te houden met een minderheid? ,,Je lost er een reëel probleem mee op voor mensen die zich niet thuisvoelen in het hokje man of vrouw. Ik sprak laatst iemand die ontroerd was dat de Londense metro's voortaan reizigers begroeten met 'Goedemorgen iedereen'. Diegene zei: ik voelde me voor het eerst gehoord en gezien.''

Juffrouw

Wat haar betreft gaat Nederland Amerika achterna en stappen we ook over op genderneutrale voornaamwoorden, zoals het Transgender Netwerk Nederland eerder adviseerde. ,,Dat zal voor iedereen wennen zijn en tijd nodig hebben, maar ons taalgebruik evolueert. Niet zo lang geleden werden ongetrouwde vrouwen nog aangesproken met 'juffrouw', dat hoor je nu ook nooit meer.''

Psychiater Bram Bakker vindt het allemaal te ver gaan. ,,Straks krijgen mensen die opgewonden raken van eenden nog hun eigen aanduiding. Het belangrijkste is dat we in persoonlijk contact proberen aardig te zijn voor elkaar en mensen die een tikje afwijkend zijn niet veroordelen. Dat heeft meer impact dan een nieuwe taal uitvinden.''

Volledig scherm
© Mark Reijntjes